Vorige

Home

Volgende

Over rouwborden
In de 16e tot en met de 18e eeuw maakte men bij het overlijden van borgheren of borgvrouwen een rouwbord met alle bijzonderheden over de afstamming in de vorm van familiewapens en kwartieren. Gedurende de rouwperiode werd deze boven de hoofdingang van de borg opgehangen. Na afloop van de rouwperiode hing men het rouwbord in de kerk aan de wand van het koor ter nagedachtenis aan de overledene. In de 18e eeuw ontstond de gewoonte na het overlijden een apart rouwbord in fraaiere uitvoering in de kerk op te hangen. Daarnaast bleef het eenvoudiger bord boven de borgingang in zwang. 
Veel van deze rouwborden, ook wel rouwkassen genoemd, werden in de Franse tijd (1795-1814) uit de kerken verwijderd. Trouwens heraldieke emblemen op kansels en herenbanken moesten toen ook hier en daar wijken, vanwege het gelijkheidsbeginsel.1 Na de Franse periode werden de rouwborden voorzover nog aanwezig weer teruggebracht. Vele waren vernietigd, andere waren gedemonteerd of beschadigd en moesten eerst hersteld worden voor ze weer op hun plaats konden worden teruggebracht. Ook werden sommige verwisseld. Zo keerden van slechts van drie van de vier borgen die bij Zeerijp behoorden de rouwborden terug in de kerk. Rouwborden van de borg Baukema hangen momenteel in de kerk van Wittewierum. 
In de kerk van Zeerijp hangen thans elf rouwborden. Deze zijn tijdens de laatste restauratie hersteld. Het was meteen de aanleiding tot een plan van herstel voor alle in de Ommelanden nog aanwezige rouwborden.2

Als men koor en zuiderdwarspand,  te beginnen aan de noordzijde van het koor, kloksgewijs rondgaat, dan treft men er de volgende rouwborden aan:

Links: Rouwbord voor Anna Willemyna Theresa Grevinck van Eelsum en Memminga te Zeerijp, overleden 1684. 
Op de oudste rouwborden treft men geen namen aan, tenzij op een apart schildje eronder (zie bijvoorbeeld Hellum). Vermoedelijk was het familiewapen dermate bekend in die tijd dat naamsvermelding alszodanig overbodig was. Volgens Pathuis is dit het eerste rouwbord in de Ommelanden waarop de namen van de overledene uitvoerig worden vermeld. 3

Rechts: Rouwbord voor  Margareta Maria Hindriette Gruys-Grevinck, overleden 1700. 
De Grevincks bewoonden de borg Eelsum. 

Zeerijp, rouwbord voor Anna Willemyna Theresa Grevinck, 2004

Zeerijp, rouwbord voor Margareta Maria Hindrietta Grevinck, 2004

Links: Rouwbord zonder naamsvermelding voor Margaretha Josina Clant-Ripperda, overleden 1670. Zij bewoonde de borg , Juckema. Het bijzondere van dit rouwbord is de kroon van bladmetaal die uit het bord naar voren steekt. 


Rechts: Rouwbord zonder naamsvermelding voor Maurits Ripperda, overleden 1665. Hij was heer van de borg Juckema. Voor het paneel werd, vermoedelijk uit oogpunt van kostenbesparing, het hout van een damesportret gebruikt.4
Zijn familiewapen staat ook links naast het memorieschild op het klankbord van de kansel en links naast het memorieschild op het middenfront van het orgel.
Zeerijp, rouwbord voor Margaretha Josina Ripperda, 2004

Zeerijp, rouwbord voor Maurits Ripperda, 2004


1. Pathuis, z.j.: 51 e.v.
2. Pathuis, z.j.: 65.
3. Pathuis, z.j : 66.
4. Pathuis, z.j.: 77.