kapitein tje

op zoek naar zeeland

mariël otten 2020 © id img txt

 

'n LANDJE APART

OORLOG OP DOEL

Dit is mijn hof

Strijd om Hedwige

Terug op 't Gat

Krimp: krot of kans

REISBLOG ZEEVLA

* "Ben je al eerder op Zeeuws-Vlaanderen geweest?"
* Recht op Doel af
* Met Suske en Wiske terug naar Doel
* Op de boot
* Wat heeft Guido Metsers met de 80-jarige oorlog?

EERDER OP ZEEVLA

Blote voeten in het slik - met de Festijn op de Hooge Platen [2014]

Hier komt Landal!

Wasdag in Groede

Haaientanden zoeken
De Wereldvredesvlam

Laat Dow niet weg-
lopen voor Bhopal

Paardenkeuring IJzendijke [2009]

ZIE OOK

Zwinnestrijd

Zwakke Schakels langs de Zeeuws-Vlaamse kust

 

reisblog #0 "ben je al eerder op zeeuws-vlaanderen geweest?"

mariël otten © jan-feb 2020 [txt;img]

In februari hoop ik mijn (sic) verjaardag te vieren in Hulst. Dat komt door Pagadderbier. Door het bier ontdekte ik de Pagadders en nu lijkt me niets leuker dan de Pagadderroute lopen. Deel van de voorpret is dit reisblog - waarin dus pas in de laatste afleveringen daadwerkelijk gereisd wordt. Pagadders? Op de foto hieronder zie je zo'n Pagadder op de dijk staan. Het is Hermana.
PS: Helaas helaas door omstandigheden moet het evenement worden uitgesteld. Laten we het zo zeggen: de voorpret kan nu langer duren.

 Die sterke drang naar 'links', naar de kust - en in de trein naar 'rechts' stappen 

"Ben je al eerder op Zeeuws-Vlaanderen geweest?" Een logische vraag aan iemand die al haar hele leven op Walcheren vertoeft. En nu ik erover nadenk ... eigenlijk best vaak.

Als ik de keren dat we de boot naar Breskens namen toen ik nog klein was niet meetel dan is de eerste keer halverwege de zeventiger jaren - met een andere boot, de veerdienst Kruiningen-Perkpolder. Ik woonde indertijd op de Zilverberg, een beruchte studentenflat in Amsterdam-Noord, en we gingen op bezoek bij remigre Jan-uit-Hulst. Ik heb er tal van herinneringen aan en geen foto's. Dat is misschien maar goed ook.
Vooral die maandagochtend staat me bij. De anderen waren al naar huis. Het was prachtig weer. Ik ben gaan lopen van Hulst naar de veerhaven, denk ik. Ik heb het opgezocht: is iets meer dan 10 km, dus dat kan. Ik deed in die tijd wel gekkere dingen. En daarna aan de overkant op het station van Kruiningen die sterke drang naar links, naar de kust - en in de trein naar rechts stappen.
Van Hulst zelf herinner ik me niets. We hebben natuurlijk terrasje gedaan en daarna bij Jan thuis gegeten en (veel) gedronken. We zullen ook wel herrie hebben gemaakt. Tegen middernacht stond ineens de politie in de kamer, twee man sterk. Ze hadden klachten gekregen. Geintje. Ze deden hun uniform uit en dronken een pinteke mee. Ze woonden hier ook. Tja, politiejassen aan de kapstok, wij uit Amsterdam hadden net de Nieuwmarktrellen achter de rug.

Mijn eerste echte kennismaking met Zeeuws-Vlaanderen kwam enkele jaren later. We waren een paar dagen te gast bij onze Zeeuwse vriendin die ook in Amsterdam studeerde en die in een dijkhuisje zat ergens tussen Groede en Nieuwvliet. Je moest 'n stukje lopen en dan kwam je bij de zeedijk en bij de vuurtoren en vandaar kon je naar d'n overkant kijken. Het was er zó ongelooflijk rustig, stil, bijna uitgestorven - vergeleken met het strand van Zoutelande dat we gewend waren. Geen schepen dicht onder de kust, geen kotjes en (bijna) geen strandtenten. Van een dorp was al helemaal geen sprake.
Het waren de tijden van Kanis & Van Gunnik-kaartjes: als je maar genoeg koffie dronk (geen probleem) kreeg je een kortingskaartje voor de trein! En zo komen steeds meer herinneringen uit het pre-digitale tijdperk boven drijven: we hebben de "smokkelroute" gereden in het grensgebied met Belgisch Vlaanderen, bij Emmadorp uitgekeken op het Land van Saeftinghe, op de weg terug van Middelkerke (waar een standbeeld van Robbedoes werd onthuld!) gedineerd in een snackbar in Biervliet die alleen maar open was omdat er voetbal werd gekeken, op de fiets uit Zoutelande naar de jaarmarkt in Groede, mossels eten in Philippine, de opticien in Oostburg, een begrafenis in Nieuwvliet.

D'n overkant van Walcheren is Zeeuws-Vlaanderen. De overkant van Zeeuws-Vlaanderen is de rest van Nederland.

reisblog #1 recht op doel af

mariël otten © 9 januari 2020 [txt;img]

 Over spoken gesproken, dat zijn pas engerds 

Zicht op De Schelde vanaf het dak van MAS, Antwerpen © kapiteinotje 2012-03-10

Deze reis begon eigenlijk al een paar jaar geleden. We staan op het dak van Museum aan de Stroom (MAS) in Antwerpen en kijken uit over De Schelde richting Nederland. In de verte meen ik de koeltorens van Doel te zien. Daarachter ligt de Prosper- en Hedwigepolder, weet ik.

Ik ken spookdorp Doel van foto's uit de media. Het heeft een enorme aantrekkingskracht op mij en ik ben kennelijk niet de enige. Ramptoerisme. Wat zou ik daar graag eens rondlopen! Tussen de dichtgetimmerde woningen, een enkel bewoond huis en de vele graffiti. Bij elke hoek die ik in gedachten omsla, schrik ik wel van die enorme torens van Doel. Over spoken gesproken, dat zijn pas engerds. Grote boze geesten die het einde der tijden aankondigen. Een bolletje is toch veel leuker.

Vandaag ben ik op de linkeroever en rij ik recht op mijn doel af. Nu ja, ik verken de streek met pegman (het gele mannetje van Google Maps) en lift mee met de Google Street View-wagen over de Liefkenshoekstraat. Die wagen reed daar gelukkig op een zonnige dag! Het is oktober 2013. Er staan bankjes op de dijk rechts met uitzicht op De Schelde en er zijn nog wat vakantiefietsers op pad. Als we, inmiddels op de Scheldemolenstraat, de torens naderen, zorgt die ouderwetse molen voor een minder luguber perspectief dan ik had verwacht.

De wereld rond Doel is omgekeerd. Mens, dier en landschap maken plaats voor de uitbreiding van de Antwerpse haven en - om er helemaal een fout sprookje van te maken - moeten mens, dier en landschap nu ook wijken voor nieuwe natuur. Dit laatste is volgens Chris De Stoop, auteur van mijn favoriete boek aller tijden "Dit is mijn hof" (2015), niet uit te leggen aan de bewoners.

 Als een boer moet wijken voor natuur dan wordt hij zelf in vraag gesteld. Hij dacht heel zijn leven dat hij en zijn voorouders in en met de natuur werkten. Dat is juist wat hij wil. En dan komt iemand zeggen: dat is geen echte natuur, jij moet oprotten en wij gaan hier voor topnatuur zorgen 
Chris De Stoop in Terzake, 31 augustus 2015

kijk en luister hier zelf naar de uitzending van Terzake met Chris De Stoop - het is maar 10 minuten en zeer de moeite waard.
Deze link werkt ineens niet meer. Hier een alternatief uitzending van Parmando24Culture 2015-08-31.

Ik ben binnenkort in de buurt van Doel maar ik ga er niet naartoe. Ik heb vandaag genoeg gezien. Het was een prachtig ritje zonder dat ik er veel moeite voor hoefde te doen. Ik weet nu dat de koeltorens van Doel voor mij de Zeeuws-Vlaamse variant op de Vlissingse Sardijntoren gaan worden. Waar ik zometeen ook wandel of fiets, we gaan die krengen zien! Als er een Miniatuur ZeeVla zou zijn dan eisten de torens, net als de Sardijn aan d'n overkant, ongetwijfeld hun plek op. Met een druk op de knop zal er dan ook wel rook uit komen. Maar zover is het nog niet.

Vandaag vraag ik me af of er mensen zijn die zich aan de koeltorens van Doel hechten zoals ik aan de kerken en vuurtorens en molens op Walcheren? Vertrouwd als iconisch silhouet in het landschap ... Betrouwbaar als een baken ...

met suske en wiske terug naar doel

mariël otten © 23 januari 2020 [txt]

Het kan geen toeval zijn.
Chris De Stoop (van "Dit is mijn hof") en Paul Geerts (van "Suske en Wiske") zijn allebei in 2000 in Doel. En, alsof ze het van mekaar hebben afgekeken: ze vertellen hetzelfde verhaal! Het is een variant op het onoverwinnelijke Gallische dorpje van Asterix & Obelix: het verzet van Doel tegen onteigening en ondergang.
De stroken uit het stripalbum "Het verdronken land" vormen de perfecte illustratie voor "De bres".



Suske en Wiske hebben een groot voordeel ten opzichte van De Stoop: zij hebben immers de beschikking over de mini-teletijdmachine, de nieuwste uitvinding van professor Barabas. Hiermee kunnen zij naar de toekomst en zij zien in het voorjaar van 2003 dat een en ander goed afloopt met polderdorp Doel.
Chris De Stoop heeft geen glazen bol ter beschikking en is heel wat pessimistischer. Als Doel wederom bedreigd wordt, neemt hij zijn intrek in het Hooghuis en doet hij als het ware vanaf de barricaden verslag van d'n oorlog op Doel. Hij besluit zijn boek "De bres" (2015 heruitgegeven) met een "doe-vraag op het wereldwijde web":
Delete Doel / Delete de polder / Delete de boeren / Sluit het venster

WORDT VERVOLGD

reisblog #2 op de boot

mariël otten © 15 januari 2020 [txt;img]

De PSD (Provinciale Stoombootdiensten) werd in 2003 opgeheven. Dat jaar ging de Westerscheldetunnel open, de onderwaterweg tussen Zuid-Beveland en Zeeuws-Vlaanderen. Die is voor auto's - voor openbaar vervoer, woonwerkverkeer en goederentransport.

Velen met mij denken met weemoed terug aan de prinsessenboten - van 1958 tot 1995 in de vaart tussen Vlissingen en Breskens. Wat een heerlijk gevoel buitengaats en tussen-lands te zijn. De overtocht duurde niet lang maar je werd gedwongen even stil te staan of zitten. Ik wil niet zeggen "niets doen" want er viel zoveel te genieten en te beleven dat de overtocht mij niet lang genoeg kon duren.
Beleven? Ik vond het prachtig om te zien dat de Walcherse kust steeds kleiner werd en d'n overkant steeds dichterbij kwam. De meeuwen en grote vrachtschepen. Geen zeehonden, die waren er toen niet.
Ik ben zelf dus nooit aan die legendarische PSD-kroket toegekomen, maar ik hoorde er wel van natuurlijk. Zeeuwen die vaak de overtocht maakten, gebruikten de 20 minuten vaartijd voor het nuttigen in de salon van een kop snert of kroket mèt PSD-servetje.

Het waren niet zozeer de zomerse badgasten die voor de gein op-en-neer gingen maar vooral de bewoners van beide wallen die steen en been klaagden bij het vooruitzicht dat de PSD-vloot uit de vaart zou worden genomen. Dat klagen is nooit gestopt, alleen heeft het nu meer de vorm van een lofzang gekregen. Op het internet blijft de herinnering gekoesterd middels het PSDnet.nl waar ruim 2500 foto’s te vinden zijn, bijna 800 nieuwsberichten en 200 informatiepagina’s over schepen, veerdiensten en alles wat ook maar met de Zeeuwse veerdiensten te maken heeft. Iedereen die dat wil kan zijn of haar eigen foto insturen.
Let wel: dit is 17 (!) jaar na opheffing.

Ik kreeg zelf ooit een mailtje van een collega die helemaal niets met Zeeland had dat hij op vakantie in Italië een PSD-boot had gespot. Dat er met zoveel nostalgie teruggekeken wordt op de PSD-periode zegt heel veel. Er zal naar verwachting niemand te vinden zijn die ergens in de toekomst een ode schrijft aan het huidige fietsvoetveer. Hoewel, je weet het nooit zeker. Er rijmt vast wel iets moois op aangepaste dienstre-ge-ling of op E-ticket en B-tag.

Wie herinnert zich niet de legendarische PSD-kroket en -snert? Hier 24 andere PSD-zaken die je wellicht vergeten bent.

Veerhaven aan d'n overkant © kapiteinotje 2011-07-26 Breskens

Het is altijd leuk om 'n bruggetje te hebben naar het volgende verhaal. Daarom: op een van die prinsessenboten, de Prinses Margriet, is de wandschildering "Neptunus" van zijn hand te bewonderen, gemaakt in 1964 in de opdracht van de Provincie Zeeland. De Margriet vaart (na China) nu ergens tussen overkanten in Indonesië.

reisblog #3 wat heeft guido metsers met de 80-jarige oorlog?

mariël otten © 22 januari 2020 [txt;img]

 Mijn moeder noemde mij een duivelskunstenaar 
Guido Metsers (75) bij de opening van de Metsers-tentoonstelling in Hulst [PZC 2016-04-09]

Op de Markt in IJzendijke herinnert een schaakspelende Maurits tegen de achtergrond van de internationale trekpaardenkeuring aan zijn tocht door het gebied in 1604. © kapiteinotje 2009-07-09

Je komt hem overal in Zeeuws-Vlaanderen tegen. In IJzendijke, in Cadzand-Bad, Hulst, Sint-Jansteen, Nieuw-Namen. En dan bedoel ik niet Prins Maurits maar de maker van de schakende prins, kunstenaar Guido Metsers. Een kunstenaar met Vlaamse roots afkomstig uit een kunstenaarsfamilie. Guido's vader, geboren 1902 in St. Niklaas, week na de Eerste Wereldoorlog uit naar Hulst. Hij was onder meer directeur-eigenaar van tricotagefabriek Polona en had een winkel, 't Voske, aan de Bierkaaistraat en later verzendhuis Hulster Textiel Service. Maar Hugo Sr. was vooral ook kunstschilder. Guido is geboren en getogen in Hulst. Wat hij heeft met 80-jarige oorlog? Waarschijnlijk niets bijzonders.

Behalve Prins Maurits kreeg ik in Zeeuws-Vlaanderen van Guido Metsers ook De Sluuswachter voor de lens - althans de replica. Het originele beeld werd in 1996 van zijn sokkel gereden. Metsers maakte op verzoek van de gemeente Sluis voor de tweede keer een beeld van oud-sluiswachter Piet de Lijser. Het staat niet alleen op een betere plek - bij het afwateringskanaal aan de waterkant - het is ook gegroeid want de wachter meet nu 1.80 meter.

Guido Metsers: "Ik wilde De Sluuswachter er zo echt mogelijk uit laten zien. Wandelaars die het beeld 's avonds passeren zouden hem als het ware goeienavond moeten wensen." [PZC 2000-04-27]

Het is komisch dat ik Metsers overal in ZeeVla tegenkom, want Guido woont al meer dan dertig jaar in Zoutelande. Maar in zijn woonplaats staat "nog geen lucifer" van de lokale beroemdheid.
Voor het gerenoveerde kerkplein van Zoutelande ontwierp Metsers enkele jaren geleden een Willibrordus-beeld. "Geen tuinkabouter zoals die ringrijder in Middelburg", aldus Guido, maar een levensgroot beeld. "Alsof hij hier net in wapperende gewaden met de westenwind aanlandt". Maar de dorpsraad vindt het te duur. Alleen het beeld kost al 30.000 euro en dan hebben we het niet over een mooie sokkel en het werk om het beeld te plaatsen, aldus dorpsraadlid Henny van Os. [PZC 2017-06-02]

In augustus 2017 kwam ik Guido Metsers tegen in het echt. We wachten op de bus naar Zoutelande en drinken allemaal een bier bij Hard&Ziel in Middelburg dat dan nog van Bo Wesdorp is. Guido heeft een stoel gekocht waar hij nu op zit maar die gaat ook mee de bus in. © kapiteinotje 2017-08-17

Nou ja zeg. Hadden we net de oversteek gemaakt naar Zeeuws-Vlaanderen, bevinden we ons weer in Zoutelande. Dat is niet de bedoeling. Komt goed. Volgende maand hoop ik nog een paar Zeeuws-Vlaamse Metsers te scoren.

WORDT VERVOLGD