kapitein tje

op zoek naar zeeland

 

mariël otten 2008-2020 © id img txt

     
 
(200 jaar) LAND-IN-ZEE
Krijn de eerste Zeeuw
Eilanden-rijk
In (Willem-Leo) polderen
Strijd om Hedwige
Grenspaal 369
Van d'Ee tot Hontenisse

Tussen tol en kilometerheffing

Handen af van onze provincie!
Goeree: ja of nee?

Van 2 walletjes

500 meter extra Zeeland

Zeeland, gemeente Landerd

Randstad en randland
Land-in-zee: een merkaanpak
Haalt Zeeland 2040?

ZIE OOK

"echt" Zeeuws!?
Zin & onzin over Zeeland en de Zeeuwen
 

(200 jaar) land-in-zee

mariël otten © februari 2014

Zeeland bestaat 200 jaar. Hoe zit dat? Op 14 februari 1814 werden de Fransen verdreven uit het huidige Zeeuws-Vlaanderen. Op 20 juli 1814 tekende koning Willem I het "besluit houdende de vereeniging van Staats-Vlaanderen met de provincie van Zeeland". Samenvoeging van gebieden is soms - honderden jaren na dato nog - reden tot feest...

 
krijn de eerste zeeuw

Schelpen worden onder meer gebruikt om vocht in huis tegen te gaan. Er wordt dan bijvoorbeeld, zoals bij ons in Amsterdam in mei 2007, een schelpenlaag aangebracht in de kruipruimte onder de woning. Die schelpen worden opgezogen van de Noordzeebodem.
In 2001 werd tussen de schelpen de schedel aangetroffen van een Neanderthaler die leefde omstreeks 40.000 voor Christus. Hij wordt wel de eerste Nederlander genoemd en omdat de fossiel afkomstig is uit het Middeldiep op zo'n 15 kilometer voor de Zeeuwse kust kreeg hij de naam Krijn. Met een beetje goede wil zou je Krijn de eerste (bekende) Zeeuw kunnen noemen: de eerste bewoner van wat nu Zeeland is.
Zeeland bestond toen nog niet, net zomin als de Noordzee. De zeespiegel lag indertijd 120 meter lager. Een groot deel van wat wij nu kennen als de Noordzee lag droog. Krijn kon bij wijze van spreken zo van Leiden naar Londen lopen.

Krijn bevindt zich in het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden. Filmpje Een Neanderthaler uit de Noordzee [7:11]
BBC documentaire Neanderthals: Human Extinction [49:02]

 
 
eilanden-rijk

Het Zeeuwse land is ontstaan na de eerste bedijkingsactiviteiten rond het jaar 1000. Daarna kwamen langzaam de contouren van de huidige provincie in zicht. Zeeland zag er vroeger nog veel "zeeuwser" uit dan tegenwoordig. Het bestond uit plukjes land en kleine eilandjes. Het was letterlijk "land-in-zee", een eilanden-RIJK.

Dat de grenzen van land-in-zee niet voor eeuwig vastliggen, weet een Zeeuw als geen ander. De zee geeft en de zee neemt. Er komt land bij en er gaat land af. Er werd land gewonnen door indijking van kwelders en droogvallende buitendijkse gronden. Door moernering (zoutwinning) kwam dat land weer lager te liggen en kon de zee terugslaan. Zeeland telt 117 verdronken dorpen. Complete eilanden en steden als Reimerswaal en het land en kasteel van Saeftinghe verdwenen onder water.

 

 
 
inpolderen

Door de laatste inpoldering van de Zwingeul ontstond de Willem-Leopoldpolder, deels (134 ha) op Nederlands, deels (495 ha) op Belgisch grondgebied. Een internationale polder dus, door een Internationale Commissie vernoemd naar Willem III der Nederlanden en Leopold II van België. De Willem-Leopoldpolder is een van de gebieden die door ontpoldering wordt bedreigd.

Het recht op indijken is sinds het begin van de vorige eeuw exclusief voorbehouden aan de overheid. Dat weerhield de Zeeuwse boer Ko van ’t Westeinde er in 1955 niet van eigenhandig het Oranjeplaatje in het Sloe tussen Walcheren en Zuid-Beveland in te polderen.

Uit het Zeeuws Archief: Drama en romantiek rond Zeeuwse polder

 

 
strijd om hedwige

Er is sinds de laatste ontpoldering veel veranderd. Strijd tegen het water werd leven met het water. We gingen dijken doorbreken, rivieren hun meandergang teruggeven, land onder water zetten of hele gebieden daarvoor reserveren (gecontroleerde overstromingen). Doorgaans om watersnood tegen te gaan. De ontpolderplannen die al geruime tijd in Zeeland, Den Haag en Brussel voor opwinding zorgen hebben met veiligheid niets van doen.
Hedwige de Linge en Prosper Lodewijk van Arenberg liggen er niet van wakker; zij overleden respectievelijk 1938 en 1861. Beide zijn de naamgevers van de bedreigde polders die deels op Nederlands, deels op Belgisch grondgebied liggen, tussen het Verdronken Land van Saeftinghe en de kerncentrale Doel. Nederland maakte in 2005 afspraken met België over de uitdieping van de Westerschelde om de toegankelijkheid van de haven van Antwerpen op peil te houden. Ontpoldering is voor die verdieping noodzakelijk, ook al wordt het opgediend als "natuurcompensatie".
Als de plannen doorgaan, wordt in mei 2016 met ontpoldering begonnen en staat de Hedwige in 2019 onder water. Het verzet in Zeeland tegen ontpoldering gaat door.

De cartoon is van Cor de Jonge (PZC, 180812): tijdens een bijeenkomst van "Zeeland kiest" noemde Alexander Pechtold (D66) de Hedwige een paardenweitje.
Website Red onze polders; Zeeuwse Peter featuring Heidi Weinhaus: Me Pomp'n Bier in de Polder

 
 
grenspaal 369

Zeeland bestaat natuurlijk al veel langer, maar in 2014 vieren we het 200-jarig bestaan. Dat is omdat in 1814 Zeeuws-Vlaanderen erbij kwam.

 

De grens tussen Nederland en België werd overigens pas in 1843 officieel vastgelegd. Het afbakenen was nog geen eenvoudige opgave. Men is indertijd zesentwintig jaar (!) bezig geweest met het slaan van grenspalen: van paal 1, in 1843 dus, bij het Drielandenpunt in Vaals, tot paal 369, in 1869, in de Willem-Leopoldpolder bij Retranchement.

Foto hierboven: hele andere palen en d'n overkant (Zoutelande, 110612).
Foto rechts: Grenspaal 369 met op de achtergrond de Willem-Leopoldpolder en de Internationale Dijk (Retranchement, 190711).

 
 
van d'ee tot hontenisse

In 1918 togen Zeeuwen naar Den Haag voor een betoging tegen annexatie van Zeeuws-Vlaanderen door België.
In de Eerste Wereldoorlog was Nederland neutraal gebleven. Ondanks dat Zeeuws-Vlaanderen in 1914 honderdduizenden Belgen had opgevangen en in 1917 Zierikzee en Sluis per vergissing gebombardeerd werden, eisten de zuiderburen Zeeuws-Vlaanderen op - als schadevergoeding en compensatie voor de Nederlandse neutraliteit. Maar de Zeeuws-Vlamingen wilden bij Zeeland horen en Zeeland wilde Zeeuws-Vlaanderen niet kwijt.

De anti-annexatiebetoging van 1918 is zowaar een venster in de Zeeuws canon geworden.
Dominee J.N. Patist schreef er samen met J. Vreeken (op muziek van A. Lijssen) een protestsong tegen: Van d'Ee tot Hontenisse, van Hulst tot aan Cadsand, dat is ons eigen landje maar deel van Nederland. Het is het Zeeuws-Vlaams volkslied geworden.

 

 
 
handen af, plasterk

"Regionale" CDA-Kamerleden, waaronder Ad Koppejan uit Zoutelande, voerden in 2010 actie tegen voorstellen in de diverse partijprogramma's om het aantal provincies te verminderen. Er was onder meer een website (zeelandblijft.nl) waarop een petitie kon worden getekend.

In de kabinetten Rutte I en Rutte II worden voorbereidingen getroffen voor een provinciale (én gemeentelijke) herindeling. Februari 2014 kwam minister Plasterk met het voorstel Zeeland en Zuid-Holland samen te voegen. Tegenstanders van de fusie ondertekenen de Omroep Zeeland petitie Handen af van Zeeland! en communiceren via de Facebook-pagina's Zeeland Zelfstandig en Zeeland blijft Zeeland

Foto "Republiek Zealand": Sweater van Surrender-roadie op de paardenkeuring (IJzendijke, 190709).
Luister naar: Surrender: Oans bin de Zeeuwen!

 

 
goeree: ja of nee?

Ondertussen rekent VVV-Zeeland het Zuid-Hollandse Goeree-Overflakkee al jarenlang tot Zeeland-vakantieland.
Ook in de Land-in-zee-promotiefilmpjes van de provincie zie je Goeree voorbij komen.

In werkelijkheid ligt de grens tussen Zeeland en Zuid-Holland ligt ergens halverwege de Brouwersdam tussen Schouwen en Goeree.
Port Zélande bijvoorbeeld is Zuid-Holland, maar Concert at Sea vindt plaats op Zeeuws grondgebied!

Promotiefilmpje VVV Zeeland: De Kop van Goeree
Sinds 14 oktober 2013 is er een hele leuke Facebookpagina: Flakkee ligt niet in Zeeland.

 
 
randstad en randland

De afstand van Den Haag naar Middelburg is een stuk groter dan de afstand van Middelburg naar Den Haag. De beoogde schaalvergroting zal ten koste gaan van bijvoorbeeld de werkgelegenheid in wat dan inmiddels de voormalige provincie Zeeland zal heten. Als de overheid alle voorzieningen en diensten uit Zeeland weghaalt, zal de roadie van Surrender niet de enige zijn die er met een Republiek Zealand-sweater rondloopt.


Cover van het boek van Martien Adriaansen.

Zeeland op de bestuurlijke kaart zetten van Den Haag en Brussel was één van de speerpunten van het provinciale promotiebeleid.

 

 
 
land-in-zee: een merkaanpak

Welkom in Zeeland, Laat Zeeland zien, Zet Zeeland op de kaart, Zeeland Echt waar, Land in zee ... de provincie doet er alles aan om Zeeland te promoten als toeristische bestemming én als plek om je te vestigen. In september 2012 presenteerde de Rekenkamer Zeeland een rapport over het promotiebeleid - dat kreeg geen voldoende. De provincie liet zich er niet door uit het veld slaan en kwam met een nieuwe aanpak: Zeeland-als-merk.

"De kracht en identiteit van Zeeland (het DNA)vormen de basis. De methodiek die we hebben ingezet is die van Identity Matching. Identity staat voor DNA, Matching voor het matchen van dat unieke DNA met onze ambities. Dat proces heeft geleid tot LAND IN ZEE!: een perspectief óp maar vooral ook vóór Zeeland. LAND IN ZEE! is dus geen nieuw beleidsplan en zeker ook geen nieuwe promotieaanpak. Het geeft onze kijk op Zeeland, vanuit onze onderscheidende positie als uniek stuk Nederland en Europa, namelijk: de enige provincie met LAND IN ZEE. Deze methodiek helpt bij het maken van duidelijke keuzes."

We hebben inmiddels allemaal de televisie-commercials voorbij zien komen en ontdekken steeds meer DNA-borden langs de toegangswegen van dorpen.

 

 
 
haalt zeeland 2040?

In het traject "(Zeeland wordt) Land in zee" (2012) gaf de provincie te kennen dat het haar om één Delta gaat waar de Zuid-Hollandse eilanden als vanzelf in passen. In de recent ontwikkelde toekomstvisie "Zeeland 2040" wordt nog openlijker gelonkt naar samenwerking buiten de provinciegrenzen: alle grenspalen in het gehele gebied (onze blauwgroene oase in de Zuidwestelijke Delta en de metropoolregio Rotterdam-Antwerpen) kunnen zo de grond uit.
Ook binnen Zeeland wordt in 2040 anders samengewerkt: "Het "eiland-denken" is gekanteld. Eigenbelang en alles gelijkelijk willen verdelen staan niet meer voorop. De verschillen tussen gebiedsdelen en binnen de samenleving worden juist benut."
Het voorstel van minister Plasterk om Zeeland en Zuid-Holland samen te voegen sluit in feite naadloos aan op de Zeeuwse toekomstvisie. Maar zei Plasterk nu ècht weinig weerstand in Zeeland te verwachten omdat er geen sterke identiteit is?
Daarover meer in deel 2 "Wat is echt Zeeuws?"

Toekomstvisie ZLD 2040: Het Zeeuwse verlangen PDF

 

WORDT VERVOLGD