kapitein tje

op zoek naar zeeland

 

mariël otten © 2008-'22 id img txt

     
 
 
écht ZEEUWS!?
De t-shirts van het NCV

MOSSELS : Kan ik mossel worden? / Zeg, ken jij de mosselman / Zeeland's Roem / De R in de maand

BOLUS, BABBELS & BIER
ZEKER ZEEUWS!
Energie van Delta
Leer mij ze kennen!
dit is ZLD
ZEEUWSE TROTS
 

écht zeeuws!?

mariël otten © 2017-'22

Op 12 juni 2010 werd een conferentie gehouden in de goederenloods in Goes met de titel "écht Zeeuws!?" Thema: volkscultuur. Volkscultuur mocht toen nog volkscultuur heten. (Korte tijd later waren we ineens "immaterieel erfgoed" geworden, maar daarover later elders meer.) Het NCV was nog gewoon het NCV, het Nederlands Centrum voor Volkscultuur (dat werd Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland) en onder de bezielende leiding van Ineke Strouken gebeurde er indertijd (voordat bezuinigingsminister Halbe Zijlstra uit zijn datsja kroop) hele leuke dingen. Je moest bij een conferentie (!) niet raar opkijken van een draaiorgel bij de deur. Maar "oubollig" werd het nooit! Volkscultuur was serieuze business en inclusief voordat iedereen dat woord ging gebruiken. Voor de conferentie in Goes had Strouken een piepklein boekje "echt Zeeuws?!"en een aantal t-shirts bedrukt met "écht Zeeuwse?!" tradities meegebracht.

 

De Waddenzee is het belangrijkste kweekgebied. Mosselkwekers uit Yerseke, Zierikzee en Bruinisse "boeren" op in totaal 7000 hectare. Op de kweekpercelen groeien piepkleine mosseltjes in twee jaar tijd uit tot consumptiemosselen. Uit het Duitse en Deense waddengebied en baaien in Engeland worden al vele jaren mosselen geïmporteerd. Sinds de Brexit mogen Britse mosselen niet meer worden "verwaterd" in Zeeland.

 
2012 kan ik mossel worden?

Wanneer is een mossel een Zeeuwse mossel? We kunnen het de mossel zelf niet vragen.
In 2008 stapten Aquamossel en SE Zeeland naar de rechter om het antwoord op deze prangende vraag te krijgen.
Aquamossel: "Onze stelling is simpel. Een mossel uit Denemarken die daar ook is verwaterd, verwerkt en verpakt kan nooit een Zeeuwse mossel worden genoemd. " (Distrifood, 2008-01-10)
Advocaat van SE Zeeland: "Biologisch gezien kan alleen een mossel die in Zeeland is geboren en opgegroeid Zeeuws worden genoemd. Het zogenoemde verwateren (spoelen met Oosterscheldewater) en verpakken van buitenlandse mosselen in Zeeland maakt voor de smaak niets uit. Die mosselen zijn even Zeeuws of niet-Zeeuws als een Deense mossel die in Denemarken is verwerkt en verpakt. " (Distrifood, 2008-01-10)
Op 2 juli 2008 werd recht gesproken: "Zeeuwse mossel" is geen soortnaam, maar een herkomstaanduiding. Het is daarom nodig dat de mossel (bedoeld wordt: mossels van buiten de provincie) een band met Zeeland heeft om "Zeeuwse mossel" genoemd te mogen worden. Een van criteria is in Zeeland zijn verwerkt, verwaterd en/of verpakt.
Bron: Rechtbank Middelburg, 57059
Mosselen kunnen dus na "inburgering" (verwerking, verwatering, verpakking) Zeeuwse mossel worden!
Kan een mens dat ook? En waarom zou iemand dat willen? Waarom zou iemand die geen Zeeuw is, Zeeuw willen zijn?

Gerard van Keken heeft er een lijvig boek over geschreven: "De constructie van de regionale identiteit". Hij is er zelfs op gepromoveerd. De omslagfoto is van Ruben Riemens. Dat is een hele berg mosselen. Ga er maar aan staan!

Ik heb nog geen tijd gehad om het te lezen, U wel? @ kapiteinotje.nl is benieuwd naar uw mening over het boek!

 
 

Omdat importmosselen zandvrij worden gespoeld ("verwaterd") in de Oosterschelde worden ze in Yerseke geveild en verkocht als Zeeuwse mosselen. De mosselen worden vooral in Yerseke verwerkt en verpakt door handelsbedrijven.

 
2013 zeg, ken jij de mosselman

Zeg ken jij de mosselman,
de mosselman, de mosselman
Zeg ken jij de mosselman,
die woont in Scheveningen
Ja ik ken de mosselman,
de mosselman,de mosselman
Ja ik ken de mosselman,
die woont in Scheveningen
Samen kennen we de mosselman,
de mosselman, de mosselman
Samen kennen we de mosselman,
die woont in Scheveningen

Nou die van Marqt (je weet wel, van écht eten) komt echt uit Yerseke...
Maar er schijnt ook een mosselman uit Den Helder te zijn, de uitvinder van de MZIs.

Wij in Amsterdam hebben onze eigen quaggamossel. De watte? De quaggamossel is een zoetwaterschelpdier dat het water in de grachten schoonmaakt. Eén exemplaar filtert ongeveer 1 liter water per dag.
De zoetwatermossel is een migrant. 't Diertje komt, waarschijnlijk als buitenboord-verstekeling, van ver (de Dnjepr in Oekraïne) en werd hier voor 't eerst gespot in 2004. 't Heeft wel wat van 'n mossel, kijk maar:

Maar dit terzijde.

 

 
 
2012 zeeland's roem

En dan hèb je Zeeuwse mosselen, Zeeland's Roem, en dan geef je ze het label "Belgian quality" mee. Waarom? Smaak en maat - daar draait het om in mosselland - maar vooral imago.
Mossels worden ingedeeld (van klein naar groot) in extra, super, imperial, jumbo en goudmerk. De Belgium Quality is een middelmaat-mossel (imperial) en die verkoopt doorgaans niet zo goed. Supermarkten nemen vooral extra en super af en Belgische groothandels vooral goudmerk en jumbo's. De imperial valt tussen wal en schip.
Door het label "Belgische kwaliteit" erop te plakken, associëren consumenten deze mossel met andere Belgische kwaliteitsproducten zoals pralines en abdijdier en denken we dat we een lekkere mossel kopen met maximaal gewicht.
Maar niets is dus minder waar.
Onze zuiderburen reageren meewarig op de introductie op 6 augustus 2012 van de Belgian Quality-mossels door schelpdierbedrijf Roem van Yerseke. Ook in Zeeland is sprake van "een golfje verontwaardiging". Niet eens omdat het Zeeuwse blauw-wit of rood-wit-blauw op de verpakking notabene vervangen is door de kleuren van de zuiderburen, maar omdat Belgen kennelijk de beste mosselen krijgen en de Zeeuwen worden afgescheept met goedkope, kleine mossels.
Bij Roem van Yerseke snappen ze er niks van: "Het is een storm in een glas Oosterscheldewater" en "Het is een verkoopmethode", luidt het verweer. Een verkooptruc dus.

Bron: PZC, 2012-08-11. Van 2007 tot 2010 werd voor de kust bij Nieuwpoort de Belgicamossel gekweekt, die vooral Frans bleek te zijn.

 
 

Omdat kweken van mosselzaad op wilde banken afhankelijk is van de natuur én tegenwoordig alleen is toegestaan als er voldoende ligt, zijn kwekers voor een belangrijk deel overgeschakeld op mosselzaadvanginstallaties (mzi's). Dat zijn touwen of netten die aan boeien of buizen in het water hangen en waaraan de mossellarven zich kunnen hechten. Deze zogenaamde hangcultuurmosselen komen vroeger - eind mei - op de markt. Qua volume is de hangcultuur een fractie van wat de bodemkwekers produceren.

 
de r in de maand

"Mosselen kunnen altijd" - altijd en overal. Maar hoe zit het dan met die "r-in-de-maand"? Dat komt van vroeger. Ongeveer half juli was de mossel al klaar om opgevist te worden maar men kon de mossels nog niet goed koel houden. Als je ze dus in de warme maanden juli of augustus at dan liep je kans dat er een bedorven mossel tussen zat. Vandaar, eet mosselen als de "r" in de maand zit, als de temperaturen lager zijn. Tegenwoordig zijn er betere koel- en verpakkingsmethoden en is het nuttigen van mosselen in de zomer lekker op een terrasje geen probleem meer.

Voor de aftrap van het mosselseizoen 2021 is iets bijzonders bedacht. De eerste zak mosselen die werd opgevist door de YE-55 is met een drone naar het nieuwe popup-restaurant Moules/Frites van Sergio Herman in Zeebrugge gevlogen.