mariël tten

laat de klompen dansen

 

mariël otten © 2022 id img txt

     
 
 

IK BEN JE ZWARTEPIET NIET

In de musea is de Gouden Eeuw voorbij

Beeldenstorm 2.0.: Mag Michiel wèl blijven?
ArtZuid: 100 Heads // Lady Liberty
De ene odyssee is de andere niet
"I can't breathe" Black Lives Matter

De diamant, de kalebas en de banjo - over geroofd erfgoed

Meet the natives: de laatste twee Piripkura
Naar de bioscoop: James Baldwin is terug!

De dood van Winnetou

Kan die knecht òòk weg?

Van Heutsz en de vuile was van Suharto

DOSSIER KETI KOTI 2011-2021

ZIE OOK

KIJKEN NAAR DE ANDER
LAAT DE KLOMPEN DANSEN
 

naar de bioscoop: james baldwin is terug!

mariël otten © 2017-05-02

 That great Western house I come from is one house, and I am one of the children of that house. Simply, I am the most despised child of that house. And it is because the American people are unable to face the fact that I am flesh of their flesh, bone of their bone, created by them. My blood, my father's blood, is in that soil. 
James Baldwin, in "I am not your negro".

Voorpremière "I am not your negro" [beeld uit Tuschinski Amsterdam, kapiteinotje © 2017-05-02]

JIJ BENT DE ANDER

Hij groeit op als elk ander jongetje in de States. Hij kijkt naar westerns met stoere cowboys en wilde indianen. Niet Uncle Tom is zijn held want die kwam niet in opstand, maar John Wayne want die weet letterlijk en figuurlijk van zich af te slaan. Op een dag komt James Baldwin erachter dat hij "de indiaan" is. Hij is de ander. Zijn na de indianen nu de zwarten aan de beurt, nu ze niet langer nodig zijn op de katoenplantages? Net als indianen worden zwarten in de witte perceptie niet gezien als (Afro-Amerikaanse) medeburgers, maar als "anderen" - niet alleen door racisten maar ook door goedbedoelers die racisme afkeuren. Het gaat in essentie niet om de kleur, maar om de ongelijkheid, hoe wij als mensheid "de ander" behandelen.

ALS JE IN DE SPIEGEL KIJKT ...

"Leaving aside all the physical facts which one can quote, leaving aside rape or murder, leaving aside the bloody catalogue of oppression, which we are in one way too familiar with already, what this does to the subjugated - is to destroy his sense of reality.
This means in the case of the American Negro, born in that glittering republic ... and in the moment you are born, since you don't know any better, every stick and stone and every face is white, and since you have not yet seen a mirror, you suppose that you re too. It comes as a great shock around the age of five, or six, or seven to discover that Gary Cooper killing off the Indians when you were rooting for Gary Cooper, that the Indians were you.
It comes as a great shock to discover the country which is your birthplace and to which you owe your life and your identity has not in its whole system of reality evolved any place for you."

De teksten van Baldwin op deze pagina zijn afkomstig uit de film, zoals vastgelegd in "I am not your negro", Penguin Modern Classic 2017

In mei 2017 zijn wij bij de voorpremière van "I am not your negro". Het is een uitzonderlijke film - de verfilming van een nooit geschreven boek, met drie (in feite vier) bijzondere hoofdrolspelers: Medgar Evers, Malcolm X en Martin Luther King Jr. De vierde hoofdrol is weggelegd voor auteur James Baldwin (Harlem, 1924). Hij is degene die het boek zou schrijven over de levens van Medgar, Malcolm en Martin. De titel "Remember this house". Baldwin kwam niet verder dan dertig pagina's notities.
Dertig jaar na zijn dood in 1987 voltooit regisseur Raoul Peck (Haïti) de verfilming met als titel "I am not your negro" (2016). Het zijn zwart-wit beelden, het is een zwart-wit verhaal.

I AM A MAN

"I can't be a pessimist, because I'm alive. To be a pessimist means you have agreed that human life is an academic matter, so I'm forced to be an optimist. I'm forced to believe that we can survive whatever we must survive. But the Negro in this country ... the future of the Negro in this country is precisely as bright or as dark as the future of this country. It is entirely up to the American people and our representatives - it is entirely up to the American people whether or not they are going to face and deal with and embrace this stranger who they have maligned so long. What white people have to do is try and find out in their own hearts why it was necessary to have a 'nigger' in the first place, because I'm not a nigger, I'm a man. But if you think I'm a nigger, it means you need him. The question that you've got to ask yourself, North and South because it's one country and for a Negro there is no difference between the North and the South - it's just a difference in the way they castrate you, but the fact of the castration is the American fact ... If I'm not the nigger here and you invented him, then you've got to find out why. And the future of the country depends on that, whether or not it is able to ask that question."

Bij de mars door Beale Street, Memphis, dragen Martin Luther King en zo'n zesduizend medewerkers van de stadsreiniging een bord met "I AM A MAN". Ze wensen niet langer met boy aangesproken te worden. [Foto: Ernest C. Withers © 1968-08-28 en "Untitled (I Am a Man)" Glenn Ligon © 1988 National Gallery of Art, Washington]

De film grijpt me bij de strot. Baldwin is al dertig jaar dood maar de boodschap heeft niets aan urgentie of actualiteit ingeboet. In de VS is na Obama (sic) Trump president geworden. Extreemrechts, de Alt-Right-beweging, white supremacists, neonazi's, de Ku Klux Klan ... ze zijn springlevend. Trayvon Martin, Rodney King, Michael Brown ... dood. Er is in Amerika achterstand in onderwijs en zorg, oververtegenwoordiging van zwarten in gevangenissen, excessief politiegeweld, extreem agressief racisme, #BlackLivesMatter.
Een paar maanden na het uitkomen van "I am not your negro" wordt in Charlottesville de 32-jarige burgeractiviste Heather Heyer tijdens een betoging tegen witte nationalisten en neonazi's doodgereden, 35 anderen raakten gewond. De dader komt tot zijn daad daags nadat de stad is opgeschrikt door een racistische betoging ("Unite the Right") tegen het neerhalen van het standbeeld van generaal Robert E. Lee in het stadspark van Charlottesville. De verering van deze opperbevelhebber van de Geconfedereerde Staten van Amerika tijdens de Amerikaanse burgeroorlog van 1861 en 1865 wordt door het stadsbestuur niet langer opportuun geacht.
"If you're not outraged, you're not paying attention" op donkerpaarse achtergrond was de profielfoto van Heather Heyer op Facebook.
Na het zien van "I am not a negro" kan niemand meer zeggen dat hij/zij van niets wist.

The root of the black man's hatred is rage,
and he does not so much hate white men
as simply wants them out of his way,
and, more than that,
out of his children's way.

The root of the white man's hatred is terror,
a bottomless and nameless terror,
which focuses on this dread figure,
an entity which lives only in his mind.

IN HIS OWN WORDS

Er is geen woord verzonnen in de film. De regisseur laat de schrijver zelf aan het woord. Het zijn archiefbeelden van lezingen, interviews of optredens van Baldwin in talkshows en fragmenten uit zijn werk ingesproken door acteur Samuel Jackson. De film gaat over drie van zijn vrienden, de zwarte leiders Medgar Evers (NAACP-secretaris), Malcolm X (woordvoerder Nation of Islam) en Martin Luther King Jr. - alle drie vermoord, in een tijdsbestek van vijf jaar. Baldwin schreef indertijd aan zijn uitgever: "Ik wil dat hun levens elkaar reliëf geven, zoals ze dat in werkelijkheid ook deden. Zodat hun gruwelijke reis een les kan zijn voor de mensen die ze zo liefhadden, die hen verraadden, en voor wie ze hun leven hebben gegeven".
Ze waren allemaal zo jong. Medgar, Malcolm en Martin halen de veertig niet. Robert Kennedy was 42 toen hij werd doodgeschoten, zijn broer John 46.
En ik - ik was 8 ten tijde van de moord op Medgar Evers, 10 toen Malcolm X werd vermoord en 13 bij Martin Luther King. Zo lang geleden is dat allemaal niet. Of toch? Obama was zes toen MLK werd vermoord. MLK die een droom had waarin een zwarte president voorkwam.
Ik zong in 1963 uit volle borst mee met Bob Dylan's "Only a pawn in their game":

A bullet from the back of a bush
Took Medgar Evers' blood
A finger fired the trigger to his name
A handle hid out in the dark
A hand set the spark
Two eyes took the aim
Behind a man's brain
But he can't be blamed
He's only a pawn in their game

...

Today, Medgar Evers was buried from the bullet he caught
They lowered him down as a king
But when the shadowy sun sets on the one
That fired the gun
He'll see by his grave
On the stone that remains
Carved next to his name
His epitaph plain
Only a pawn in their game