mariël tten

laat de klompen dansen

 

mariël otten © 2022 id img txt

     
 
 

IK BEN JE ZWARTEPIET NIET

In de musea is de Gouden Eeuw voorbij

Beeldenstorm 2.0.: Mag Michiel wèl blijven?
ArtZuid: 100 Heads // Lady Liberty
De ene odyssee is de andere niet
" I can't breathe" Black Lives Matter

De diamant, de kalebas en de banjo - over geroofd erfgoed

Meet the natives: de laatste twee Piripkura
Naar de bioscoop: James Baldwin is terug!

De dood van Winnetou

Kan die knecht òòk weg?

Van Heutsz en de vuile was van Suharto

DOSSIER KETI KOTI 2011-2021

LINKS

Trailor " Piripkura"
Jair Candor: Defender of the Piripkura People

LINKS

T.N. Pandit: A Season of Regret for Aging Tribal Expert in India [New York Times, 2017-05-05]

LINKS

Sign the global declaration for uncontacted tribes
First contact [Jean-Pierre Dutilleux]
Survival International

ZIE OOK

KIJKEN NAAR DE ANDER
LAAT DE KLOMPEN DANSEN
 

meet the natives: de laatste twee piripkura

mariël otten © voorjaar 2020 [txt]

Als me nu gevraagd zou worden om mee te gaan op expeditie naar afgezonderd levende stammen dan zou ik de uitnodiging beleefd afslaan. Zelden liep een ontmoeting met ons voor hen goed af.

Voor de Piripkura lijkt het niet meer uit te maken. Zij gaan uitsterven. De documentaire "Piripkura: The Last Two Survivors" legt de laatste momenten van een verdwijnende cultuur vast.

De documentaire stelt de vraag: waarom zijn wij als samenleving niet in staat hun manier van leven te accepteren, terwijl die van ons zo veel destructie veroorzaakt?

"Piripkura" is vooral het verhaal van Jair Candor, medewerker van Funai, de Braziliaanse overheidsorganisatie voor indianenzaken. Om de wettelijke bescherming van het leefgebied van de Piripkura in stand te houden, trekt Candor elke twee jaar de jungle in om de laatste twee leden op te sporen.

Die twee - Tamandua en Pakyî - verschijnen dit keer uit zichzelf - omdat hun vuur is uitgegaan. Als de twee indianen opduiken, is de film al een tijdje aan de gang. In dit uitgebreide "voorprogramma" vertelt Candor over de bedreiging van de laatste overgebleven indianenstammen.

Toen Candor met het werk begon, werden indianen beschouwd als dieren die je ongestraft mag afmaken - en dat is eigenlijk zo gebleven. Hij vertelt over expedities waarbij slachtingen zijn aangericht. 's Nachts werden dan stiekem de boogpezen doorgesneden en vervolgens het langhuis in brand gestoken. Het wachten was op de bewoners die naar buiten kwamen rennen, ongewapend, tegenover 10, 15 tot 20 geweren. Niemand overleefde zo'n aanval.
Je mocht ze elimineren omdat ze met hun bestaan de ontwikkeling van het land hinderden. En nog steeds laat geen houthakker of mijnbouwondernemer de kans lopen om "inheemsen" te doden.

En, als de twee laatste Piripkura eenmaal in het Funai-kamp zijn, wordt Candor nog steeds gevraagd: "Kunt u er misschien een bewaker bij zetten zodat ze niet ontsnappen?"

Overlevenden van de agressie jegens de inheemse stammen probeerden te ontsnappen, staken de rivier over en daar aan de overkant van de rivier ontmoeten ze elkaar, first contact, stammen die generaties lang naast elkaar hadden geleefd zonder van elkaars bestaan op de hoogte te zijn. Zo is ook zus respectievelijk nicht van Pakyî en Tamandua ontsnapt. Zij woont inmiddels in de stad en helpt Candor in zijn zoektocht.

De Piripkura werden in 1989 door "ons" ontdekt. Sindsdien hebben verschillende ontmoetingen plaatsgevonden. In de documentaire zijn ook beelden van 2011 te zien. Pakyî is zelfs een keer in het ziekenhuis geweest. Ze hebben ooit van de Funai een machete aangenomen en in 1998 kregen ze vuur. Dat hebben ze sindsdien brandende weten te houden met een smeulende fakkel gemaakt van samengebonden bladeren. Juist als de filmploeg in de jungle is, gaat de fakkel uit. Daarom laten de twee zich niet alleen zien maar blijven ze zelfs enkele dagen rondhangen in het Funai-kamp.

Photo: Zeza Films/Maria Farinha Films

td>

de sentinel: hoe dom zijn ze?

mariël otten © voorjaar 2020

Hoe dom zijn ze, de natives? Op de foto hierboven zie je een Sentinel. Ik noem ze maar even zo, de bewoners van het eiland Noord-Sentinel, een van de Andamanen, een eilandengroep in de Indische Oceaan. Hij schiet een pijl af in de richting van een helikopter. Het is 2004, de tsunami heeft in de afgelopen uren een spoor van vernieling achtergelaten. De foto wordt genomen vanuit helikopter die komt kijken of er overlevenden zijn. De boodschap is duidelijk - tsunami of geen tsunami: "Laat ons met rust!"

De Sentinel hebben alle reden om bezoekers buiten de deur te houden.

Eind 19de eeuw nam de Britse zeeman Maurice Vida Portman gewoon een paar bewoners mee. Dat was indertijd de gewoonste zaak van de wereld. De ontvoerde volwassenen werden weldra ziek en stierven. De kinderen werden teruggebracht naar het eiland. Het experiment was mislukt. Portman schrijft in zijn in 1899 verschenen boek "A History of Our Relations with the Andamanese" dat ze het fout hebben aangepakt. Ze hadden beter eerst een stam van een naburig eiland waarvan ze al enkele leden te pakken hadden, kunnen temmen en die dan gebruiken om first contact te leggen. Dat was vast beter gegaan.

Tegenwoordig weten we allemaal dat wat wij "uncontacted people" noemen, de kwetsbaarste gemeenschappen op onze planeet zijn. Ze staan machteloos tegenover bijvoorbeeld griep of mazelen. Ze hebben geen enkele immuniteit en de kans dat ze worden uitgeroeid door een epidemie is groot.

De Indiase antropoloog T.N. Pandit heeft het eiland tussen 1967 en 1991 verschillende keren bezocht en vindt de vijandige houding van de Sentinel logisch: "Zij willen niets van ons. Wij komen naar hen. En ze denken dat we geen goede bedoelingen hebben. Vandaar." [The New York Times, 2018-11-22]

Hij had zelf overigens ook weinig tot geen contact met de Sentinel maar met de Jarawa. Aan het eind van zijn leven vertelt Pandit spijt te hebben van de gevolgen van de ontmoetingen dat mede dankzij hem tot stand kwam.
“The negative impact of close contact is inescapable, but it is sad,” he said. “What an amazing community, but it has been diluted in its outlook, its self-confidence, its sense of purpose, its sense of survival. Now they take it easy. They beg for things.” [New York Times, 2017-05-05]

Op een gegeven moment leggen ze pijl en boog neer. De gemeenschappen verdwijnen en hun cultuur gaat verloren.
Nog een goede reden om first contact te mijden, laat staan permanent contact.

Uncontacted tribes from Survival International.

meet the natives: let them live!

mariël otten © voorjaar 2020 [txt]

In 2008 verscheen een foto in de media die grote indruk op me maakte. U ziet die foto hier rechts © Gleison Miranda / Funai
Het is een foto van mensen die nog-niet-ontdekt waren, mensen die hun eigen leven leiden, afgezonderd van de wereld om hen heen.
Het onderschrift luidde: "De schuwe indianen schrikken duidelijk van het vliegtuig. Een paar schieten zelfs pijlen af" .
Het artikel ging over de bedreiging door houtkap van het leefgebied van geïsoleerde stammen. Maar het was die foto die me bijbleef.Ook letterlijk want ik knipte 'm uit (het artikel niet) en zit er vandaag naar te kijken.
De foto is genomen door een medewerker van Funai (Braziliaanse overheidsorganisatie voor indianenzaken). Waarom moest die er zo laag overheen scheren? "We wilden hun huizen laten zien, laten zien dat ze bestaan, dat ze er zijn!" luidde het antwoord. En dat was precies de boodschap die overkwam: ze zijn er nog, mensen die leven zonder contact met de buitenwereld. Hoe uitzonderlijk!

A Life in Isolation - 10 foto's van Miranda's vlucht boven het kampement van de "uncontacted" indianen in de Terra Indigena Kampa e Isolades do Envira, in de Braziliaanse staat Acre, vlakbij Peru..

Er zijn anno 2020 nog steeds " uncontacted" volken. Hoeveel het er zijn, kunnen we niet weten natuurlijk.

Uncontacted tribes from Survival International.