Mijn Frankrijk (Jean Ferrat)

 

Van vlaktes tot aan wouden, van valleien tot aan heuvels

Van de ontluikende lente tot aan jouw doodse jaargetijden

Van wat ik heb doorleefd tot aan wat ik me verbeeld

Ik zal nooit stoppen jouw lied te schrijven

Mijn Frankrijk.

 

Tot aan de grote zomerzon waaronder de Provence gebukt gaat

Van de brem in Bretagne tot aan de heide in de Ardèche

Iets in de lucht heeft die helderheid

en die smaak van geluk die mijn lip droog maakt

Mijn Frankrijk.

 

Die schijn van vrijheid die tot over de grenzen

Ook de volkeren daar deed duizelen1

En op welks prestige jullie heden nog teren2

Zij is voor altijd gelieerd met de naam van Robespierre3

Mijn Frankrijk.

 

De vrijheid4 van de oude Hugo5, fulminerend vanuit zijn ballingsoord

Van de vijfjarige kinderen die werkten in de mijnen

De vrijheid wier handen jullie fabrieken bouwde

Die waarvan meneer Thiers heeft gezegd: schiet haar dood6

Mijn Frankrijk.

 

Picasso houdt de wereld in zijn greep met zijn palet7

 Van de lippen van Eluard8 vliegen vredesduiven weg

zij houden maar niet op, jouw profetische artiesten

te zeggen dat het tijd is dat het misfortuin ten onder gaat

Mijn Frankrijk.

 

Hun stemmen vermenigvuldigen zich tot nog maar die ene

De vrijheid die altijd weer voor jullie misdaden boet, jullie dwalingen                                                      

Terwijl ze de geschiedenis en haar massagraven vult

Moge ik voor altijd die van de arbeiders bezingen,

Mijn Frankrijk.

 

Zij wier enige gouden bezit haar nachten zijn

slapeloos om de niet aflatende strijd van alledag

Van de krant die men verkoopt op zondagochtend

tot aan het affiche dat men de volgende dag op de muur plakt

Mijn Frankrijk

 

Moge zij uit de mijnen omhoog komen, de heuvels afdalen,

Die vrijheid die zingt in mij, de mooie, de rebelse

Zij houdt de toekomst vast, geklemd in haar tengere handen

Zij die van 36 tot 68 kaarsen9

Mijn Frankrijk

 

Ma France (Jean Ferrat)

 

De plaines en forêts de vallons en collines

Du printemps qui va naître à tes mortes saisons

De ce que j'ai vécu à ce que j'imagine

Je n'en finirai pas d'écrire ta chanson

Ma France

 

Au grand soleil d'été qui courbe la Provence

Des genêts de Bretagne aux bruyères d'Ardèche

Quelque chose dans l'air a cette transparence

Et ce goût du bonheur qui rend ma lèvre sèche

Ma France

 

Cet air de liberté au-delà des frontières

Aux peuples étrangers qui donnait le vertige

Et dont vous usurpez aujourd'hui le prestige

Elle répond toujours du nom de Robespierre

Ma France

 

Celle du vieil Hugo tonnant de son exil

Des enfants de cinq ans travaillant dans les mines

Celle qui construisit de ses mains vos usines

Celle dont monsieur Thiers a dit qu'on la fusille

Ma France

 

Picasso tient le monde au bout de sa palette

Des lèvres d'Éluard s'envolent des colombes

Ils n'en finissent pas tes artistes prophètes

De dire qu'il est temps que le malheur succombe

Ma France

 

Leurs voix se multiplient à n'en plus faire qu'une

Celle qui paie toujours vos crimes vos erreurs

En remplissant l'histoire et ses fosses communes

Que je chante à jamais celle des travailleurs

Ma France

 

Celle qui ne possède en or que ses nuits blanches

Pour la lutte obstiné de ce temps quotidien

Du journal que l'on vend le matin d'un dimanche

A l'affiche qu'on colle au mur du lendemain

Ma France

 

Qu'elle monte des mines descende des collines

Celle qui chante en moi la belle la rebelle

Elle tient l'avenir, serré dans ses mains fines

Celle de trente-six à soixante-huit chandelles

Ma France

 

Noten

Met dank aan Marion Otte en Joop Landman voor hun bijdrage.

Voor deze vertaling en de noten heb ik ook kunnen profiteren van de Engelse vertaling op de volgende link:

http://lyricstranslate.com/fr/ma-france-my-france.html-0

 

[1]  Omwille van de begrijpelijkheid de volgorde wat omgedraaid; étrangers betekent  hier buitenlands; heb ik hier weggelaten.

2  Letterlijk: jullie je toe-eigenen.

3  Répondre de: letterlijk borg staan voor. Robespierre (1758-1794) was een staatsman die aanvankelijk een constructieve, idealistische rol speelde na de revolutie van 1789, maar vanaf 1792 een terreurbewind begon uit oefenen toen er steeds meer chaos ontstond en Frankrijk uiteen dreigde te vallen. Duizenden koppen vielen onder de guillotine. Er kwam steeds meer tegenstand tegen hem en eind juli 1794 viel zijn eigen kop.

4  Ferrat heeft het na het derde couplet steeds over elle en celle. Het lijkt erop dat hij daarmee steeds la liber bedoelt. Voor de duidelijkheid wordt in deze en sommige andere regels voluit het woord vrijheid gebruikt.

5 Bedoeld wordt de beroemde schrijver Victor Hugo (1802-1885), die ook een belangrijk politicus was. In die rol werd hij een tegenstander van Napoleon III toen deze zich als dictator ging ontpoppen.  Toen Hugo gearresteerd dreigde te worden, vluchtte hij naar Jersey and Guernsey. Nadat Napoleon III verslagen werd in 1870 keerde hij terug naar Parijs.

6 Adolphe Thiers was na de val van Napoleon een paar jaar lang “voorlopig staatshoofd” van Frankrijk.  In 1871 onderdrukte hij bloedig de snelle opkomst van de idealistische en revolutionaire “Commune de Paris”, die het regime als een bedreiging zag. Het doodschieten lijkt hier figuurlijk bedoeld en slaat dan op de vrijheid.

7 Een duistere zin: mogelijk doelde Ferrat op Picasso’s schilderij Guernica, dat ook de vernietiging van de vrijheid symboliseerde. Guernica is een Baskische stad, een bastion van verzet tegen Franco en daarom in 1937 gebombardeerd door de fascisten. Met zijn schilderij gaf Picasso uitdrukking aan zijn verontwaardiging daarover.

8  Paul Eluard (1895-1952) was een Franse, surrealistische dichter.

9 36 slaat op de Franse versie van “sterretjes zien”: “voir 36 chandelles” (na bijv. je hoofd stoten). 68 slaat op de revolte van mei 1968 in Frankrijk, die andere kreet voor meer vrijheid. “Ma France” werd eind ’68 of begin ’69 uitgebracht. De Engelse vertaler ziet er tevens een verwijzing naar kaarsjes op een verjaardagstaart in.