Is kennis mogelijk?

 

Eeuwenlang vroegen filosofen zich af hoe kennis eigenlijk mogelijk is. Hoe kan een stukje wereld in een geest worden weergegeven? Is er wel een garantie dat de voorstellingen in de geest aansluiten bij de structuren van de wereld? Men ontwikkelde theorieën op dit gebied op basis van uiteenlopende uitgangspunten en zwabberde zo heen en weer tussen scepticisme en naïef realisme, tussen empirisme en rationalisme.Tot men zich realiseerde dat kennis geëvolueerd is voor de overleving en dat de garantie dat onze kenstructuren enigszins aansluiten bij structuren van de ware wereld schuilt in de overleving van een lange reeks voorouders.

Dit gezichtspunt werpt een nieuw licht op kennis. Onze geest is kennelijk geëvolueerd om ons te oriënteren èn te sturen. Om te oriënteren moeten zij aansluiten bij de wereld, om te sturen moet zij aansluiten bij onze behoeften. Onze kennis verschaft ons dus wel toegang tot de wereld, maar is tegelijk beperkt, gekleurd en standpuntbepaald. De wetenschap helpt ons in de richting van minder beperkte, gekleurde en standpuntbepaalde kennis, maar moet daarvoor modellen bouwen die onze voorstelling ver te boven gaan. Ons voorstellingsvermogen blijft worstelen met het conflict tussen dit soort rigide modellen èn allerlei dierbare dromen en fantasieën die we evengoed nodig hebben om te overleven.

2004. Evolutionaire kenleer. Hoe de biologie een oud filosofisch probleem oplost. Kunst en Wetenschap, 13, 2: 11-12. Pdf (2 pag.).

1992. De Dierlijke Rede, of: Kennen om te Overleven. A.N.T.W., 84, 2: 121-142. Pdf  (20 pag.).