Reisjournaal van J.C.G. Klein (naar origineel manuscript)

In het heilige jaar 1900 heeft Jan Klein op 25/26-jarige leeftijd een voettocht van Amsterdam naar Rome ondernomen, samen met zijn broer Reinier en een reisgenoot, genaamd Thummel.

foto foto foto foto foto
dinsdag 17 april 1900 aankomst per spoor te Amsterdam - overnacht Gesellenverein
woensdag 18 april 1900 's morgens 9.30 uur te voet vertrokken. 12.30 uur aankomst te Haarlem, Bloemendaal en Duinendaal bezocht
donderdag 19 april 1900 's morgens 10 uur vertrokken. mooie buitenplaatsen en hyacintenvelden, mooi weer. 3 uur te Leiden aangekomen. Neef van Brussel bezocht. 4 uur vertrek - 7.30 uur aankomst in Den Haag. Overnacht Assendelftstraat.
vrijdag 20 april 1900 ontbijt gebruikt bij den Heer Evers. Den Heer Debrij bezocht. 10.30 uur vertrek. 02.30 uur aankomst te Rotterdam. Stad bezichtigd. 5 uur vertrek - 08.30 uur aankomst Dordrecht. overnacht in "Het Hert".
zaterdag 21 april 1900 vertrokken om 08.00 uur per spoor over de Moerdijk naar Lage Zwaluwe - vertrek te voet 08.30. aankomst Breda 12.00 uur. 13.00 uur vertrokken. 18.00 uur aankomst te Tilburg. Bezoek bij den Heer Jansen, des avonds feestelijke ontvangst ten Huize Jacob, door zijn vrienden.
zondag 22 april 1900 doorgebracht in Tilburg
maandag 23 april 1900 Ontbijt bij den heer Jansen. 10 uur vertrek, Jacob bracht ons tot buiten de stad. 13.00 uur passeerden wij te Baarle-Nassau de grens - 5 uur te Turnhout. 8 uur te Postmalle. Overnacht in de "Veehandel".
dinsdag 24 april 1900 Vertrek 07.30 na een prachtige weg met vele dorpen om 13 uur te Antwerpen. Na het middagmaal bezoek der stad en havenwerken - overnacht bij Mme. van Rei-Rijcken, Helmstraat
woensdag 25 april 1900 te 07.30 vertrokken, aankomst te Mechelen 11.30. stad bezichtigd. 02 uur weer vertrokken. Regenachtig weer. 06 uur te Lacken-Brussel. naar de Gesellenverein - souper en logies.
donderdag 26 april 1900 's morgens St. Gudullekerk bezocht daarna Palais de Justice etc. verdere merkwaardigheden - na het diner kerkhof te Lacken bezocht enz.
vrijdag 27 april 1900 des morgens nog de stad bezocht - na het diner om 2 uur vertrokken - over Waterloo naar Nivelles, waar wij te 8 uur aankwamen - een prachtige weg met mooie vergezichten vele heuvels - gelogeerd bij een slager (het was vrijdag).
zaterdag 28 april 1900 des morgens den 28 april vertrokken te 7.30. prachtige streek bergachtig, bij Seneffe steengroeven, verder kolenmijnen, om 5 uur te Mons, waar wij weer een slager opzochten (het was nu geen vrijdag) om te logeren.
zondag 29 april 1900 Zondag eerst naar de Notre Dame waar eene H. Mis was met militaire muziek plusminus 49 man sterk, dit was bepaald indrukwekkend, daarna de kerk bezichtigd (zeer oude kerk). na het diner wandeling door en om de stad. Mons is zeer mooi gelegen, heuvelachtig met sterk oplopende straten.
maandag 30 april 1900 's morgens 7.30 vertrokken regenachtig weer - om 11 uur passeerden wij bij Quievrain de grens van Belgie en Frankrijk, voor 1 uur te Valenciennes, eerste stad in Frankrijk, 3 uur vertrek - 7 uur aankomst Ouchain. Onderweg vele kolenmijnen en ijzerfabrieken. des avonds 8 uur het lof bijgewoond tot opening der Meimaand. Gelogeerd in "Le Soleil d'Or".
dinsdag 1 mei 1900 's morgens om 8.30 vertrokken - mooi weer - 12 uur te Cambrai - gedineerd 1 uur vertrokken - 7.30 uur aankomst te Fins, klein dorpje - gelogeerd Hotel Francie. Het halve dorp overeind toen wij vertelden dat we te voet van Amsterdam naar Parijs gingen.
woensdag 2 mei 1900 om 7.30 vertrokken - 11 uur te Peronne - mooi weer - des avonds 7 uur in Coye, klein stadje - gelogeerd in "le pomme d'or". koffie met eau de vie
donderdag 3 mei 1900 's morgens 7.30 uur vertrokken - om 12 uur te Ressons - gedineerd en te 2 uur per spoor naar Parijs. - aankomst 4 uur, na de Verein opgezocht te hebben de Boulevard wat opgelopen en toen naar bed
vrijdag 4 mei 1900 's morgens 9 uur naar de bastille geloopen en vandaar per tram naar het tentoonstellingsterrein. Na gegeten te hebben tot 8 uur de tentoonstelling bezocht en met de tram naar Gare du Nord en verder naar de verein.
zaterdag 5 mei 1900 de stad bezichtigd en verschillende bekende gebouwen en musea
zondag 6 mei 1900 's morgens eerst de Deutsche Kerk. H. Mis met duitsche preek, na het eten de stad en panorama bezocht
maandag 7 mei 1900 's morgens naar de tentoonstelling tot 's avonds 8 uur, toen naar huis de boel gepakt en om 12 uur met de nachttrein naar Belfort.
dinsdag 8 mei 1900 Aankomst 8 mei 's middags 2 uur. hier gegeten en om 3 uur naar Biel. aankomst 9 uur. de gansche weg regen - prachtige tocht door het gebergte. Biel gelogeerd in Tivoli.
woensdag 9 mei 1900 van Biel te voet naar Fribourg - mooi weer prachtige wegen en vergezichten, Fribourg overnacht in de Gesellenverein.
donderdag 10 mei 1900 te voet naar Moudon, van hier per spoor naar Lausanne - aankomst 8 uur. gelogeerd Gesellenverein. prachtige stad gelegen op berg aan het meer.
vrijdag 11 mei 1900 's morgens de stad bezichtigd - om 12 uur te voet naar Morges langs het meer, van hier per stoomboot naar Genf. aankomst 6 uur. 8 uur in de verein, gelogeerd in Le Soleil.
zaterdag 12 mei 1900 Genève bezocht en werk gezocht en gevonden bij Bossard et Comp. Motorenfabriek, gelogeerd in Le Soleil
zondag 13 mei 1900 kamer gehuurd in Rue du Rhone. 15/5. aangevangen bij Bossard et Comp.
maandag 4 juni 1900 eerste bergtocht naar de Pieton (1480 m) hoog.
zondag 1 juli 1900 tot senior gekozen der Gesellenverein.
woensdag 18 juli 1900 Reinier hier aangekomen.
maandag 23 juli 1900 Reinier aangevangen bij Mr. Marchand Carouge
maandag 30 juli 1900 verhuisd naar Carouge
zaterdag 4 augustus 1900 van 4 op 5 augustus. eerste bergtocht met Reinier naar de Grand Saleve (1200 m)
zondag 12 augustus 1900 bergtocht naar Le Pont La Cuilai
zaterdag 18 augustus 1900 18 en 19 augustus bergtocht naar ??? (2409 m) hoog - edelweiss
zaterdag 6 oktober 1900 Reinier vertrokken naar Chur
vrijdag 9 november 1900 bij Bossard et Comp. vertrokken
zondag 11 november 1900 afscheid bij Oncel van de Gesellenverein te Genève
maandag 12 november 1900 's morgens 10 uur per spoor naar St. Pierre Remuly - aankomst 11 uur. te voet door de schoone vallei Bornand langs Petite Bornand - Entremont - St. Jean de Sixt naar La Clusaz waar wij om 4.30 uur aankwamen; onze intrek namen in hotel "Les Arravis" wij waren zeer tevreden over onze dag. prachtig weer en langs romantische wegen geheel tusschen de bergen. Op sommige plaatsen vlak aan de weg als steile muren, onder mooi groen, boven geheel wit van de sneeuw de afstand was 22 km
dinsdag 13 november 1900 na goed geslapen te hebben en een stevig ontbijt, zetten wij de 13 november om 7 uur onze reis voort, het was duchtig koud doch na een half uur gaans waren wij reeds goed warm - het ging eerst door, steeds stijgende tot op 1100 m, hier waren wij in de sneeuw wij moesten door eene kleine tunnel. doch zeer interessant doordat het water overal uit de steenen druipte en zich tot lange ijspegels vormden. Nu bereikte wij weer afdalende La Cietaz - Flumet en Ratg, kleine dorpen in het dal tussen de hooge sneeuwtoppen schilderachtig gelegen. Intusschen was de zon reeds hoog aan de hemel en konden wij ons bijna niet voorstellen dat het reeds half november was daar bij de heersende warmte en het groen in het dal hier en daar zelfs nog bloemen, wij bijna wel in de bruisende vloed een bad hadden willen nemen. Van hier hadden wij een tamelijk eenzame weg tot Megeve toen hadden wij de laatste helling voor de Mont Blanc goed in het oog en kwamen toen aan de bekende en zo heerlijk gelegen badplaats St. Gervais - een aanzienlijk dorp met groote hotels wat wij een paar honderd meter onder ons zagen liggen vanaf de brug over een 100 m diepe spleet waar het water geweldig inklotste, hadden wij een prachtig aangezicht op het diep met het vriendelijk kerkje en op de achtergrond de Aiquille na een half uur weer sterk afdalende kwamen wij in Fayet aan de Arne gelegen, waar wij in het Hotel Bonnant onze intrek namen. Deze dag hadden wij 45 km afgelegd
woensdag 14 november 1900 vertrokken wij om 6.30 uur langs een goede weg, steeds stijgend tot een half uur voor Chamonix (nieuwe spoorlijn), hier sloegen wij een zijpad in, en bereikte in 3/4 uur de bekende ijsgletscher "Glacien de Bosson". dit was een indrukwekkend gezicht zo'n kolossale ijsklomp - na met een gids nog een grot in die ijsberg bezocht te hebben, voerde hij ons over de berg heen, waar wij weer steeds afdalende in 1 uur in Chamonix bereikte een flink dorp 1050 m hoog gelegen. Van hier ging het dan weg op en af langs eenige kleine dorpen naar Argentiere. hier moesten wij over de bergen door de Col de Balme, waar wij over een voetpad steeds stijgende, meer en meer in de sneeuw kwamen en eindelijk door de zware nevel overvallen werden, welke later in een sneeuwstorm overging. Op de top gekomen vonden wij een verlaten hut zonder deur en vensters. Wij besloten hier te overnachten, daar het onmogelijk was verder te gaan. Het was toen 5 uur na de middag. Na in een vertrekje de vensters zo goed mogelijk met planken en lappen dicht gemaakt te hebben maakten wij van wat afgetrokken planken der hut een vuur aan, waar wij eenigzins tegen de koude beschermd op 2400 m de nacht doorbrachten
donderdag 15 november 1900 Van slapen was geen sprake. Na 13 uur hier doorgebracht te hebben gingen wij om 6 uur 15 november na onder door de sneeuw welke ongeveer 1 m hoog lag na een goed uur bereikte wij eenige boerenschuren, waar wij voor geld en goede woorden een stevig ontbijt kregen, het weer was toen tamelijk goed. Enkel een weinig sneeuw, nu ging het verder weer naar de hoogte tot Col de la Forclaz. en weer afdalende tot even voor Martigny, waar wij rechts af gingen op Sembrancher, en verder over Orsieres naar (Liddes). Hier besloten wij te overnachten en vonden een goede gelegenheid, wat ons natuurlijk zeer welkom was na zo'n slechte nacht en tamelijk zwaare dag
vrijdag 16 november 1900 's morgens om 8.30 weer op marsch. na een uur bereikten wij het laatste dorp voor de St. Bernard. Bourg St. Pierre, waar wij telegrafeerden naar het St. Bern klooster, dat wij kwamen, de weg was zeer goed. doch na een uur zaten wij al flink in de sneeuw en het laatste half uur was de sneeuw al hier en daar zeer hoog. een sterke wind en dichte nevel, doch om 12.30 bereikten wij het klooster waar wij goed ontvangen werden en na eerst ons wat in de keuken verwarmd te hebben een goed middagmaal kregen
zaterdag 17 november 1900 Intussen sneeuwde het buiten flink door en 's morgens 17 november was het onmogelijk om alleen te vertrekken, doch de overste zeide ons dat wij om 10 uur met eene gids mede konden gaan, welke de postbode tegemoet ging. Alzo vertrokken wij dan om 10 uur tot aan de heupen in de sneeuw, na een half uur moesten wij ons aan koord laten afzakken, nu dat was een niet gemakkelijk werkje. Om 11 uur bereikte wij de Cantine waar de post ook reeds was. Hier nam de gids afscheid van ons daar het ergste gevaar voorbij was en wij de voetsporen van de postbode verder konden volgen. De sneeuw werd nu ook minder, en om kwart voor 12 hadden wij St. Remi bereikt, het eerste dorp in Italië na de douane gepasseerd te hebben, zetten wij onzen weg voort langs de tamelijk goede weg en om 4 uur hadden wij Aosta bereikt, een zeer oud en in het dal gelegen stadje. Na nog een wandeling in de stad gemaakt te hebben wij ons logement opzoeken
zondag 18 november 1900 De volgende dag 18 november na eerst de H. Mis te hebben bijgewoond trokken wij om 9 uur verder en bereikte door de schoone vallei d'Aosta om 4.30 Verres waar wij besloten te overnachten
maandag 19 november 1900 de 19 november om 8 uur verder, te Ivrea kan onze reisgenoot Thummel niet verder en ging met de trein verder naar Turijn. Wij zetten met z'n twee onze reis voort. Wij waren nu de bergen uiten hadden na een gehele week niet als bergen gezien te hebben weer een vrij uitzicht. Om 5.30 hadden wij Clusaz bereikt en daar het reeds duister werd hielden wij hier halt. Na 49 km afgelegd te hebben
dinsdag 20 november 1900 De volgende dag 20 november 08 uur hadden wij nog 36 km voor Turijn. Het regende een weinig doch daar de weg goed was besloten wij toch verder te gaan. De regen werd erger en wij kwamen dan om 3 uur druipnat in Turijn aan. Wij gingen direct naar Hotel Koning Umberto I, waar wij na een spuitbad gebruikt te hebben en ons van drooge kleren voor zien in de conversatiezaal de tijd voor het souper doorbrachten en na het souper direct naar bed gingen
woensdag 21 november 1900 de 21 november was het weer niet beter, de geheele dag regen. Wij slenterden wat door de stad, meest in de galerijen en overdekte winkelstraten. Brachten nog een audiëntie bij onzen consul en keerden alweer vroeg in ons hotel terug.
donderdag 22 november 1900 22 november was het weer wat beter. Wij besteedden onzen dag met het bezoek van eenige kerken in de stadswijk langs de rivier de Po, en eenige mooie standbeelden
vrijdag 23 november 1900 De 23 november besloten wij verder te gaan. Onze reismakker Thummel ging met de trein naar Nizza, daar hij niet kan loopen. Wij maakten bij heerlijk weer de reis te voet. na 45 km afgelegd te hebben kwamen wij in het dorp ??? waar het eenige logement bezet was en wij met de tram verder gingen naar het stadje Saluzzo, 2 uur verder, waar wij een goed logies vonden
zaterdag 24 november 1900 24 november was het weder regen. Wij marcheerden een uurtje en besloten toen met de tram verder te gaan, daar wij geen zin hadden zondag weer met een nat pak te loopen. Zoo waren wij om 11.30 uur in Cuneo gearriveerd. Het regende flink, na het eten werd het beter, en wij wandelden wat door de stad.
zondag 25 november 1900 De volgende morgen, zondag 25 november om 11 uur naar de Hoogmis in de Cathedrale, prachtige kerk. Na de Mis eten en toen om 2 uur bij mooi weer op weg naar Limone, waar wij om 5.30 uur aankwamen. Hier waren wij ongeveer 1100 meter hoog en in de sneeuw. wij loogeerden in Hotel Europa
maandag 26 november 1900 De volgende dag 26 november gingen wij om 8 uur op marsch na onze schoenen opnieuw met spijkers te hebben beslaan laten. Het was mooi weer doch vriezend, steeds stijgende en in de sneeuw, nu moesten wij door eene tunnel van 3000 meter lang welke met een paar 100 elektrische lampen verlicht. Ongeveer 100 meter onder ons was een tunnel voor de spoorweg. Na de tunnel was het een geheel andere temperatuur en ging het weer naar onder. Om 5.30 bereikten wij na een paar uur gestegen te zijn een herberg op 900 meter hoogte. Hier overnachten wij
dinsdag 27 november 1900 en de 27 november trekken wij om 7 uur verder langs heerlijke bergpartijen berg op berg af, bij een heerlijk klimaat overal groen en gele olijfbomen vol met vruchten. Om 6 uur hadden wij Nizza bereikt, die dag hebben wij 53 km afgelegd, tot nu toe het grootste aantal. Na een logement te hebben opgezocht, gingen wij nog even door de stad, doch keerden al spoedig terug, daar wij zeer moede waren en gingen te bed
woensdag 28 november 1900 De volgende dag 28 november hadden wij de hele dag regen, wij gingen zoo tusschen de buitjes door de stad in en langs de zee doch keerden al vroeg weder heim
donderdag 29 november 1900 29 november was het weder regen doch na den middag werd het wat beter. wij maakten een wandeling langs het strand en bezochten de haven. Nizza is een mooi stadje met vele groote hotels en winkels geheel tusschen de bergen en aan de zuidzijde de zee vanwaar het zachte klimaat en heerlijke tropische planten
vrijdag 30 november 1900 de 30 november was het weer tamelijk goed. om 8 uur trokken wij verder aldoor langs de zee en aan de noordzijde bergen met heerlijke villa's en tropische planten en boomen. Om 11.30 uur hadden wij Monaco bereikt het schoonste aan zee gelegen oord van Europa. daarna trokken wij door Monte Carlo met z'n wereldberoemde casino en speelzalen, groote rijke hotels en villa's afgewisseld door de bekende palmenallee's. Om half 3 hadden wij Monaco verlaten en steeds langs de zee waren wij om 4 uur in Menton, ook een heerlijke plaats aan de zee, waar wij in de Choce d'Or onzen intrek namen
zaterdag 1 december 1900 1 december gingen wij reeds voor 7 uur op marsch, het was goed weder, en hadden een toverachtig gezicht, daar wij de zon in volle glansch uit de zee zagen opkomen. Na een half uur verlieten wij voorgoed Frankrijk en trokken weer Italië in steeds langs de zee en een zomersche dag, de weg zelve was echter tamelijk slecht, wij trokken nu door eenige minder aanzienlijke dorpen, en om 2 uur bereikten wij San Remo, een bekend winterverblijf met vele hotels. Om 5 uur zagen wij de zon weder in de zee ondergaan en nog na een uur marcheren bereikte wij San Lorenzo al Mare, waar wij om 6 uur in een klein logement onze intrek namen.
zondag 2 december 1900 De volgende morgen zondag 2 december moesten wij 1 uur verder om naar de kerk te gaan in Porte St. Maurizo waar wij de Hoogmis bijwoonden en na het diner een wandeling maakten naar Alassio. Hier waren wij om 5 uur en bleven er overnachten.
maandag 3 december 1900 3 december trokken wij verder nog steeds langs de zee en links de bergen, hoewel het niet meer zoo rijk aan natuurschoon was als de vorige dagen, genoten wij toch van het aangename weer en vrije uitzicht der zee, des avonds om 6 uur waren wij in Savona, een tamelijke stad met industrie, hier logeerden wij, doch sliepen slecht in de lange veeren en waren blijde de volgende dag de 4 december maar weer op marsch te zijn
dinsdag 4 december 1900 Het ging nu door een rij van dorpen allemaal met fabrieken van porselein en aardewerk. Om 4 uur hadden wij nog 15 km voor Genua en daar wij nog een logies moesten zoeken, en het om 5 uur reeds donker was, maakten wij dit eindje per spoor, na nog even op de post onzen brieven gehaald te hebben, hadden wij al spoedig ons logement bereikt en na het souper ons te bed begeven
woensdag 5 december 1900 5 december waren wij al vroeg op en aan de haven om daar dat drukke leven aan eene groote havenstad eigen eens aan te zien, nu het was net als Amsterdam, Rotterdam of Antwerpen, wij zagen ook nog de Fürst Bismarck, welke gereed lag te vertrekken en waarop een muziekkorps lustig speelde. De Hamburg zagen wij vertrekken met vele landverhuizers, meest Duitschers welke in Amerika hun geluk gingen zoeken. Verderop lag de Hollandsche boot Prinses Amalia, welke voor een paar dagen was binnengeloopen, verder bezochten wij nog het kerkhof (Campo Santo), het mooiste kerkhof van Europa, met prachtige koepelkerk in het midden. 's avonds liepen wij de gezellige drukke helderverlichte winkelstraten wat op en neer om dan ons logement op te zoeken.
donderdag 6 december 1900 De volgende morgen de 6 december was het weer vroeg dag. Wij bezochten eenige kerken, een met ruim 100 groote kristallen lichtkronen met kaarsen en dan de Kathedraal met zijne prachtige wit marmeren versieringen. Verder maakte wij nog eene wandeling door de bovenstad, vanwaar wij heerlijke panorama's hadden op de bergen , zee en ???. Na des avonds nog wat de drukke winkelstraten te hebben doorgeloopen begaven wij ons naar het logement en na het souper te bed.
vrijdag 7 december 1900 De 7 december besloten wij verder te trekken en om 7.30 uur waren wij met heerlijk weer op marsch, het was een vermoeiende dag berg op en af doch een heerlijke streek met uitgebreide olijfboomenbosschen tegen de bergen en eene bijna onafgebroken rij van schoone dorpen o.a. het bekende winterverblijf, vooral voor Duitschers, Nervi. Wij kwamen 's avonds om 6.30 uur in Sestrie-Levante aan, na ruim 52 km te hebben afgedaan. het duurde niet lang eer wij ons ter ruste hadden begeven en sliepen nadien vermoeiende dag zeer goed.
zaterdag 8 december 1900 De volgende dag 8 december moesten wij daar het een feestdag was eerst naar de kerk. Dat was een mooie kerk, geheel van wit marmer, afgezet met bruin marmer en verguld. Na de Mis gingen wij om 8.30 op marsch, nu namen wij voor vandaag afscheid van de zee, het ging immer door de bergen veel marmersteen, en daar er in de bergen niets te koop was, moesten wij onzen provisie medenemen. Het was nog zwaarder dan de vorige dag. eerst tot ongeveer 500 m opklimmen en dan varieerde het geregeld tussen 400 en 600 m hoogte, voor de middag hadden wij hier en daar mooi uitzicht op de zee, des avonds om 8 uur hadden wij La Spezia in het gezicht, wat een prachtig panorama was met de duizenden lichten welke zich in de groote haven spiegelde na nog een 3/4 uur afgedaald te zijn waren wij in de stad en zaten om 9 uur in ons logement waar het souper zich goed deed smaken en het slapen ons ook niet kwaad deed. Dien dag 58 kilometer
zondag 9 december 1900 De volgende dag 9 december was het zondag, na eerst de haven hebben bezocht, de grootste marinehaven van Italië, gingen wij de H. Mis bijwonen, en na de Mis de stad wat bezocht, een druk stadje 45000 inwoners na het diner om half 2 een wandeling naar Zasarie [Sarzana] 17 km, waar wij om 5 uur waren en besloten hier te blijven, in het hotel maakten wij kennis met eene heer, eigenaar van eene groote inrichting voor marmerbewerking te Carrara welke ons z'n kaartje gaf en uitnodigde de volgende dag hem met een bezoek te vereren. Nu dat sloegen wij niet af en na nog een glas wijn gedronken te hebben namen wij afscheid tot de volgende dag
maandag 10 december 1900 de 10 december trokken wij om 8 uur op, en langs een eenzame weg bereikte wij om 11 uur Carrara, waar wij spoedig de ateliers van Signore Giovanni Beretta hadden gevonden hij ons door de verschillende ateliers rondleidde en wij vol bewondering de schoone werken bezichtigden, na vriendelijk afscheid te hebben genomen, bezichtigden wij nog de wereldbekende marmergroeven, wat hier een kolossale industrie is. Om 3.30 uur verlieten wij Carrara en trokken verder door het oude stadje Massa naar Pietro Santo (Pietrasanta) waar wij om 8 uur aankwamen en een logies opzochten
dinsdag 11 december 1900 de 11 december ging het om 8 uur weder los, voor de middag steeds een eenzame vlakke weg, na de middag was het wat gezelliger. Het ging weer wat door een bergachtige streek. Om 3 uur waren wij in het oude, geheel door vestingmuren omgeven stadje Lucca, waar wij de Domkerk uit de 12de eeuw bezochten, met prachtige zilveren kapel en schilderingen. Des avonds om 6 uur hadden wij het dorpje Nuava bereikt, waar wij overnachten
woensdag 12 december 1900 Den volgende morgen 12 december na zeer goed geslapen te hebben om 7.30 uur verder, het ging nu weder wat op en af door bergachtige streek met vele kleine dorpen, waar overal door vrouwen en kinderen stro werd gevlochten voor strohoeden. Om 2 uur waren wij in het stadje Pistoja, geheel door vestingmuren omgeven, met mooie Domkerk. 's avonds om 6 uur hadden wij het stadje Prada bereikt waar wij overnachten. Nu hadden wij nog 3 uur voor Florence
donderdag 13 december 1900 Om 8 uur 13 december gingen wij op marsch met zeer nevelachtig weer, om 11.30 uur hadden wij Florence bereikt en de zon was doorgebroken. Na eerst gedineerd te hebben bezochten wij de bekende Domkerk, geheel van wit marmeren met vele groote statuten van oude en moderne meesters waaronder eenige van Michelangelo. De stad zelf is zeer oud met vele kolossale oude gebouwen en museums en rijke winkels
vrijdag 14 december 1990 De volgende dag de 14 december bezochten wij nog verschillende kerken en bekende gebouwen, wij hadden nog eenige dagen voor de museums willen blijven doch moesten ons haasten om in Livorno te komen, daar de volgende dag de boot reeds naar Napels vertrok.
zaterdag 15 december 1900 Zo gingen wij dan de 15 december reeds om 6 uur per spoor naar Pisa, waar wij om 8.30 uur aankwamen en vlug een bezoek brachten aan de Dom en bekende toren, welke 4.30 meter scheef staat, geheel van marmer met 6 zuilenreien. Om 10 uur weer verder met spoor naar Livorno waar wij om 10.30 uur waren. Na onzen biljetten voor de boot gehaald te hebben en gedineerd, bezochten wij de stad en haven, niets interessants, zeer vuil en lieten ons toen met eene bark aan boord der Independante brengen welke ons naar Napels zou brengen, om 4 uur was de tijd, doch door de groote lading werd het 6 uur voor hij vertrok. het was reeds donker geworden, toen na een half uur de haven uit zicht was, gingen wij in de kajuit en na het avondeten zochten wij onze hangmat op en sliepen al spoedig in.
zondag 16 december 1900 De volgende morgen 16 december waren wij al vroeg wakker en op dek, na een uur zagen wij de zon heerlijk als uit 't water opkomen, de gehele dag was het zeer mooi weer en bleven dan ook op het dek zitten. Na 10 uur hadden wij geregeld de kust in het gezicht en voeren langs eenige kleine eilandjes. Des avonds om 4 uur kregen wij de omgeving van Napoli in 't gezicht. Na eenige tijd hadden wij de Vesuvius ook voor ons, wat zeer interessant was voor ons een kegelvormige berg uit welks top zware rookwolken opstegen. Om 6 uur waren wij de haven van Napoli ingelopen en aan wal, al direct bij onze aankomst merkte wij dat overal bekende Napolitaanse volkeren op, bekend om zijn onbeschaamdheid in alles. Eerst moesten wij al ruzie maken om aan wal gezet te worden, aan de wal werden wij overvallen door eene bende, die ons van alles aanboden, pakjes dragen, rijtuig, wegwijzers, sinaasappelkooplui, bedelaars etc. en alles scheldend, als men ze voorbij loopt
maandag 17 december 1900 Na gegeten te hebben en geslapen stonden wij 17 december al vroeg op en bezorgden onze zaken, waar wij eene wandeling maakte door de stad, nu zagen wij eerst het leven en drijven der volksklasse. Overal moet men handelen, zowel op straat als in de winkels, met eten en drinken, de vuilheid heeft hier haar toppunt bereikt. Het is bijna ongelooflijk, zowel in de hoofdstraten als stegen en pleinen, zetten zich de handelaars neer, men ziet zelfs een handelaar in gezochte sigareneindjes welke op een tafeltje gesorteerd liggen. Door bedelaars werd men overal lastig gevallen, zit men in een café of loopt men op straat. Des namiddags om 3 uur gingen wij per stoomboot naar het schoone eiland Capri, waar wij om 6.30 uur aankwamen. hier moest men weer handelen met avondeten en logies.
dinsdag 18 december 1900 De volgende morgen 18 december gingen wij naar boven en van daaruit langs een prachtige weg met heerlijke uitzichten op zee, naar Ana Capri, en van daaruit naar de bekende blauwe grotten, welke geheel blauw gekleurd zijn en met een klein bootje in kan varen. de middag brachten wij verder door met verdere wandelingen enz. o.a. nog naar de grot van (Svarda). veel gelijkende grot van St. Maria di Capri. De avond was zeer gezellig in ons logement met muziek zang en dans
woensdag 19 december 1900 De volgende dag 19 december reeds om 6 uur met de boot terug naar Napels, aankomst om 9.30, na ons geld op de post gehaald te hebben om 11 uur per spoor naar Pompeï, aankomst 12 uur, na het eten direct met onzen gids naar de Vesuvius om 4 uur boven, steeds door de asch en lava, nu zagen wij eerst wat de Vesuvius was. Steeds zwaare rookwolken, gemengd met stenen welke ratelend naar beneden vielen, uit de grond steeg eene heete damp op het panorama was heerlijk op de dorpen Pompeï en de zee, nu ging het weer naar onder, en om 7 uur waren wij in Pompeï, na het souper naar bed
donderdag 20 december 1900 De volgende dag 20 december bezochten wij eerst om 8 uur de uitgravingen en museum van Pompeï, wat zeer interessant was, om 12 uur keerden wij terug en na het diner om 1 uur met een rijtuig naar Napels aankomst om 3.30 uur des avonds wandeling door het drukke en bekende stadsdeel "De Toledo"
vrijdag 21 december 1900 De 21 december brachten wij de dag door met bezoek van eenige prachtige kerken o.a. ook het aquarium wat zeer interessant was, daar men hier bijna niets als zeer zeldzaam levende visschen en planten der zee in hun doen en laten kan gadeslaan.
zaterdag 22 december 1900 Des avonds om 11 uur gingen wij per spoor naar Rome, waar wij den 22 december 's morgens om 8 uur aankwamen. Eerst ging het naar de St. Pietro wat ongeveer 2 uur in beslag nam en gingen eerst in den koepel, daar die juist nog tot 11 uur te bezichtigen was om dit alles te beschrijven is onmogelijk. Na het eten gingen wij te [ biechten ] en bezochten de 4 hoofdkerken. intusschen was het avond geworden en gingen zeer vermoeid naar ons hotel en te bed. Om alles aan te tekenen wat wij hier gezien hebben is teveel, daarom eene korte beschrijving van ons verblijf in Rome van 22 december 1900 tot 8 januarie 1901.
maandag 24 december 1900 De meest indrukwekkende en langst in herinnering blijvende dag was de 24ste december, de sluitingsdag van het Heilig Jaar. Wij hadden door tusschenkomst van eene Hollandsche Pater een toegangsbewijs tot de St. Pieterskerk bekomen waardoor wij in staat waren tot bijwoning van de plechtigheid in de kerk. Om 7.30 uur des morgens stonden wij al voor de ingang van de kerk te wachten welk om 8.30 uur werd geopend. Na ons van eene goede plaats verzekerd te hebben en ruim 2 uur wachten verscheen Z.H. de Paus in de kerk, en verrichte de ceremonieën tot sluiting der Heilige Deur. Nadat Z.H. voor de hoofdingang de zegen had gegeven aan de duizenden die op de St.Pietersplaats stonden, trok Z.H. in groot ornaat door de Kerk. Het was een indrukwekkend schouwspel, Z.H. gedragen op de zetel omgeven van de hofhouding en gevolgd en voorafgegaan door honderden kardinaals, bisschoppen en andere priesters en geëscorteerd door de lijfgarde in schitterende uniformen. De weg welke Z.H. volgde was afgezet door de pauselijke troepen met geweer en bajonet. Het gejubel van de menigte ongeveer 60.000 personen was onbeschrijflijk. Zijne Heiligheid vertoefde ongeveer een half uur in de kerk, steeds het volk zegenende.
zondag 6 januari 1901 De 6 januarie (Driekoningen) hadden wij nogmaals het geluk Zijne Heiligheid te zien, welke dier dag een audiëntie verleende en meteen de nieuwe elektrische verlichting der Kerk aanschouwen. Om 5 uur kwam Z.H. in de kerk waar een lof was. Zijne heiligheid zong met tamelijk krachtige stem en een heerlijk koor van zangers begeleide het lof. De Domkerk zelf was een zeer interessant, niet alleen de grootste der wereld doch ook een der schoonste der wereld. Hare kolossale bouw ziet men pas goed als men dikwijls in de kerk is geweest, wij verzuimde dan ook bijna geen dag zonder een bezoek te brengen in de kerk en telkens vonden wij weer wat bijzonders, de oppervlakte der kerk is 15160 m2, de lengte is 211,5 meter, de hoogte van het schip is 46 meter, de breedte van de ingang 27,5 meter, achter 24 meter. De breedte van het kruisschip is 137,5 meter, de omtrek der 4 hoofdpijlers der koepel is 42 meter. De hoogte der koepel is 132,5 meter, ook de voorplaats der kerk is reusachtig, ze is ingesloten door 284 zuilen en 88 peilers, de breedte der galerij is 20 meter, de plaats is 340 meter lang en 240 meter breed. Boven op die galerij staan 162 statuten van heiligen. In het midden der plaats eene groote obelisk en twee groote fontijnen 14 meter hoog. Het schoonste uitzicht boven van de facade der kerk.
dinsdag 8 januari 1901 Den 8 januarie verlieten wij Rome ofschoon wij nog gaarne wilde blijven per trein naar Milaan, ...
donderdag 10 januari 1901 ... naar Milaan, waar wij de 10 januarie aankwamen. Milaan is een der mooiste steden van Italië wat betreft reinheid en [ modern ?]. De prachtige Milaner Domkerk is een der voornaamste bezienswaardigheden van Milaan
vrijdag 11 januari 1901 De 11 januarie vertrokken wij van Italië door de St.Gotthardtunnel (25 minuten) naar de Schweiz ...
zaterdag 12 januari 1901 ... en de volgende morgen om 6 uur kwamen wij in Luzern aan waar wij 5 dagen bleven, en ons goed amuseerden vooral dat wij weer goed met de menschen konden sprekenen het was er ook zeer schoon. Daar er hier geen werk te krijgen was vertrok mijn reiscollega naar Genève, terwijl ik naar Zürich ging. ???

Tijdens deze voetreis werden de navolgende plaatsen aangedaan:
Amsterdam - Haarlem - Leiden - Den Haag - Rotterdam - Dordrecht - Lage Zwaluwe - Breda - Tilburg - Baarle-Nassau - Turnhout - Oostmalle - Antwerpen - Mechelen - Lacken Brussel - Waterloo - Nivelles - Seneffe - Mons - Quievrain - Valenciennes - Bouchaine - Cambrai - Fins - Peronne - Conchy - Ressons - Parijs - Belfort - Biel - Fribourg - Moudon - Lausanne - Morges - Geneve - St Pierre Remuly - Entremont - St. Jean de Sixt - La Clusaz - La Cietaz - Flumet - Ratg - Megeve - St. Gervais - Fayet - Chamonix - Argentiere - Col de la Forclaz - Martigny - Sembrancher - Orsieres - Liddes - Bourg St. Pierre - St. Remy - Aosta - Verres - Ivrea - Culaz - Torino - Saluzzo - Cuneo - Limone - Nice - Monaco - Monte Carlo - Menton - San Remo - San Lorenzo al Mare - Porte San Maurizo - Alassio - Savona - Genua - Nervi - Sestrie Levante - La Spezia - Sarzana - Carrara - Massa - Pietrasanta - Lucca - Nuava - Pistoja - Prada - Florence - Pisa - Livorno - Napels - Capri - Ana Capri - Pompeï - Rome - Zurich

© Ellie van der Wateren, 24 maart 1991.


In het daaropvolgende heilige jaar, dus precies 100 jaar later en op dubbele leeftijd, heeft ook zijn kleinzoon Frank de voetreis (van maandag 26 juni tot donderdag 14 september 2000) van Haarlem naar Rome volbracht.