Kerken van Kuipers

De architect Tjeerd Kuipers ontwierp in de periode 1888-1928 meer dan vijftig kerken, in hoofdzaak voor de gereformeerden. Daarmee was hij een van de meest productieve kerkenbouwers van zijn tijd.
Tjeerd Kuipers werd geboren op 21 december 1857 in Gorredijk, als zoon van Egbert Roels Kuipers, timmerman-aannemer van beroep, en Jantje Tjeerds Wiegersma. Tjeerd ging na de HBS in de leer bij de Leeuwarder architect J.P.J. de Rooy. Daarna kreeg hij een betrekking bij Gemeentewerken in Meppel. Eind jaren zeventig vertrok de familie Kuipers naar Amsterdam. Tjeerd werkte eerst bij architectenbureau Salm en later bij Sanders en Berlage. Hij nam onder meer deel aan een prijsvraag voor de Keizersgrachtkerk, maar zijn ontwerp werd niet uitverkoren: Kuyper vond hem te jong en te onervaren. Wel kreeg hij korte tijd later van de Amsterdamse dolerenden opdracht voor de bouw van de Funenkerk.
In zijn lange werkzame leven bouwde Tjeerd Kuipers meer dan vijftig kerken, in hoofdzaak voor de gereformeerden. Verder verbouwde of vergrootte hij nog eens twintig kerkgebouwen, terwijl hij ook betrokken was bij de restauratie van enkele oude kerken.
Tjeerd Kuipers overleed in Laren (N.H.) op 13 november 1942. Hij werd begraven op Zorgvlied in Amsterdam. Daar tekende ds. P.N. Kruyswijk hem als "één van die duizenden Friezen, die omstreeks 1870 gegrepen zijn door de klare, rechte verkondiging van Gods Woord, zooals Dr. A. Kuyper die bracht. In die geestelijke beweging heeft God op tal van plaatsen menschen neergezet, die bereid waren te dienen en gaven van Hem ontvangen hadden om in dien geest op alle terrein des levens te arbeiden. De opkomende Geref. Kerken hadden behoefte aan kerkgebouwen en Kuipers is een dergenen geweest, die vele dier kerken gebouwd heeft" (De Standaard, 18 november 1942).

Een volledig overzicht van het werk van Tjeerd Kuipers ontbreekt nog. Onderstaande lijst is dus voor aanvulling en verbetering vatbaar.
Reacties zijn welkom bij:
Peter Dillingh

Almelo, Geref. Molenkampkerk, Molenkamppark, 1910, buiten gebruik 1971, sloop 1973;

Amsterdam, Geref. Funenkerk, Zeeburgerstraat 16, 1889, buiten gebruik 1974, sloop 1975;

Amsterdam, Geref. Haarlemmerpoortkerk, Planciusstraat 19, 1904, buiten gebruik 1965, sloop 1967;

Amsterdam-Watergraafsmeer, Geref. kerk, Kerkstraat (Simon Stevinstraat), 1900, buiten gebruik 1908, Herv. kerk 1910-1939, Koninkrijkszaal Jehovah's Getuigen 1979;

Amsterdam-Watergraafsmeer, Geref. Rehobothkerk, Zacharias Jansestraat, 1907, buiten gebruik 1971, sloop 1972;

Amsterdam-Zuid, Geref. Schinkelkerk, Amstelveenseweg 136, 1890, buiten gebruik 1974;

Axel, Geref. kerk (vrijg.), Kerkdreef 21, 1899 (uitbreiding 1918);

Berkel en Rodenrijs (ZH), Geref. Morgensterkerk, Noordeindseweg, 1906, buiten gebruik, sloop 1971;

Brussel (België), Geref. kerk, Léon Lepagestraat 33-35, 1928, buiten gebruik 1995, Russisch-orthodoxe kerk 2002;

Bussum, Geref. Wilhelminakerk, Wilhelminaplantsoen, 1926;

Delft, Geref. Westerkerk, Hugo de Grootstraat, 1924, buiten gebruik, sloop 1981;

Deventer, Doopsgez. kerk, Penninckshuis, Brink 89, 1892;

Dieren, Geref. Opstandingskerk, Zutphensestraatweg 20, 1911 (verbouwing 1961-62), buiten gebruik 2000;

Dirkshorn, Geref. kerk, Raadhuisstraat 80, 1920;

Dordrecht, Geref. Wilhelminakerk, Blekersdijk 39-41, 1899;

Bij het eeuwfeest van de Wilhelminakerk in 1999 verscheen het boek:
Een eeuw rondom het Woord, 136 blz., € 12,50 (excl. verzendkosten).
Het is verkrijgbaar via bovenstaand e-mailadres.

Eindhoven, Geref. Oosterkerk, Fazantlaan 17, 1911, buiten gebruik 1969, 1973-1989 Turkse moskee;
1991 R.-K. Antonius van Padua;

Gorinchem, Geref. Rehobothkerk, Driekoningenstraat 2, 1909, buiten gebruik 1988, 1990 Christengemeente;

's-Gravenhage, Geref. Oosterkerk, Zuid-Oost-Buitensingel, 1896, buiten gebruik 1962, sloop 1987;

Groningen, Synagoge, Folkingestraat 60, 1906;

Groningen, Geref. Zuiderkerk, Stationsstraat, 1901, buiten gebruik, verbouwd tot woningen 1983-1985;

Groningen, Geref. Westerkerk, Kraneweg, 1906, buiten gebruik 1986, sloop 1995;

Halfweg, Geref. kerk, Amsterdamsestraatweg 18, 1919;

Hallum, Geref. kerk, Langebuorren hoek Lytsebuorren, 1912;

Heeg, Geref. kerk, De Skatting 30, 1890;

Heinkenszand, Geref. kerk, Clara's Pad 6, 1903 (verbouwing 1979-1980);

Hendrik-Ido-Ambacht, Geref. kerk, Paulusweg, 1898, buiten gebruik, sloop 1989;

Hillegom, Geref. kerk, Stationsweg, 1897, buiten gebruik, sloop 1928;

Kampen, Ned. Geref. Nieuwe Kerk, Broederweg, 1911;

Leerdam, Ned. Geref. kerk, Hoogstraat, 1898;

Leeuwarden, Geref. Oosterkerk, Hoeksterpad, 1910, buiten gebruik 1979, sloop 1981;

Leeuwarden, Geref. Koepelkerk, Vredeman de Vriesstraat 24, 1923;

Makkum, Geref. kerk, Buren 17, 1888, buiten gebruik, sloop 1964;

Medan (Sumatra, Ned.-Indië), Geref. kerk, Residentsweg, 1918;

Nijmegen, Geref. Noorderkerk, Bijleveldsingel 41, 1912, buiten gebruik 1972, sloop;

Noordwijk aan Zee, Geref. kerk, Hoofdstraat, 1899 (uitbreiding 1909);

Ouderkerk aan de Amstel, Geref. kerk, Hogereinde-zuid 22, 1920, buiten gebruik 2000;

Oude Wetering, Geref. kerk, Kerkstraat 50, 1909;

Overschie, Geref. kerk, Delftweg 84, 1896, buiten gebruik 1964, Koninkrijkszaal Jehovah's Getuigen;

Rinsumageest, Geref. kerk, Kerkstraat 4, 1913;

Rotterdam, Geref. Nieuwe Westerkerk, Ammanstraat, 1890, door oorlogsgeweld verwoest 1940;

Rotterdam, Geref. Bergsingelkerk, Bergsingel 150-152, 1915;

Rotterdam, Geref. Nieuwe Zuiderkerk, Westzeedijk, 1916, buiten gebruik 1968, sloop 1969;

Rotterdam-Charlois, Geref. Bethelkerk, Boergoensevliet, 1910, buiten gebruik 2007;

Schiermonnikoog, Geref. kerk, Langestreek 35, 1907, buiten gebruik, sloop 1962;

Schoondijke, Geref. kerk, Oostburgsche straat, 1907, door oorlogsgeweld verwoest 1944;

Tinte, Geref. kerk, Strypsedijk 50, 1908;

Velp, Geref. kerk, Parkstraat, 1915, door brand verwoest 1964;

Venlo, Geref. kerk, Puteanusstraat (later Mgr. Nolensplein 45), 1911, buiten gebruik 1974, sloop;

Vlaardingen, Geref. kerk, Kuiperstraat, 1904, buiten gebruik 1957, sloop 1961;

Vlaardingen, Herv. Nieuwe Kerk, Binnensingel, 1910, buiten gebruik, sloop 1982;

Wijnjewoude, Geref. kerk, Merkebuorren 34, 1909;

Wildervank, Geref. kerk, Raadhuisstraat 8, 1911;

Winterswijk, Geref. Zonnebrinkkerk, Zonnebrink, 1906;

IJmuiden, Geref. kerk, Kon. Wilhelminakade, 1904, door oorlogsgeweld verwoest 1944.