Over Potzenmaker

Leeuwarder Courant, 19 november 2007
Tekst: Kirsten van Santen

Een genoeglijk samenzijn bij de potzenmaker

Liefde en gezelligheid. Dat zijn de sleutelwoorden van de nieuwste 'pots' (grap) van de Drachtster kunstenaar Jan Ketelaar. De door hem georganiseerde ludieke studiemiddag werd een succes. ,,Leve de alchemistische kunst!'', juichte Simon Vinkenoog.

DRACHTEN – Beeldend kunstenaar Jan Ketelaar is een schepper van koddige vertoningen, tenminste, als je de Dikke Van Dale letterlijk neemt. Want dat is wat een 'potzenmaker' volgens dat woordenboek doet – gekke en grappige dingen organiseren. Iets dergelijks gebeurde gisteren, in de oude Sluis-machinefabriek in Drachten. ,,Een literaire middag? Welnee'', lachte een nerveuze Ketelaar vlak voor aanvang van het evenement. ,,Dit is gewoon een pots van mij.''

Een 'studiedag gemoedelijk bewegen' met als thema 'de identiteit van liefde en gezelligheid'. Wat zou dat te betekenen hebben? Zeventig nieuwsgierigen togen gisteren, aan het eind van de middag, naar de kantine van een oud fabrieksgebouw in Drachten (het pand waar Jan Hofstra Reizen nu in zit en waar tal van prachtige historische bussen staan opgesteld) om daar achter te komen. Het werd een genoeglijke namiddag met mandarijntjes, witte wijn en uiensoep, poëzie en veel gesprekken.

,,Neem. Bedien. Vraag. Neem deel. En wees niet bang'', opende Ketelaar het samenzijn. ,,Fijn dat u er bent. U heeft met uw komst in ieder geval één mens blij gemaakt.''

De kunstenaar, die dit jaar in het nieuws kwam door zijn vergeefse poging om twee grote beelden per heftruck naar Den Haag te vervoeren, was zichtbaar nerveus over zijn initiatief. Maar halverwege was duidelijk dat het experiment voor herhaling vatbaar is.

Het recept was simpel – een laagdrempelige bijeenkomst vol poëzie van onder anderen Simon Vinkenoog, Meindert Talma (die drie nieuwe nummers uitprobeerde) en de komische beeldend kunstenaar en dichter Dries Reeder. Minstens zo belangrijk waren de pauzes waarin gegeten, gedronken en gepraat werd. Ook konden de bezoekers een kijkje nemen bij de oude bussen en in het atelier van Ketelaar. De entree hadden de gasten al lang van tevoren betaald, zodat de organisatie er hapjes en drankjes van kon kopen.

Die formule bleek prima te werken. ,,Eenvoudig en puur'', oordeelde Welmoed Kuiper uit Boksum, een van de bezoekers. ,,Met heel weinig middelen wordt iets moois neergezet.'' De thema's 'bewegen' en 'identiteit' haalde Ketelaar, associatief denkend als altijd, uit de actualiteit. Immers, in Nederland zijn tal van politieke en maatschappelijke 'bewegingen' in het leven geroepen; de meeste zijn gebaseerd op angstgevoelens. Daar wilde de kunstenaar iets positiefs tegenover stellen. Namelijk een 'beweeglijke bijeenkomst' vol oprecht contact. ,,Iedereen op de wereld zoekt uiteindelijk naar gezelligheid en warmte. Toch?''

Hoofdgast van de middag Simon Vinkenoog kon het daar alleen maar mee eens zijn. ,,Ik leerde Jan kennen in café Festina Lente in Amsterdam waar een keer per maand gedichten worden voorgedragen door geïnteresseerde mensen, mensen met gevoel.''

De dichter, sinds tien jaar jurylid van de voordrachtsavond, was geraakt door Ketelaar die destijds met een zogeheten 'wild card' optrad. ,,Daarom ben ik hier. Dit is een broedplaats. Een vrijplaats. En nee, ik ken de Friese taal niet, maar ik word verleid door de klank. Het is dichtbij genoeg. Net als het Deens.''

Het optreden van Vinkenoog was – zoals verwacht – fanatiek en energiek. Als een magiër dirigeerde hij zijn publiek. ,,Er zijn momenten dat mensen gevoelig zijn voor ontroering. Iedereen die inspiratie kent, weet wat ik bedoel'', riep hij. De dichter roemde de lange pauzes die waren ingelast. ,,Communiceren is verwerven.'' En: ,,Leve de alchemistische kunst!'' Op de eerste rij zat Jan Ketelaar geestdriftig 'ja' te knikken.