Haagse Post, 6-6-'64


Met melk meer rel

Ook hier rockers en mods: dijkers en pleiners

Behalve met Beatles en Searchers heeft jong Engeland sinds Pinksteren naam op het vasteland vergaard met zijn mods en rockers. Behalve met zee en Zimmer mit Fruhstuck heeft Nederlands Zandvoort nu ook iets in de pap van het internationale kustvertier te brokkelen met recente relletjes tussen pleiners en dijkers.
Hoewel nog ver van ons bed reageerden Nederlandse voorpagina's lichamelijk geschrokken na het baldadige Britse Pinksterweekend, waarin een treffen tussen mods, rockers, badgasten en bobbies in badplaats Margate tientallen arrestaties opleverde.

Hoewel als toonbeeld van warmbloedigheid snel in de schaduw gesteld van de ruim 300 doden van Lima, waar Argentinie zich door een 1-0 zege op Peru voor het wereldkampioenschapstoernooi plaatste, volgde achter het nieuws in Nederland de Vara over mods en rockers.
De al tot sociologiche, psychologische, pedagogische en meer logische probleemjeugd weggepromoveerde groeperingen werden objectief en laconiek op de beeldbuis belicht. T.V. kijkers, nogmaals nakauwend op Cypres, leerden dat mods, afgeleid van moderns, (lang niet altijd) goedgewassen jongens en meisjes zijn, van goede huize en meestal met ambities in artistieke richtingen. Een pril baardje doet dat bij de mannelijke, lang gordijntjeshaar bij de vrouwelijke mods vermoeden; de schuchtere oogopslag bij beide sexen.

Nappaline

Mods moeten goed, en beter nog opvallend gekleed gaan; op lichtwielige scooters bewegen zij zich langs Hare Majesteits wegen. Op meeting places, dikwijls ijssalons, converseren zij bij voorkeur niet in Cockney-Engels over feestjes, films, fotografie, de laatste angry young man, en eigen zwaarwichtigheden.
Rockers zijn uit ruiger hout gesneden, zij hebben hun simpele ziel verpand aan motorfietsen, Harley Davidsons 500cc, waarmee zij kunstjes kunnen vertonen aan de hooggekapselde (atelier) meisjes die hen omringen.Zij gaan in leer gekleed, niet in het dure nappa, maar in nappaline of gewoon glimmend leer, evenals de tassen van hun motorfietsen fonkelend bespijkerd.

Rockers duiken op uit alle arbeiderswijken van Londen en Liverpool; zij werken in fabrieken. Evenals de mods togen ze toen zand en zee tegemoet, niet om ontspannen te (zonne)baden, maar voor strandleven van nog vuriger soort. Waarvoor precies, wisten ze pas toen ze er waren; de rockers, die hun gesoigneerde leeftijdgenoten ook in het t.v.-filmpje 'verwijfd' noemden, raakten slaags met de mods, die weten 'dat meisjes niets van die woestelingen willen weten'.
Engeland sprak er schande van en een gepensioneerde luitenant-kolonel organiseerde een burgerwacht in Margate, waar sindsdien 500 voor huisvrede en vakantievreugd vrezende mannen de volgende invasie afwachten.

Die kwam afgelopen zondag in Zandvoort, al vindt politieinspecteur Jacobus Cornelus van den Berg dat 'de pers kennelijk in een komkommertijd zit; er werd zwaar overdreven'. Die mooie middag om 2 uur, Zandvoort zit al vol, signaleerde leden van de 40 petten tellende politiemacht, de eerste symptomen van een naderend onheil: 'Ze lanterfanterden over het Raadhuisplein en het Kerkplein'.
Tevens trekken 8 knapen zingend en joelend door de Kerkstraat. 'We keken de kat uit de boom'. Om half 3 komt de kat eruit: op de melk af, die uit een zuivelzaakje in de Kerkstraat vloeit. Er is een ruit gesneuveld; reden voor meer rel en daaruit snel volgend ingrijpen van de Zandvoortse Hermandad.

Lafbekken

Inmiddels hebben zich meer nozems naar de kustplaats gelift, gebust of getreind, en brozems, ook wel bromnozems, zich op drukkende plaatsen vervoegd. Sommigen zijn voorzien van ploertendoders (leren riempjes met veer en loden uiteinde) en dragen duidelijk tafel-, tevens stoelpoten in de zakken.
Weet de plaatselijke politie: 'Niet alleen hier, ook op Ameland, Texel en in plaatsen als Katwijk en Domburg zijn ze te vinden. Het was hier trouwens niet de eerste keer: zondag 19 april is het al begonnen. Ach, het geeft ons een paar uur zorg, maar als de normale mensen, dat zijn de mensen die normaal gekleed gaan, niet meedoen, hebben we zo'n groepje met de gummiknuppel gauw uiteengeslagen. Je komt met dat nozemgedoe wel in een sfeer dat je even kordaat wilt optreden. Het zijn vaak gedegenereerde lafbekken, maar het is heus niet zo dat we zeggen nu gaan we dat gebroed uit Amsterdam eens goed te grazen nemen'.

Kranten daags daarop spreken van Amsterdamse Rockers en mods: dijkers en pleiners. De ruige beren, die hun ongecomliceerde opstandigheid hullen in leer en dumpgoederen, op en rondom de Nieuwendijk te vinden zijn, en de door natuur, vooral cultuur, bezwaarde jongens en meisjes van het Leidseplein.
De eerste groep heeft altijd bestaan, de laatste is een naoorlogs verschijnsel. Reeds rond de eeuwwisseling trapten jongens uit de Jordaan, met spuuglok, polkahaar en roodgeklopte nekken, relletjes in de Nes.

Na '50 leek ook de kunst binnen het bereik van jongeren, en zij vulden de van de bejaarde boheme nog warme stoelen op het Leidseplein. 'De beste journalist van Nederland' Jan Vrijman, verdiepte zich in het fenomeen van de soorten en lanceerde nozems (voor dijkers) en supernozems (voor pleiners; auteur Cees Nooteboom in Het Parool: 'Ik ben een supernozem').
Vrijman: 'De nozem heeft een hang naar fysiek geweld en een afkeer van wat verwijfd is; hij is sterker fascistisch gericht dan de supernozem, die het meer in de cultuur zoekt, Reinders, Lucky Star, behoefte aan flikflooien en een flirt met de homofilie. Maar onbehagen is de motor van beide groepen. Dat signaleerde ik in 1955'.

De dijkers staken hun minachting voor de artistiekelingen b.v. nooit onder de stoelen of banken op de Dam, als daar de bevrijding met een bal werd herdacht. Menige vuistslag daalde op een bleek pleinersgezicht neer; en hoon is dikwijls het deel van de meisjes, die Kunstnijverheidsschool of A'dams Lyceum frequenteren.
Pleiners zien de dijkers als cultuurbarbaren, voor wie niet Parker resp. Coltrane, maar Haley resp. Freddy het hoogste muzikale weten was resp. is.

Voorjaar '64. De dijkers, niet zo uniform als de rockers en de pleiners, niet zo gesoigneerd als de mods, vinden elkaar in de Beatles, Searchers en Zandvoort, waar de oude vete de agenten een paar uur hun warme uniform doet vergeten.
Schimpt inspecteur Van den Berg: 'Het waren helemaal geen pleiners en rockers, dat willen de kranten nu wel, maar het zijn altijd gewoon jongens uit Amsterdam en Haarlem, die zo'n opstoot schoppen. Om half vijf was de rust al weergekeerd; we hadden er toen zes gearresteerd. Het zijn armetierige jongetjes, die veel tekort komen. Je laat ze door hun moeders ophalen.

Terug naar de krantenindex.