|
Historisch gezien komt Wijlre in het jaar 1075 voor het eerst voor in een
bewaard handvest. De aartsbisschop van
Keulen, Anno II deed toen aan de kerk van Onze Lieve Vrouw op de trappen een
schenking die bestond uit een
aantal gebieden en wel: Epen, Gemmenich, Valkenburg en Wilere. Plaatsnaamkundig
komt de tegenwoordige naam
Wijlre zeer waarschijnlijk van Wiler.Deze naam moet ontstaan zijn in de
Merovingisch - Karolinische tijd, want in deze
periode werden namen als Wiler, (Nijs)wiler, (Wahl)wiler alledrie in een kort
tijdsbestek gevormd. Overigens heet
Wijlre in oude documenten soms Neder-wiler. Dit om een onderscheid te maken
tussen de beide andere hoger
gelegen plaatsen. Het woord Wiler komt zoals hierboven reeds vermeld vaker voor
en dus is het voor iemand die zich in de historie van Wijlre verdiepen wil niet
eenvoudiger door geworden. Enkele plaatsnamen Wiler zijn:
Wolder bij Maastricht, in de gemeente Swalmen, in Venlo en Blerick en tot slot
nog bij Born. Het zal duidelijk zijn,
dat dit tot verwarring aanleiding kan geven en menig historicus die over een der
genoemde plaatsen iets in geschrift
heeft doen verschijnen, moest later erkennen dat de door hem ontdekte gegevens
op een ander Wiler betrekking
hadden dan dat hij veronderstelde.
 De
in 1980
overleden Mr. Karel Janssen de Limpens komt de voor de geschiedsschrijving van
Wijlre belangrijke verdienste toe, dat hij, voor zo ver dat mogelijk
bleek, in de moeilijke materie
van het oorkondenmateriaal voor wat Wijlre betreft duidelijkheid heeft
geschapen. Hij raadpleegde
daartoe de archieven van de Dom te Aken, het hoofdstaatsarchief in Düsseldorf en
andere archieven
in onder meer Gemünd en Maastricht. Door zijn speurwerk is enig licht
gekomen in de historie
van Wijlre, vooral wat de oudste tijden betreft. Van bepaalde vermeldingen van de naam
Wiler in
oude akten bewees hij onomstotelijk, dat die betrekking hebben op "ons' Wijlre,
van andere toonde
hij aan, dat ze slaan op andere plaatsen , zoals bijvoorbeeld Wolder bij
Maastricht.
Van vele Maaslandse heerlijkheden is het in feite onmogelijk om een overzicht te
geven van hun territoriale
ontwikkelingen om de eenvoudige reden dat die niet bestaan: ze zijn in hun volle
omvang ontstaan uit het Karolinische
of vroeg-middeleeuwse gouwverband als heerlijkheid of immuniteit. Dat is
hoogstwaarschijnlijk het geval met Wijlre.
Sommige heerlijkheden hebben zich later uitgebreid en hun gebied in meer of
minder mate vergroot, zoals dat met
Valkenburg het geval was. Wijlre daarentegen heeft tot aan de komst van de
Fransen in 1794 dezelfde omvang gehad.
|
