Het huis Dampegeest in Limmen van Hendrik van Tetrode

Het Huis Dampegeest

Hendrik van Tetrode

Jan Bulthuis maakte tussen 1750 en 1801 deze aquarel van het Huis Dampegeest. Het werk is opgeslagen in het gemeentearchief van Alkmaar.

De eerste bekende eigenaar van Huis Dampegeest bij Limmen is Hendrik van Tetrode. Hij stichtte in 1371 een vicarie in de kerk van Limmen. Een andere naam voor het Huis Dampegeest is het Huis Lane. Tegenwoordigd herinnert nog een straat/wijk met de naam Laen aan het huis.

Een eeuw voordat de naam Tetrode voor de eerste keer is opgeschreven, rond 1200, leefde er een ridder Van der Lane. Ook de naam Van der Lane van Tetrode komt voor in de archieven. Hendrik van Tetrode had ook het huis Lane... en daarmee lijkt alles duidelijk. Toch is dit slechts een idee. Makkelijk gelinkt, maar niets is bewezen...

De amateurhistoricus Wim Tettero uit Rozenburg speurde jaren naar gegevens over de Van Tetrode`s. Hij vermoedt dat een heer van Brederode een Van der Lane beloonde met het ere-ambt Schout. Dat betekende hoeder van de schatkist; belasting innen in de voormalige ontginning Tetrode. Ook de rechtspraak viel deels onder zijn hoede. Echter er moesten ook paarden klaar worden gehouden voor vervoer van de graaf. Het was de beloning voor een huwelijk.

Jan van der Lane Willemszoon van Tetrode woont in 1339 op een strategisch belangrijke plaats in Kennemerland. Zijn bezit is het versterkte huis te Lane aan de verbindingsweg tussen Haarlem en Alkmaar. Bij eventuele vijandelijke aanvallen controleren de Kennemers vanuit het Huis te lane en het kasteel Velsen twee belangrijke wegen.

Lane was een huis met een werf, een tuin en een omloop. De heer Van der Lecke is in 1339 de nieuwe eigenaar van het goed geworden en de bewoner, Jan van der Lane Willemszoon van Tetrode, krijgt het eigendom terug in leen. Jan van der Lane Willemszoon van Tetrode wordt een leenman van Van der Lecke. Vermoedelijk stond er een woontoren of ridderhofstad (donjon). Er zijn kloostermoppen gevonden uit 1260.

Volgens geschiedkundigen staat het Huis te Lane op een bijzondere plek, direct aan de oever van het Wijkermeer. Mogelijk is het huis hier gebouwd om aanvallen vanaf het water af te slaan.

De zoon van Hendrik, Dirc Hendrikszoon, maakte van het familiebezit in 1403 een leengoed van de Heer van Egmont. Dat gebeurde waarschijnlijk vanwege geldzorgen. Wat ook niet vast staat is de vraag of Hendrik kinderen kreeg. Egmont ging in 1499 akkoord met de overdracht van het huis aan Floris Simonszoon, die getrouwd was met de zuster van Hendrik.

Op deze kaart van Limmen ligt het noorden links. Het huis Dampe(n)geest ligt dus ten oosten van Limmen.

In de Tachtigjarige Oorlog werd het huis verwoest. Waarschijnlijk gebeurde dat in 1573 of 1574 toen ook het vlakbij gelegen Alkmaar en Haarlem (ruim 20 km ten zuiden van Limmen) werden belegerd en op alles het platteland alles werd platgebrand, zoals de abdy van Egmont. In 1846 werd het huis gesloopt.

Het Huis Dampegeest had vroeger een verbinding met de zee. De toegangsweg naar het huis werd, zoals op de kaart is te zien, Laen genoemd. Nu is er een familie Van der Lane van Tetrode. Wellicht hebben zij het huis nog enige tijd bewoond.

Uit het zogeheten grondplan van Huis Dampegeest is af te lezen dat er mogelijk een Hof of Curtis heeft gestaan.

Het Huis Dampegeest
Van Tetrode Dampegeest
Limmen 20 km ten noorden van Haarlem