Start Omhoog Zoek in onze side De Porfyrie Pagina Inhoud

Aantonen van porfyrie

 

Ned Tijdschr Klin Chem 2001; 26: 190-192

Posterpresentaties

Aantonen van acute porfyrie: evaluatie van een porfobilinogeensneltest in urine

 J.S. KAMPHUIS, J. DORRESTEIN-de BOK en F.M.J. ZUIJDERHOUDT

 Poster gepresenteerd op het 54 ste NVKC-Congres in Lunteren, op 11.04.01

 

Aantonen van acute porfyrie: evaluatie van een porfobilinogeen sneltest in urine

J.S. KAMPHUIS, J. DORRESTEIJN DE BOK e F.M.J. ZUIJDERHOUDT

Klinisch Chemisch Laboratorium, Deventer Ziekenhuis te Deventer

Inleiding:

Acute porfyrieėn zijn een groep van zeldzame erfelijke aandoeningen waarbij er problemen optreden bij de synthese van haem. Acute porfyrieėn kunnen zich presenteren met symptomen als abdominale pijn en neurologische aandoeningen.

Voor een snelle diagnose worden er vaak lastige en onnauwkeurige kwalitatieve methodes gehanteerd. Voor avond, nacht en weekenddiensten is een PBG sneltest een ideale uitkomst welke binnen ons laboratorium is uitgetest. Uit onderzoek van een andere groep is gebleken dat de PBG sneltest een welkome aanvulling is binnen de acute diagnostiek van porfyrie (1).

Methoden:

De PBG screeningtest is gebaseerd op de Watson-Schwartz test (2), waarbij PBG uit urine geabsorbeerd wordt door hars dat zich in een spuit bevindt. Na een wasstap met water wordt het PBG geelueerd van de hars en wordt PBG gecondenseerd met p-dimethylaminobenzaldehyde in zure oplossing tot een rose/violet gekleurd product. Middels een kleuren kaart kan de PBG concentratie semikwantitatief worden afgelezen.

Resultaten en discussie:

Aan de hand van een verdunnings experiment met PBG (25-200 µM) uit verse urine is gebleken dat de verschillende concentraties PBG redelijk overeenkomen met de kleurenkaart zoals die door de firma wordt geleverd, waarbij aangetekend dat de kleurintensiteit bij hoge PBG concentraties (>75 µM) enigszins achterblijft bij de kleurreferentie. Beoordeling van het eindproduct van een tweetal verse urine monsters (15 en 30 µM) door 5 analisten gaf een eensgezinde beoordeling van de monsters. Uit de zelfanalyse van een tweetal monsters (15 en 75 µM) door dienstdoende analisten ( n=15 per monster) bleek dat de lage PBG concentratie een eenduidig resultaat gaf, i.t.t. de hoge concentratie, waarbij de resultaten uiteenliepen van 40 µM tot 75 µM. Een mogelijke oorzaak voor deze spreiding kan zijn de interpersoonlijke variatie in het beoordelen van kleuren, daarbij van uitgaande dat de test op identieke wijze is uitgevoerd door de verschillende analisten.

Conclusie:

Een handzame, maar vrij dure semikwantitatieve test voor een cito PBG in urine bij de verdenking op acute porfyrie.

Literatuur:

1. Deacon AC en Peters TJ. Identification of acute porphyria: evaluation of an commercial screening test for urinary porphobilinogen . An Clim Biochem 1998, 35: 726 732

2. Watson CJ en Schwartz S. A simple test for urinary porphobilinogen . Proc Soc Exp Biol 1941, 47: 393 397.

Voor de diagnostiek van porfyrieėn kan gebruik worden gemaakt van analyse van porfyrines in urine, faeces en/of bloed. Voor de groep van acute porfyrieėn wordt eerst de bepaling van delta-ALA en PBG in urine uitgevoerd, metabolieten die bij dit ziektebeeld in de acute fase sterk verhoogde concentraties laten zien. In dit onderzoek is een semi-kwantitatieve sneltest geėvalueerd voor de bepaling van PBG in urine t.o.v. een referentiemethode (Bio-Rad). Gebleken is dat de PBG-sneltest goed correleert met de referentiemethode, daarbij aangetekend dat bij lage concentraties PBG (gemeten met referentiemethode), de sneltest iets hogere concentraties geeft, i.t.t. bij hogere concentraties PBG, waarbij de sneltest iets lager scoort. Zelfstandig uitvoeren van de test door een aantal dienstdoende analisten liet een handzame en gebruikersvriendelijke test zien, waardoor deze sneltest voor PBG een goede en handzame screentest is voor de snelle diagnostiek van acute porfyrie.

Acute porfyrieėn zijn een groep van erfelijke zeldzame aandoeningen waarbij de synthese van haem gestoord is. Ze kunnen zich presenteren met symptomen als o.a. abdominale pijn en allerlei neuropsychiatrische aandoeningen. Voor het schatten van de concentratie van porfobilinogeen (PBG) worden vaak lastige en onnauwkeurige kwalitatieve methoden gehanteerd of tijdrovende kwantitatieve methoden. Voor de acute diagnostiek is er momenteel een sneltest op de markt die de concentratie PBG meet, een metaboliet dat sterk verhoogd aanwezig is in urine van patiėnten met acute porfyrie. Uit onderzoek van een andere onderzoeksgroep is gebleken dat de PBG-sneltest een welkome aanvulling is binnen de snelle diagnostiek van acute porfyrieėn (1). Het doel van ons onderzoek is het beoordelen of deze test  in onze handen een handzame en valide screeningtest is voor de snelle diagnostiek van acute porfyrieėn.

Materiaal en Methoden

Monsters

Verse urinemonsters zijn gebruikt van patiėnten met bevestigde diagnose acute porfyrie. Urine is verzameld zonder toevoeging van additieven, en bewaard in het donker. De monsters gebruikt in dit artikel, zijn ingevroren bewaard en vlak voor analyse ontdooid.

PBG-sneltest

De PBG-screeningtest is gebaseerd op de kleurreactie van Watson-Schwartz (2), waarbij PBG uit urine geabsorbeerd wordt aan hars dat zich in een spuit bevindt.

Na een wasstap met water wordt het PBG geelueerd van de hars en wordt PBG  gecondenseerd met p-dimethylaminobenzaldehyde in zure oplossing (Ehrlichs reagens) tot een rose/violet gekleurd product.

Middels een kleurkaart wordt de PBG-concentratie semi-kwantitatief afgelezen. Afleesresultaten: ND: PBG < 25 µmol/l; +: PBG 25-50 µmol/l; ++: PBG 50-100 µmol/l; +++: PBG > 100 µmol/l.

Leverancier test: CLINDIA Benelux B.V., postbus 274, 3839 AG Leusden, tel. nr. 033-4325610.

PBG met de Bio-Rad methode (‘Referentiemethode’)

Uit urine wordt PBG via anionhars geļsoleerd, gezuiverd en geėlueerd. Na elutie reageert PBG (als pyrol) met Ehrlichs reagens tot een rood kleurcomplex dat vervolgens wordt gemeten bij 553 nm. Met behulp van een standaardcurve worden omrekeningsfactoren bepaald, waarna PBG-concentraties in urine vastgesteld kunnen worden. Overigens is de analyse van delta-ALA ook mogelijk bij deze test (3). Referentie-waarden PBG: <10 µmol/l.

Resultaten

Correlatie kleurbeoordeling uitgezet tegen concentratie referentiemethode

Van een verse urine van een acute porfyriepatiėnt is een verdunningscurve gemaakt. De verschillende concentraties (0, 25, 50, 100 en 200 µmol/l) zijn gebruikt voor analyse van PBG met zowel de sneltest als de referentiemethode. Uit dit onderzoek blijkt dat bij lage concentraties PBG (25-50 µmol/l), gemeten met de referentiemethode, de concentratie gemeten met de sneltest iets hoger scoort, terwijl bij hoge concentraties (>100 µmol/l) de concentratie gemeten met de sneltest iets achterblijft.

Beoordeling kleurintensiteit reeds uitgevoerde PBG-sneltest

Vijf dienstdoende analisten hebben een oordeel gegeven over de kleurintensiteit van de PBG-concentratie zoals gemeten met de sneltest van 6 verschillende urinemonsters.

Uit tabel 1 blijkt dat voor de monsters met gemiddeld 15 µmol/l (nrs 1-3) alle analisten < 25 µmol/l scoorden, terwijl voor de monsters met gemiddeld 30 µmol/l (nrs 4-6) een grotere variatie bestond, variėrend van < 25 µmol/l tot 25-50 µmol/l.

Zelfstandig uitvoeren PBG-sneltest

Een tweetal urinemonsters zijn door een aantal dienstdoende analisten (n=23) zelfstandig geanalyseerd voor de concentratie PBG m.b.v. de sneltest. Gekozen is voor een lage concentratie PBG (15 µmol/l) en een hogere concentratie PBG (75 µmol/l).

De analisten hebben kwantitatief een schatting gemaakt van de concentratie aan PBG door de kleur van het eluaat te vergelijken met die op de kleurkaart. Deze PBG-concentraties zijn weergegeven in figuur 1, waaruit af te lezen valt dat de PBG-concentratie bepaald met de sneltest hoger uitkomt dan de PBG-concentratie bepaald met de referentiemethode. Dit i.t.t. de hoge concentratie PBG, waarbij de sneltest lager scoort dan de referentiemethode.

Discussie

Veelal presenteren patiėnten met acute porfyrie zich met o.a. abdominale pijn en allerlei neuropsychiatrische aandoeningen. Aangezien abdominale pijn een aspecifiek symptoom is, in combinatie met het zelden voorkomen van acute porfyrie, is het een klinisch probleem om de weinige patiėnten met acute porfyrie te onderscheiden van de patiėnten met andere oorzaken van die klachten.

Voor de diagnose van acute porfyrie wordt als eerste bepaling delta-ALA en PBG of alleen PBG in urine bepaald. Dit gebeurt met een tijdrovende kwantitatieve bepaling die uitgevoerd wordt door hiervoor gespecialiseerde analisten. Aangezien deze aanvragen niet altijd tijdens ‘kantooruren’ worden gedaan is het wenselijk om een test in huis te hebben voor de snelle diagnostiek van acute porfyrieėn die uitgevoerd kan worden door dienstdoende analisten op elk moment van de dag. De PBG-sneltest is een dergelijke test die door ons is geėvalueerd. Uit ons onderzoek is onder andere gebleken dat de test bij met name lage concentraties PBG een hogere uitslag geeft met de sneltest t.o.v. de referentiemethode. Dit heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat er geen surrogaat-kleurcode is voor een PBG-concentratie van 0 of 10 µmol/l. Visuele beoordeling t.o.v. de kleurkaart komt meestal hoger uit.

Het feit dat de beoordeling bij een dergelijke lage PBG-concentratie (15 µmol/l) iets hoger uitvalt heeft geen invloed op de diagnostiek van acute porfyrie, daar een acute buik gepaard gaat met aanzienlijk hogere concentraties aan PBG in urine, n.l. > 50 µmol/l.

In tegenstelling tot deze bevinding blijkt dat bij hogere PBG-concentraties (75 µmol/l) een lagere uitslag wordt gescoord door de analisten. Een aanwijsbare reden hiervoor ligt niet direct voor handen. Een mogelijkheid zou kunnen zijn een niet geheel juiste kleurkaart. Bij de hoge PBG-concentraties blijkt eveneens enige interpersoonlijke variatie te bestaan voor de beoordeling van PBG middels de sneltest als gevolg van andere visuele waarneming.

Evaluatie van deze sneltest door een andere onderzoeksgroep resulteerde in de constatering dat de test een zeer waardevolle kwalitatieve screening is op verhoogde concentraties PBG in urine van patiėnten met acute porfyrie.

 

De test gaf een enkele vals positieve uitslag als gevolg van excretie van rode bietensap in urine, maar de lichtverhoogde valse PBG-uitslag was geen indicatie voor acute porfyrie. De test is echter goed hanteerbaar voor het waarnemen van sterk verhoogde concentraties PBG zoals die gezien worden bij patiėnten met acute porfyrie.

De praktische handelingen in deze test worden door de analisten van ons laboratorium tevens als eenvoudig ervaren. Aangezien de resultaten behaald met de sneltest goed overeenkomen met de resultaten behaald met onze referentiemethode, gecombineerd met de positieve ervaringen van de analisten, kunnen we concluderen dat de sneltest een welkome aanvulling is voor de snelle diagnostiek van acute porfyrieėn in elk klinisch chemisch laboratorium.

Literatuur

1. Deacon AC, Peters TJ. Identification of acute porphyria: evaluation of a commercial screening test for urinary porphobilinogen. Ann Clin Biochem 1998; 35: 726-732.

2. Watson CJ, Schwartz S. A simple test for urinary porphobilinogen. Proc Soc Exp Biol 1941; 47: 393-397.

3. Doss M, Schmidt A. Quantitative Bestimmung von delta-Aminolävulinesäure und Porfobilinogen im Urin mit Ione-austauschchromatographie- Fertigssäulen. Z Klin Chem u klin Biochem 1971; 9: 99-102.

Ned Tijdschr Klin Chem 2001, vol. 26, no. 4

Klinisch Chemisch Laboratorium, Deventer Ziekenhuis, Deventer

Correspondentie: J.S. Kamphuis, Klinisch chemisch laboratorium,

Deventer Ziekenhuis, Postbus 5001, 7400 GC Deventer

e-mail: KamphuiS@dz.nl

Start Zoek in onze side De Porfyrie Pagina Inhoud