Terug naar FNV Bouw of Werkpagina

Jan Goorden
                                          

Jan is van 1933, geboren op de Rucphensebaan, net buiten de stad.
Familie
Zijn vader werkte bij de PTT, 35 jaar lang! Hij was lid van de vakbond: de KABO natuurlijk. Zijn moeder, zoals gebruikelijk, huisvrouw.
Thuis werd niet of nauwelijks over de vakbond gesproken. Zijn vader had wel veel interesse in de politiek, al was hij niet bij een partij aangesloten.
De vader van Jan's vrouw Dini, Dekkers, zat jaren in het bestuur van de Nederlandse R.K. Grafische Bond. Hij werkte bij de Bruin, in dat karakteristieke pand op de hoek van de Damstraat en de Burgerhoutsestraat, dat nu moet wijken voor een aantal woningen.
Dini, aan het eind van de Boulevard geboren en getogen, werkte tot haar huwelijk, tot augustus 1959, bij de gemeente, afdeling Bevolking. Ze zat er net een maand toen ze er de echte vuurdoop kreeg: de watersnoodramp van 1 februari 1953. Toen ze met Jan ging trouwen, volgde het destijds gebruikelijke ontslag. Ze had gelukkig wel, heel bijzonder in de jaren veertig dus, haar MULO - diploma gehaald. Bij de zusters in het klooster in de Kloosterstraat. Daar zat ook het Gertrudis. Maar, onderscheid moet er zijn, die school zat in de mooiere gangen en lokalen, terwijl de MULO het moest doen met een stuk minder.
Jan's broer, Harry Goorden, kwam ook in de vakbond terecht: vanaf februari 1957 zat hij in het bestuur van de R.K. Bouw - en Houtbond St. Joseph. Bijna een familiezaakje dus.

Van de MULO naar Van Poll
Jan kwam met zijn MULO-diploma, van de St. Joan Berchmans in de Vincentiusstraat, in 1949 bij Van Poll Suijkerbuijk. Hij was nog geen twee minuten binnen, toen men hem een papiertje onder de neus hield om lid te worden van de bond, de NKGB. Het lidmaatschap van de bond was verplicht in de grafische sector, de 'closed shop' zoals de Engelsen het noemen. ( "Een goed idee, want zo kun je als arbeiders ten minste een vuist maken! Wat ook gebleken is in bijvoorbeeld de soms forse loonsverhogingen die bereikt werden.") Hij behaalt er onder andere het binderijdiploma. Uit de manier waarop hij spreekt over het handmatig inbinden, bijvoorbeeld voor speciale gelegenheden, zie je de liefde voor het oude handwerk op zijn gezicht. (Ook de ogen van de interviewer beginnen te glimmen!) 

Secretaris, 41 jaar lang!
In 1960 werd hij bestuurslid van de plaatselijke afdeling van de Nederlandse Katholieke Grafische Bond, in 1962 nam hij het secretariaat over van Braspenning. Tot 31 december 2003 is hij in die functie aangebleven. Meer dan veertig jaar in dienst van de bond!! De laatste jaren er van zat hij niet meer in het vak: in 1991 stopte hij met werken. Zonder spijt, zoals verderop in het verhaal zal blijken. ( Helaas voor de geschiedschrijvende onderzoeker heeft hij de archieven, vooral de notulen van de afdeling Roosendaal van voor 1940, naar het Grafisch Museum (in Zoetermeer?) gebracht. Je gaat niet even daarheen om wat op te zoeken. Het Gemeente Archief op de Markt is veel handiger, maar het Grafisch Museum is wel oneindig veel beter dan het groot vuil! Gelukkig mag het resterende archief wat hem betreft wel naar het GAR!)  

Fusie
De samenwerking in het bestuur is altijd goed geweest. Alleen bij de fusie van NKV en NVV zijn er wat problemen geweest. Een paar bestuursleden, Van Overveld, Bodar en Van Luyt, hadden vanuit hun katholieke achtergrond veel bezwaren en zijn daardoor helaas opgestapt. Het bestuur, door de fusie met toch nog te veel bestuursleden, is langzaam wat verder afgeslankt. Maar hij heeft altijd uitstekend kunnen opschieten met Cor Westhoff, van de ANGB, de Algemene Nederlandse Grafische Bond, die tot het laatst  penningmeester is gebleven.(Hij vermeldt nog dat Geert Vos tot op het laatste moment tegen de sluiting van het Gildenhuis is geweest!)

In het jaarverslag van 1980 lezen we:" Op maandag 23 juni werd de plaatselijke afdeling Druk en Papier opgericht."

Katholiek
Jan zelf is niet echt uitbundig over de instelling van de Geestelijk Adviseur. Hij ziet er zelfs meer een soort werkgever in, iemand bovendien die op dezelfde hoogte staat als andere notabelen, niet één van de arbeiders. Ook over zaken als Rerum Novarum, Credo Pugno en andere religieuze zaken is hij duidelijk: die kwamen in de NKGB niet of nauwelijks ter sprake.Wat niets met zijn geloof te maken heeft. Je hoeft de woonkamer maar rond te kijken: de crucifix boven de deur, een beeldje op het dressoir, terwijl zijn verhalen, en die van Dini, niets aan duidelijkheid overlaten. Zo vertelt Dini, dat als Maria om een gunst gevraagd was, men beloofde negen keer, een noveen, een bedevaart te maken naar de Kapelberg, en zelfs naar de Zeg. Dat deed ze dan vanaf de Rozenstraat, op haar speciale houten schoentjes (o die bandjes!), bij mooi én bij rotweer. Alle negen de volgende zondagen. Met bij de Kapelberg wel als extra beloning een glaasje prik!
Als we het over een schrijver als Emile Zola hebben, komt naar voren dat je die vroeger niet mocht lezen. Te veel opstandigheid, te veel socialisme! Maar Jan heeft er nooit een probleem mee gehad. Dat 'verbod' ging bijna vanzelfsprekend en vooral je kwam boeken van Zola nergens tegen. Dini vertelt dat ze op school boeken lazen als "Litanie der zonderlinge zielen". Niet erg opwindend dus. Maar ze zegt ook, dat thuis, achter slot en grendel een boek van Marie Koenen lag, De Moeder. met erin voorkomend een bevalling. dat boek ging bij haar in de klas al gauw van hand tot hand.

Actie!
Ook in Roosendaal werd wel gestaakt. Hij herinnert zich nog de staking bij Van Poll. Het moet rond 1984/85 geweest zijn. Het was ten tijde van Den Uyl, en ging over het ziektegeld. Hij heeft toen twee dagen bij Goderie gezeten. Hij weet nog dat het zelfs een tiental leden heeft gekost, die overliepen naar het C.N.V. Gelukkig kwam het grootste deel al gauw weer terug.
Later is er ook nog eens een dag gestaakt bij de krant, BN. In verband met de lopende CAO-onderhandelingen.
Een niet zo erg massale demonstratie van de grafici in Den Haag, jaren '70, kan hij niet meer zo goed thuis brengen.
Ik voeg hier een stukje in van het jaarverslag van 1980, geschreven door Jan, dat wel een aardig inzicht geeft in de gedachtewereld van die tijd, en van Jan natuurlijk:
"
Hoewel we ernstige twijfels hebben of matiging in de lonen werkgelegenheid oplevert heeft minister Albeda voor 1981 weer een loonmaatregel, inhoudende 2% korting op de prijscompensatie en 0,5% op de vakantietoeslag, afgekondigd."
Maar ook in dat jaarverslag:" Op 25 februari werd een protestbijeenkomst belegd in het Gildenhuis tegen de aangekondigde loonmaatregel. Sprekers hier waren W. Spit en Brouwer.
Op 4 maart werd landelijk aktie gevoerd tegen de regeringsmaatregelen die de vrijheid van onderhandelen aan banden wilde leggen.
Bij de Kon.v.Poll vond een werkonderbreking plaats."

Mead
Bij Van Poll is hij 25 jaar secretaris (één jaar voorzitter) van de O.R. geweest. Dat verliep over het algemeen redelijk probleemloos. Er waren, bij de Mead Verpakkingen, wel eens problemen met de Marokkaanse werknemers. Nu kunnen ze hun vakantiedagen opsparen en dan bijvoorbeeld eens per twee jaar voor langere tijd naar Marokko. Maar er waren er wel, voorheen, die vergaten zich in Casablanca ziek te melden en dan waren er problemen. Soms kregen ze ook ontslag als ze weggingen, om weer aangenomen te worden bij terugkeer. Mead liet de Marokkaanse arbeiders een brief tekenen, waarin ze hun ontslag accepteerden. Dit alles is gelukkig bij de Bond naar voren gebracht!

Tetrapak
Op een gegeven moment, aldus Jan, had voorzitter Gerrit Schimmel een wat al te neerbuigende brief geschreven, met misschien wel wat al te veel taalfoutjes, naar Tetrapak in Moerdijk. Het bedrijf 'nam wraak' door het voltallig bestuur van de NKGB een uitgebreide rondleiding te geven, gevolgd door een diner, om zo te laten merken dat het inderdaad een forse multinational is en geen buurtzaakje. Gerrit was overigens ook wel eens wat al te toezeggelijk voor de vakbondsleden, die met hun problemen aanklopten.

Niets meer te zeggen!
Kortom het ging allemaal wel, tot de overname door de NDU. Die wilde alleen maar de krantenpoot hebben, en niet de handelsdrukkerij. Je kent dat wel: het rendement moet per sé 20% zijn en dat lukt nooit met een drukkerij. Eind jaren '80 volgde dan ook de overname door het   "managersduo" Hoos en Hommersen. Een duo niet alleen grossierend in b.v.-tjes, maar ook met een grote hekel aan zowel de vakbond als aan de O.R. Het liep dan ook van geen kanten meer met de O.R., of liever met het functioneren er van. Ze hadden gewoon niets meer te zeggen, wat Jan vervolgens goed liet merken: op een vrijdagse feestbijeenkomst beperkte de O.R. voorzitter, die natuurlijk ook het woord moest voeren zich tot de veelzeggende tekst:"Ik heb niets meer te zeggen." De maandag er op bleek, toen Jan ontboden was bij de directie, Hommersen, dat deze laatste over een woordenschat beschikte, die zelfs de EO niet voor mogelijk zou houden.

Personeelsbeleid
Een poos later kregen de 120 personeelsleden elk een brief. In veertig er van stond, dat ze bij de balie hun ontslagbrief in ontvangst konden nemen. Typerend voor de sfeer in die tijd. Jan gruwt er van. Bij zijn 40 jarig jubileum in het bedrijf werd er geen aandacht aan besteed; bij zijn afscheid na 42 jaar evenmin en hij moest zelf nog gebak meenemen! Spijt had hij niet, bij zijn afscheid.

De bond …
De Nederlandse Katholieke Grafisch Bond vormde samen met de Algemene Nederlandse Typografen Bond de DruPa, Druk en Papier, toen NKV en NVV samengingen en de Federatie Nederlandse Vakbeweging, FNV, vormden. Later voegde zich bij DruPa nog de veel kleinere, en wat armlastige, Kunstenbond (met landelijk zo'n 7 000 leden), die nu verder gaan onder de naam KIEM. Ook dit laatste samengaan leverde in Roosendaal geen problemen, mede gezien het verschil in grootte. (De Kunstenbond hier bestond uit een leraar trommelen van het Centrum voor de Kunsten.
Over de Grafische Bond, KIEM dus eigenlijk, zegt hij nog hoe jammer het is, dat het bestuur van Zuidwest Nederland, het gebied dat loopt van Bergen op Zoom tot Tilburg, weinig directe contacten toelaat. Het is allemaal te ver.

… en de vrijheid
Nu geniet hij van zijn vrijheid, Jan Goorden: twee keer in de week biljarten, twee keer zwemmen, voor de conditie en toch nog tijd genoeg, nu hij niet meer bijna elke avond op stap is, voor Dini en niet te vergeten voor hun trots, de zes kleinkinderen in Rucphen en Best!
Toch is hij nog steeds agent van het A.S.F., het Algemeen Sociaal Fonds van de Grafische Bond. Het stoort hem, ook nu nog, dat mensen er zo weinig over weten. Ze betalen 0,35 % van hun loon, maar weten niet, dat ze vaak een aanvulling kunnen krijgen, als het ziekenfonds iets maar tot een bepaald percentage vergoed. Ze hoeven maar in de brochure te kijken, om te zien of ze er recht op hebben. Het verbaast daarbij de interviewer, dat technisch personeel van een drukkerij zich wel bij het fonds kan aansluiten, maar dat administratief personeel van diezelfde firma dat niet kan. Maar zo is het nu eenmaal. Overigens wenden zich nog maar enkele, vaak wat oudere, leden tot de agent; je kunt immers in deze moderne tijd het aanvraagformulier gewoon van het Internet downloaden!   
Maar die demonstratie op het Museumplein in Amsterdam, op 2 oktober 2004, daar kan hij nog steeds van genieten. Na al die vreselijke maatregelen van dit kabinet moest er wel weerstand ontstaan. het gaat er nu maar om te zorgen dat er wat van die aktie terecht komt: resultaten moeten er komen!
12 en 26 april, 10 mei 2005 Terug naar het BEGIN of WERKpagina