Jan Renkels

Jan Renkels, geboren op Hulsdonk in 1931, 22 mei. Getrouwd met Annie van Hal, geboren 18 feb.1940 in de Burgerhoutsestraat.

De ouders.
Vader Geert Renkels, van 1901, (1987) werkte bij de Vero; moeder Isabella, van 1905, (1969) was huisvrouw.
Vader Geert kreeg in het begin van de oorlog een bedrijfsongeval. Hij werkte bij de Vero als zager. Een stalen deur, 800 kg, van het in aanbouw zijnde nieuwe Vero-complex kwam op zijn onderbeen terecht. De arts Moerman uit Wouw wilde het been al amputeren, maar gelukkig was er de specialist Suuren, die anders besliste. Na een jaar bleek de voet verkeerd gezet te zijn. Na nog een lange lijdensweg ging het weer wat beter. Voor de familie was het in die tijd wel steeds een hele tocht van Hulsdonk naar Charitas om de zieke te bezoeken, herinnert Jan zich. Uiteindelijk kreeg Geert een baan als nachtwaker en portier bij zijn oude baas Vermunt. De er bij horende dienstwoning betekende wel dat er verhuisd moest worden. Geert kon ook na zijn 65e nog doorgaan. Hij haalde zelfs zijn 60-jarig ambtsjubileum! Alleen Janus Oosterbos lukte dat ooit ook bij de Vero!

De vader van Annie, Jan van Hal, zat in de tabaksindustrie. Hij maakte de vijftig jaar vol bij de Biggelaar. In tegenstelling tot Geert was hij wel lid van de bond: de R.K. Tabaksbewerkersbond (St.Willebrordus, denk ik, hoewel de Roosendaalse Gildenbond-afdeling in zijn geheel ook aan St. Willebrordus gewijd was. een paar dagen later zie ik in het museum de Gulden Roos het vaandel van de tabaksbewerkers met hun schutspatroon: St. Willebrordus! Sj.)
Annie herinnert zich maar al te goed de St. Nicolaasmiddagen die de KAB in het Gildenhuis organiseerde: je kreeg er een forse zak snoep! Alleen die angst voor Sinterklaas! Bij haar jongere broertje zat die zo diep dat hij, ondanks de in het vooruitzicht gestelde en zeer aantrekkelijke versnaperingen, weigerde op deze hoogtijdag onder tafel vandaan te komen. Vaak zorgde de uitgereikte bon er voor dat één van zijn vijf grote zussen het snoepgoed toch meekreeg. (Na een tijdje herkende Annie Kees Looyen in Sinterklaas. Kees was de kruidenier uit de St. Josephparochie.)

Jan en de Vero
Ook bij de familie van Annie waren er banden met de Vero: haar opa werkte er, evenals haar oom Jan Konings, die onze Jan Renkels al bijna voordat hij in de fabriek was lid maakte van de bond: de R.K. Houtbewerkersbond St. Antonius van Padua. Zowel Jan als Annie benadrukken hoe goed het was voor het contact met de bond, dat elke week de contributie opgehaald werd. De namen van Koos Havermans en zijn opvolger Janus van Zundert, die beiden ook in het bestuur gezeten hebben, komen vanzelf bij hen boven.
De schoolloopbaan van Jan werd volledig in de war gegooid door de oorlog.Toen hij eenmaal vijftien was, ging hij in augustus 1946 naar de Vero. Tot die tijd had hij thuis, zoals hij het zelf zo mooi zegt, maar wat 'angesjoefeld'. Bij de Vero kwam hij op de kwastafdeling, die ook de haarafdeling omvatte.
In die tijd kwamen er steeds zo'n twintigtal jongelui, als ze van school kwamen, tegelijk aan de poort voor werk. Daar stonden de voorwerkers en de chef, die iedereen de plaats aanwees waar hij moest werken. Een voordeel voor Jan was natuurlijk de aanwezigheid van die oom Jan Konings! Regels waren er daar nauwelijks: een jongen van vijftien jaar moest zelf maar zien hoe hij een baal van wel 100 kg de trap op of af kreeg!
Jan heeft zo'n beetje van alles gemaakt, van penseel, vrij secuur werk, tot aan patent puntkwasten.

Tariefwerk
Bij het werk was je ingedeeld, voor je loon dus, in ongeschoold, geoefend en geschoold werk. Uiteraard bepaald het leidinggevende personeel in welke groep je kwam.

De directeur, de oude Vermunt, kwam zelf met een stopwatch de fabriek in, naar je werkplek, om de tijd op te nemen voor een bepaald soort kwast. (Ik had borstel geschreven, maar Jan verbetert me meteen. Sj.) Aan de hand daarvan werd dan het tarief opgesteld: zoveel dozijn per dag. Haalde je dat niet, dan kreeg je gewoon minder loon, zelfs als het maar om drie of vier kwaten ging! Jan benadrukt wel de grote vakkennis en de menselijkheid van de oude directeur! Maar ook dat Vermunt nooit zou zeggen dat je iets goed gedaan had. Dat merkte je hoogstens aan het soort werk dat je kreeg!
Hij wijst ook op de sigarenmakers, waar een los tarief gold. Dat leidde tot jagen. Mensen werden er hartpatiënt of maaglijder. Als er zowel kwastenmakers als sigarenmakers bij hem thuis waren kon je het verschil zo zien: de sigarenmakers waren een stuk onrustiger, juist door dat jaagsysteem. Want om een beetje goed loon mee naar huis te nemen, aldus Jan, "moest je flink voor de pees komen". Toen de sigarenfabrieken dichtgingen werd een aantal sigarenmakers bij de Vero aangenomen. Hun geheel andere werkinstelling gaf aanvankelijk nogal wat problemen.
Bij de Vero werd dat loon vroeger zaterdags uitbetaald, meteen na de fluit van één uur. Eén voor één kwam je dan bij de boekhouder, in volgorde van je nummer. Jan had iets in de zes honderd, zodat het geregeld wel twee uur was voor hij zijn loonzakje kreeg. Als mensen vonden dat het bedrag niet klopte, zeiden ze dat tegen de boekhouder, wat tot vertraging in de uitbetaling leidde. Thuisgekomen moest hij het geld meteen aan moeder afgeven! Zo ging dat toen.
Acties van de bond waren er niet veel. Jan herinnert zich er ten minste niet één. Als er problemen waren, besprak je die met de directeur.

Bouw en Hout
Over het samengaan van Bouw en Hout zegt Annie dat ze het nooit zo leuk gevonden heeft. Je had niets te maken met de bouw!   Als er feestavonden waren, van de Bouw- en Houtbond, leek het wel of je er een beetje bij hing. St. Joseph, de bouwvakarbeidersclub, was veel groter dan de houtbond.
Als de bond steeds maar groter wordt, door fusies, gaat het leuke er af. Vroeger was het gewoon gezelliger, overzichtelijker, je wist waar je aan toe was. Ze beschrijft nog dat ze pas met een belastingprobleem naar de bond ging. Het kantoor in de Vughtstraat was dicht. Ze neemt er het telefoonnummer op. ( Je moet dan wel een pen bij je hebben!) Als ze belt krijgt ze een voicemail … en haakt af!

Roomsch
Ik vraag naar een aantal R.K.-zaken. Rerum Novarum, de pauselijke encycliek over de sociale toestanden, en Credo Pugno, een club binnen de bond om het geloof te bevorderen, zijn onbekend. Annie herinnert zich nog wel goed dat bij haar thuis de thermometer van het Kanunnik van Schaikfonds, voor studiebeurzen voor arbeiderskinderen die priester willen worden, stond, Jan zegt het niet veel. Met enige weemoed zegt Annie, dat je in die thermometers geregeld een cent moest doen!
Met de bedevaart zijn ze beiden vertrouwd, maar ze kennen ze niet in vakbondsverband.

Kees, Piet, Geert ….

Als ik naar bekende namen vraag van vroegere bestuursleden komt Kees Heijnen naar voren, ook een houtbewerker van heel vroeger, Piet van Nijnatten, een stanser van de Vero en Geert Knappers. Geert was altijd goed op de hoogte, ging naar alle congressen en was fanatiek! Met problemen kon je altijd bij hem terecht. Toen Jan Renkels in de o.r. zat bij de Vero, drie jaar lang eind jaren '80, was Geert Knappers voorzitter van de o.r.

… en Jan
Het woord Gildenhuis valt: jammer dat het weg is, want door kon je ten minste heen als vakbondslid! Ik noem de man die er zo vaak zat, Jan Geerssen. O ja, zegt Annie, die bedoelde ik net, zo'n gedreven man!
Het verbaast ze wel, dat Geert Knappers lid was van het NVV. Dat hadden ze niet gedacht. Zo zie je maar, die fusie van NVV en NKV, was voor de meeste leden geen enkel probleem.
Bij onze Jan diende zich wel een probleem aan: de VUT. Hij wou eigenlijk niet stoppen, maar heeft zich er inmiddels mee verzoend dat geregeld wat klusjes doen ook wel iets heeft.

Terug naar werkpagina of vakbondshistorie