Handleiding van Alex Wittenaar

(home)


 

Met dank aan Alex Wittenaar volgt hieronder uitleg over het maken van een "sinew-backing". Oftewel een rug van gelijmde dierenpezen.

Zowel de foto's als ook de tekst zijn van zijn hand.

Onderaan de pagina staan nog enkele mooie afbeeldingen.


 

Stap 1. Voobereiding: Pezen 

De beste pezen komen van de achterpoot van een hoefdier. Dit is niet de achillespees, maar de pees die (bij ons) onder de voet loopt. Een hoefdier loopt namelijk op zijn tenen. Om pezen te bemachtigen is een bezoek bij een slachthuis misschien de moeite waard, of anders via het internet.

Afhankelijk van de lengte en breedte van de boog heb je een aantal gedroogde pezen  nodig. Om een boog van 60“ lang en 2“ breed te voorzien van sinew (pees) heb je 6-10 pezen nodig, afhankelijk van de lengte van de pezen en de dikte van de sinewlaag die je wilt hebben.

 

Op de foto hierboven, van links naar rechts, het proces van steeds verder uitpluizen van de pees tot losse vezels.

De pezen moeten gedroogd zijn. Op deze manier kun je de vezels blootleggen door er met een hamer op te slaan. Een gladde ronde steen werkt ook. Oppassen dat je niet de vezels breekt! Vaak zit er nog een membraan of vlies om de vezels dat nu loskomt.

Nu begint het tijdrovende deel en dat is het uitelkaar trekken van de grotere vezels. Ik doe dit zelf altijd met mijn handen, maar volgens de literatuur kun je het ook kammen.

 

Ik probeer de vezels altijd zo fijn mogelijk te krijgen, sorteer ze op lengte en maak er dan kleine bundels van.

 Alle niet te gebruiken resten kun je verzamelen om er lijm van te maken.

 

Stap 2. Voorbereiding: Lijm

 

Om de pezen op het hout te verlijmen heb je ook een lijm op dierlijke basis nodig. Hiervoor kun je het beste huidlijm (hideglue) gebruiken. Dit kun je kopen of zelf maken. Om zelf lijm te maken kun je rawhide of het restafval van de pezen gebruiken. Rawhide is een dierenhuid die nog niet verwerkt is tot leer, maar wel ontdaan van haar, vlees en membraan.  (o.a. in nep-hondebotten)

Om lijm te maken kun je rawhide of sinew opkoken in een weinig water. Op deze manier komen de  vezels in oplossing. Zodra de oplossing kookt moet het gas teruggedraaid worden en de oplossing voor een aantal uren sudderen. Niet koken, want dan gaan de vezels kapot! Ook oppassen dat het niet droogkookt, af en toe water toevoegen. Als de lijm klaar is, hoef je het alleen nog te filteren (een doek of een fijne vergiet). Sinew lijm heeft een melkachtige kleur en huidlijm een donkere kleur. Om het te bewaren kun je het invriezen.

 Dit enigszins stinkende proces kun je ook overslaan en gewoon hideglue kopen. Bij het prepareren van canvas voor olieverven wordt hideglue gebruikt en anders kun je het vinden op het internet. Het komt in korrelvorm en je kunt het oplossen in warm water. De maximale temperatuur waarbij je het moet gebruiken ligt tussen de 60 en 70 graden Celcius. Niet warmer want dan denatureert de sinew als je het in de lijm weekt.

De lijm moet niet te dik zijn, dus niet te veel hideglue gebruiken. Als je vingers aan elkaar blijven plakken tijdens het lijmen van de pezen op de boog, dan heb je teveel hideglue opgelost!

 

Stap 3. Voorbereiding van het lijmen

 

 Voordat je begint met het lijmen moet je een aantal dingen voorbereiden:

 Het lijmproces is eenvoudiger dan je denkt, maar het is belangrijk alles goed voor te bereiden voordat je je vingers onder de lijm hebt zitten!

 

Stap 4. Het lijmen

 

Nu ben je klaar om te lijmen. Wat belangrijk is om te weten, is dat je de sinewbundels baksteensgewijs (metselverband, dus overlappend) op de boog verlijmt. Ik begin altijd in het midden van de boog en werk zo naar buiten toe.

Als ik meerdere lagen sinew wil hebben, verlijm ik per dag een laag op de boog en laat het dan drogen.. Meerdere lagen in één keer is mogelijk, maar het eindresultaat staat wat slordiger.

 

In dit geval is de boog ook omwikkeld, met sinew, om de verse laag pezen op zijn plaats te houden. Later schuur je dat weg van de buik. Het is niet perse nodig om dit te doen en volledig omwikkelen zoals bij laminaatbogen hoeft ook niet. Het is trouwens extra moeilijk omdat het zaakje vrij nat en glibberig is. Het is aan te raden niet te veel sinew in een keer op te plakken, dat geeft het beste eindresultaat. 

Indien je boog statische recurves heeft, is het verstandig om op de plaats waar de recurves beginnen de boog volledig te omwinden met sinew. Als je dit niet doet bestaat de kans dat de sinew backing hier van het hout loskomt als het buigt.

Bij de boog op de foto is er een gewicht aan het handvat gehangen om hem voorwaarts te laten buigen. Je kunt de boog ook omgekeerd opspannen. Doordat de sinew droogt krimpt het en krijg je een boog met reflex. Wat ik soms heb zien gebeuren als je veel sinew op de rug lijmt, is dat de boog eerst in deflex en later juist in reflex komt. Hoe dit precies te verklaren is weet ik niet. Misschien dat het hout vocht opneemt en daardoor doorbuigt? In ieder geval niets om je zorgen over te maken. 

 

 

Hierboven het resultaat.

 Het tilleren van de boog is vrijwel hetzelfde, behalve dat je misschien wat meer onaangename geluiden hoort. Dit kan van de lijm komen; hoe meer je gebruikt, hoe meer geluid je bij het tilleren zult horen. Ik tiller de boog altijd na het lijmen, maar ervoor kan ook.

In principe kun je na 2 weken al beginnen de boog te tilleren. Maar hoe langer je wacht hoe beter het effect wordt. Meestal wacht ik minimaal een maand. Maar de Turken bijvoorbeeld lieten hun bogen wel tot een jaar liggen.

 

 

 

Is je boog een succes? Denk dan aan een goede bescherming van de sinew backing omdat de luchtvochtigheid de prestaties en hechting beinvloedt.  Wat je merkt is, dat als je handen vochtig zijn, de lijm op de boog oplost.  

Een veel gebruikte bescherming is bijvoorbeeld leer, zoals op de foto hierboven. Je kunt hem echter ook lakken, maar dan heb je kans dat de sinew niet meer geschikt is voor hergebruik als de boog stuk gaat. Het schuren van de backing kun je doen met fijn schuurpapier.

Breekt de boog? Leg hem 12 uur in het water en je kunt de sinewbacking er vrij eenvoudig weer van afhalen. De lijm is namelijk in water oplosbaar. (Dus je boog niet in de regen laten staan!)

Veel succes!

 Voor vragen: Alex Wittenaar afreeworld@gmail.com

 


 

Waarom een rug van pees?

 Een boog met een sinew backing kan meer stress aan dan een normale houten boog. Pees is veel elastischer en sterker dan hout. Dit betekent in de regel dat je hem verder uit kunt trekken omdat de sinew backing de trekspanning van het hout overneemt. Je kunt bijvoorbeeld kortere bogen maken die toch je volledige treklengte halen.

Hieronder een voorbeeld van een "turkse boog", gemaakt zonder hoorn.

 

Vrij extreem hoeveel stress de armen kunnen hebben. (kijk vooral vlak naast het handvat!) Tot nu toe tot 27 inch gespannen (de boog is 48 inch lang) en waarschijnlijk gaat het tot 30 inch. Ik schat dat ie 45lbs is. De rug is bekleed met pees en op de buik heb ik als uitkomst nog rawhide gelijmd om er zeker van te zijn dat het hout niet splijt. De houtkern is taxus.

Het volgende project wordt een turkse boog met een buik van hoorn.


Links van Alex, met betrekking tot composietbogen en benodigde materialen

http://www.grozerarchery.com

http://www.salukibow.com

http://www.pfeilschaft.de

www.3riversarchery.com

 


Alex zijn bovenstaande handleiding eindigt met het noemen van zijn volgende project. Circa twee jaar en vele arbeidsuren later hierbij het prachtige resultaat: Een composiet boog met als basis het ontwerp van een turkse boog. Hij is geheel op traditionele wijze en met natuurlijke materialen gemaakt.

 

 

De houten kern bestaat uit taxus en de rug heeft een backing van struisvogelpees welke is verlijmd met huidlijm. De rug is ter bescherming bekleed met leer. Dit is gedecoreerd op traditionele wijze, een kunstwerk op zich. Het handvat is afgewerkt met roggenhuid. Wat betreft het taxus: dit lijkt soms hechtingsproblemen te geven in combinatie met huidlijm en hoorn. Esdoorn lijkt wat dat betreft beter te werken.

 

Op de buikzijde is een laag hoorn gelijmd, ook met huidlijm. Dit hoorn is in staat om extreme drukkrachten op te nemen. In het hout en het hoorn zijn langsgroeven aangebracht om het lijmoppervlak te vergroten, een precies karweitje. Bij een dergelijk project ben je gedwongen veel uit te zoeken of zelfs speciaal gereedschap te maken.

 

Prachtig afgewerkte siyahs. Deze bogen zijn kort en buigen extreem diep. De totale lengte van dit schietende kunstwerk is slechts 1,2 meter, gemeten langs de boog. De treklengte bedraagt ca. 27 inch.

Zo'n boog maak je niet in een paar dagen. Bovenstaande boog heeft een ontstaansgeschiedenis van enkele maanden.  Wil je er meer weten van de wondere wereld van de composietbogen en Alex zijn wederwaardigheden? Volg hem hier op zijn website: Medicinebows

 


Zelf tips, tricks, of een mooie handleiding?  zelfbogenmaken@planet.nl

 

 

 

(home)