DE GROTE PIONIER IDZERDA

De pionier van de radio-omroep, zowel in Nederland als in de gehele wereld, is HANSO Henricus Schotanus … Steringa Idzerda, zoon van een plattelandsarts in Weidum Fr. Idzerda werd op 3 november 1944 ten onrechte verdacht van spionage en gefusilleerd door de Duitse bezetter.

De eerste radio-uitzending

De eerste radio-uitzending waarbij spraak en muziek werd uitgezonden was op 6 november 1919. Deze uitzending werd door Idzerda verzorgd vanuit de Beukstraat 8-10 te s'-Gravenhage. Zijn programma werd aangekondigd op 5 november 1919 in de Nieuwe Rotterdamsche Courant als "Radio Soirée Musicale". Het liedje wat het eerste werd uitgezonden was "Turf in je ransel". De roepnaam van Idzerda was PCGG. Idzerda verzorgde tot 11 november 1924 regelmatig uitzendingen vanuit de Beukstraat in Den Haag.

Wie was Idzerda?

Idzerda was een veelzijdige persoonlijkheid en bewonderenswaardig was zijn vakbekwaamheid, vindingrijkheid en doorzettingsvermogen.Idzerda was radiotechnicus, directeur van een radiofabriek, programmasamensteller, propagandist, zenderbouwer, omroeper en zenderexploitant.

Idzerda werkte onder de volgende namen:

* 1914 - aug. 1918   Technisch Bureau Wireless
* aug. 1918 - 1924   Nederlandsche Radio Industrie (Nieuwe fabriek aan de Beukstraat)
* 1925 - 1935          N.V. Idzerda Radio

De Philips-Ideezet radiolamp

Plm. 1918 heeft Idzerda met zijn radiofabriek en op te richten zendstation grote behoefte aan radiolampen, die het kristal kunnen vervangen.
Hij zoekt toenadering bij Philips die gespecialiseerd zijn in de fabricage van gloeilampen.. Hoewel Gerard Philips weinig ziet in de opdracht om radiolampen te gaan maken vindt hij het toch aardig om te doen en gaat akkoord met de fabricage van 110 á 180 radiolampen.De "Ideezet"en "Iduret"radiolampen worden geleverd.

Opmerking (Peter de Boer):

Over het eerste contract tussen Philips en Idzerda circuleren de aantallen 180 en 110. Er is wel een mondelinge overeenkomst geweest maar geen schriftelijke. Het eerste bekende contract op papier dateert uit 1919.
Philips heeft Idzerda gebruikt om te kijken of er belangstelling bestond voor radiolampen.
Van juni t/m november is Idzerda de enige leverancier en adverteert Philips er ook niet mee.
En als het goed blijkt te lopen verschijnt er in december en later advertenties van andere leveranciers zoals Radio Bussum.
In het contract van 1919 houdt Philips zich het recht voor om rechtstreeks te leveren bij aantallen boven 5 buislampen en schuift Philips bestellingen van 5 stuks en minder door naar Idzerda.
Pas in 1919 verschijnt de eerste Philips catalogus met radiolampen, de A, B en C buislamp en de Generatorlamp (10 Watt zendlamp).
In een advertentie gebruikt Idzerda de naam 'IDURET'. Daarna vindt je die naam niet meer terug. Met 'IDURET' wordt zeer waarschijnlijk de 10 watt Generatorlamp bedoeld.

Vroege radiolamp

De 'Philips-Ideezet' radiolamp die mei 1918 door Philips in samenwerking met Idzerda is gemaakt komt op de derde plaats in de historie. 'Holland' (Utrecht) (jan. 1918) en Bal (Breda) (maart 1918) staan resp. op de eerste en tweede plaats.
Het eerste type Philips-Ideezet lamp was een laagvacuüm type, de gloeispanning is max. 4 Volt, de gloeistroom is 0,25 A en de anodespanning is 25 Volt.
De verkoop van de lamp verliep goed. Na de eerste order van 180 stuks had Idzerda reeds tegen het einde van 1918 2000 stuks verkocht. Radioamateurs werden ook belangrijke klanten.

3 typen "Ideezet"

Begin juli 1919 bood Idzerda 3 typen Ideezet radiolampen aan n.l.:

* Type A Vf = 4 V, If = 0,25 A
* Type B Vf = 2 V, If = 0,50 A
* Type C Vf = 4 V, If = 0,50 A

Bron:

Saga of the vacuumtube - G.F.J. Tyne - 1987
De pionier van de radio-omroep "… Steringa Idzerda" - P.A. den Boer - 1969
Archief : MUSEUM "Radio-Wereld" - Diever
Aanvullingen/Correcties: Peter den Boer, nov. 2009

© W.H.G. Stuiver, april 2001, nov. 2009