50 JAAR TELEVISIE IN NEDERLAND - 2 Oktober 2001
1998: Gedenkwaardig jaar
In 1998 was het 50 jaar geleden dat Philips in Eindhoven met experimentele televisie-uitzendingen begon. In 1948 kregen 150 medewerkers van Philips een tv-toestel thuis en vanuit Eindhoven werden programma's uitgezonden met o.a. de legendarische cameraman Erik de Vries en de omroepster Bep Schaefer. De kijkers moesten de programma's bekritiseren en rapporten maken over de ontvangst en hoe de gezinsleden er op reageerden. Het uniek toestel type TX594U heeft een beeldbuis van 22 cm. (Zie afb. 1) Het toestel dat vanwege zijn achteroverhangende vorm op een zittend hondje lijkt staat bekend als "het Hondje" van Philips en daar er slechts 150 stuks van gemaakt zijn is dit toestel inmiddels onder de verzamelaars een collectors item.
Voor de Tweede Wereldoorlog was er al televisie. Vanwege de Tweede Wereldoorlog kwam het er niet van, Philips was er echter wel klaar voor. In Nederland was het kabinet met premier Willem Drees aan het bewind. Willem Drees was een populaire premier met een sobere en zuinige levensinstelling, hij vond dat een luxe als televisie vlak na de oorlog niet gewenst was in de huiskamers van Nederland. Hij vond dat vanwege de vele bombardementen en armoede alom Nederland eerst weer opgebouwd moest worden. Daarom sloop de televisie pas op 2 oktober 1951 vijfhonderd Nederlandse huiskamers binnen. Het eerste type toestel van Philips was de TX400U geschikt voor 4 kanalen. (zie afb. 2)
De uitzendingen begonnen vanuit een reeds afgebroken kerkje te Bussum. Dit kerkje werd omgedoopt tot de "Irenestudio". Minister J. Cals van Onderwijs Kunsten en Wetenschappen hield een inleiding en niemand kon zich een voorstelling maken van de zegetocht die dit medium zou maken op weg naar het jaar 2000. De tv-zender stond te Lopik, er werd uitgezonden op kanaal 4 in de VHF-band. Verder dan ca 100 km kon met een goede antenne en bij gunstige weersomstandigheden een beeld met goede kwaliteit verkregen worden. In de beginne waren er slechts 3 uitzendingen per week. Tientallen mensen stroomden bijeen voor etalages van radiozaken waar een televisie aan stond. Wat een wonder, het nieuwe medium!
Vanaf oktober 1951 bracht Philips 3 typen televisies op de markt n.l.:
Kerstmis 1883: de stad Berlijn is feestelijk verlicht en overal branden de kaarsjes en er is gezelligheid op straat. Paul Nipkow, de 23-jarige arme student in de natuurwetenschappen en van Poolse afkomst zit koud en rillend op een bankje in een park. Zijn geest is helder en hij ontwikkelt in gedachten een ronddraaiende schijf, waarin langs een spiraalvorm 30 gaatjes worden geboord, waardoor de schijf het beeld in punten ontleedt en in lijnen aftast, precies op dezelfde wijze als ons oog bij het lezen van een boek de bladzijden in letters ontleedt en regels aftast. De volgende maanden brengt hij zijn idee in de praktijk en gelukt het hem beelden via een leiding over te brengen met zijn Nipkowse Schijven. Het beeld bestaat uit 30 lijnen.
De Engelsman John Logie Baird gelukt het in 1925 als allereerste op de wereld draadloos beelden over te brengen. Hij gebruikt zowel aan de zender- als ontvangerkant "Nipkowse Schijven". Aan de ontvangerkant wordt m.b.v. een foto-elektrische cel lichtvariaties omgezet in elektrische signalen en aan de ontvangerkant wordt m.b.v. een neonlamp elektrische signalen weer omgezet in lichtvariaties. Het beeld bestaat uit 30 lijnen en wordt grofraster-televisie genoemd. Baird brengt de ontvangers in productie en er worden enkele duizenden van gemaakt. De BBC zorgt voor de uitzendingen.
Voor meer info over de Baird-ontvanger zie webpagina http://www.radio-wereld.demon.nl/pg000008.htm
De emigrant Zworykin, van Russische afkomst, ontwikkelt in 1930 de beeldbuis. Deze beeldbuizen worden ca 1935 zowel in Amerika als in Engeland in televisies toegepast. Het mechanische systeem van Baird heeft afgedaan. De BBC verzorgt dan regelmatig uitzendingen en in Duitsland worden door een beperkt aantal mensen de Olympische Spelen in Berlijn in 1936 al op televisie bekeken.
De televisie is niet meer weg te denken uit onze samenleving. Het brengt informatie en ontspanning. Door het vele aanbod van zenders is er veel keuze en door het op de juiste manier te gebruiken is het een zeer goed medium.
Copyright:
TX400U met 22 cm beeld, de TX500U met 31 cm beeld en de projectie-tv met 46 x 34 beeld.
De verkoopprijzen waren resp. f 495,-, f 697,- en f 1450,-.
De TX400U en TX500U hebben vanwege hun vorm de bijnaam "het Hondehok" gekregen.
© W.H.G. Stuiver, Diever, aug. 2001
E-mail: w.stuiver@hetnet.nl