De SP, de AOW, de heer Wientjes en het CPB     (1 september 2012)

Tot voor kort stond de SP op het standpunt dat de AOW leeftijd – vooralsnog – 65 moest blijven. Een ieder kan natuurlijk begrijpen dat je dat in een compromis wellicht in enige mate los moet laten, maar het gaat me om de uitgangspositie voordat dit in onderhandelingen aan de orde komt.

Dit is nu deels losgelaten. Dat is o.a. gedaan omdat er voor werd gekozen om het CPB ter wille te zijn bij het doorrekenen van het verkiezingsprogramma van de SP (naast dat voor alle andere politieke partijen van enige betekenis). Ik vraag mij echter af of dit zinvol is. Waarom moet je aan – ja, zo zie ik het echt – dit soort onzin mee doen?

Immers: Wat is het palmares van het CPB als het om prognoses gaat m.b.t. de ontwikkeling van de economie? Marcel van Dam wees daar in De Volkskrant van 30/8/2012 j.l. nog even fijntjes op: In september 2008 voorzag het CPB voor 2009 1.25% groei, na het omvallen van Lehman Brothers werd dat 0.75% krimp. Het werd uiteindelijk 6% krimp. Ook de prognose voor de werkloosheid klopte van geen kant. Men voorzag 7%, het werd 4.6%. Door de bank genomen zijn iets meer dan 1/3 van de CPB prognoses redelijk goed. Bij de rest zit men er – en regelmatig fors – naast.

Nog waanzinniger werd het met een prognose over de werkgelegenheid per 2040. Het VVD programma zou 500000 meer banen opleveren dan dat van de SP. Ja, ja, het CPB kan dat 28 jaar vooruit voorzien. Mijn gedachte: Als je er een F-100 Pratt & Whitney straalmotor op monteert kan een varken vliegen, sterker nog, door de geluidsbarrière heen gaan en een "dogfight" tegen een F-15 winnen. Ja, ja ... echt!

Opmerkelijk is overigens dat de VVD i.h.a. skeptisch is t.o.v. de IPCC rapporten m.b.t. het klimaat. Dan is het allemaal onzeker, en moeten we het allemaal met een korreltje zout nemen. Dat het broeikaseffect wordt onderbouwd met redelijk eenvoudige en goedbegrepen fysica is aan dergelijke lieden niet besteed.

Maar als het CPB een prognose doet op een terrein waarvan het begrip minstens 2 ordes slechter is, waarbij het reptielendeel van het menselijke brein (financiële markten, gedreven door angst en hebzucht) domineert, dan loopt de heer Rutte er triomfantelijk mee te zwaaien. Ja, hoor! Nogmaals: Als je er een straalmotor op monteert kan een varken vliegen.

Ik vind – en nu praat ik ook als SP lid – dat je niet aan die CPB doorreken onzin mee moet doen. De waarde ervan is beperkt. Je zou kunnen zeggen: Enigszins indicatief, "beter dan niets". Maar dat is het dan ook.

Beperk je meer tot de grote lijnen: De VVD wil een zo klein mogelijke overheid, en neemt daarbij een verder toenemen van de inkomensongelijkheid, alsmede ongelijkheden op tal van andere terreinen, willens en wetens voor lief. De SP staat voor de klassieke sociaal-democratische waarden. Het terugbrengen van deze ongelijkheden tot duurzame proporties. Wat voor een samenleving wil je? Daar gaat het om.

Nog even terug naar de AOW. De heer Wientjes stelde dat "de SP het poldermodel heeft kapot gemaakt." Ja, natuurlijk, vele werkgeversvertegenwoordigers moeten niets van de sociaal-democratie hebben. Hij sluit zich dan ook grif bij de campagne van De Telegraaf, eerder een rechts propaganda- platform dan een krant, aan. Maar even serieus: Ik denk dat hij (deels) in zijn nopjes is, omdat de laatste politieke partij van betekenis de leeftijdsverhoging voor de AOW bij voorbaat heeft geaccepteerd.

Dat is binnen! En als je nu wat tegenprestaties vraagt (bijvoorbeeld m.b.t. de positie van 50+-ers op de arbeidsmarkt) heb je je onderhandelingspositie voor een flink deel weggegeven. Immers, tenzij hij/zij over een gewild en zeldzaam specialisme beschikt, heeft een 50-er (om maar te zwijgen over een 60-er), als hij eenmaal werkloos wordt ongeveer evenveel kans op een fatsoenlijke baan als de overlevingskansen van een sneeuwvlokje in de 9e ring van de Hel van Dante. Ofwel, nul komma nul vetvlek.

Het zal de afbraak van de rechtspositie van ouderen èn jongeren bevorderen. Van "gelijk oversteken" is er m.b.t. het AOW punt geen sprake meer.

Helemaal aan het eind nog dit: Het kapitalisme, in de 50-er t/m 70-er jaren voorzien van "checks and balances", was succesvol in een "oneindige wereld". Dat is nu niet langer het geval. (zie onder: Korte beschouwingen) We hebben nu een sociaal-economische ordening nodig die bestand is tegen een einde aan de groei. Ik vind dat daar veel te weinig over wordt nagedacht.

Mazzel & broge, Evert

Naschrift 2 maart 2013:
De heer Hans Clevers, voorzitter van de KNAW, heeft eveneens zware kritiek op de benadering van het CPB bij het "doorrekenen" van de programma's van politieke partijen. De methodiek van het CPB leidt ertoe dat investeringen in onderwijs altijd a.h.w. verspilling van middelen zijn. Ze komen slechts als "kosten" over het voetlicht. Dit sterkt mij eens temeer in mijn overtuiging aanzienlijk minder zwaar aan dergelijke "doorrekeningen" te tillen. Ze zijn in mijn ogen slechts "iets beter dan niets", en dat is het dan.