Beste Professor de Jong     (6 maart 2009)

Professor de Jong, verbonden aan de Universiteit van Utrecht, schreef naar NRC een brief die onder de titel Opslag CO2 in leeg gasveld is niet veilig op 5 maart j.l. werd geplaatst.  Daarin stelde hij o.a. en nu citeer ik:

... Door reactie van CO2 met ondergronds gesteente kan het volume daarvan tot circa 70 procent toenemen.  Bodemstijging is dan het gevolg.  Opnieuw dit rapport: "Als gevolg van de injectie van CO2 kan de bodem omhoog komen." ...

En daar ziet hij een tamelijk elementair punt over het hoofd.  Het is weliswaar zo dat het volume van verweerde met CO2 gereageerde rots met 70% kan toenemen, maar tegelijk verdwijnt daarbij de genjecteerde CO2.  Van een overall zwelling kan nooit sprake zijn omdat de dichtheid van CO2 onder actuele reservoir condities ongeveer 800 kg/m zal zijn.

Zulks is met een zeer eenvoudige som na te rekenen.  Stel dat calcium silicaat met CO2 reageert.  Dat levert dan (in waterig milieu) overall de volgende reactie op:

CaSiO3 + CO2 CaCO3 + SiO2

De volumes kunnen nu worden berekend, zijnde evenredig met het mol gewicht gedeeld door het soortelijk gewicht.   Het soortelijk gewicht van CaSiO3 is ongeveer 3.1, dat van CaCO3 ongeveer 2.7, dat van SiO2 ongeveer 2.2 en dat van CO2 ongeveer 0.8 maal dat van water.

Het is nu heel eenvoudig in te zien dat het totale volume na reactie daalt.  Zie dit excel sheet, waarin ook nog een paar andere reacties zijn bekeken.  M.b.v. deze spreadsheet heb ik bekeken bij welke CO2 dichtheid zwelling zou kunnen optreden.  Deze is meer dan 1600 kg/m.  Zelfs als er interactie met water wordt meegenomen, is het onder de reservoir condities uitgesloten dat de CO2 dichtheid ook maar in de buurt van deze 1600 kg/m kan komen. 

Kortom: Bij chemische verwering zullen, onder het verdwijnen van CO2, de porin in het gesteente van het gasveld kleiner worden, maar zal er van zwelling gn sprake zijn.

Tenslotte kan men over de voors en tegens van CO2 sequestratie een hele boom opzetten, maar de ingezonden brief vond ik op een aantal punten nogal kort door de bocht.  Verder blijkt de technisch in mijn ogen meest relevante claim de zwelling van de bodem onjuist.

Mazzel & broge, Evert