Het einde van 'business as usual'?     (28/12/2006)

Ik heb het er al vaak over gehad, en daar zal ik gewoon mee doorgaan:  Het niet duurzame karakter van vele menselijke activiteiten.  Ik denk daarbij aan overexploitatie – uitputtende mijnbouw, overbevissing en ontbossing – en grootschalige milieuvervuiling / verandering – persistente chemicaliën, niet duurzaam water gebruik, veranderingen in de samenstelling van de atmosfeer die klimaatverandering veroorzaken.

Toch zie ik dat vele politici zich over een enkele loslopende TBS-er 100 x drukker maken dan over de oplossing van het energievraagstuk en klimaatvraagstuk, het meer duurzaam maken van de samenleving als geheel.  Ook zie ik 'platte aarde economen' rustig volhouden dat economische groei 'eeuwig' is – ook als het om dagelijkse gebruiksgoederen gaat.  En dat verbaast mij hogelijk.

········································

In ieder fatsoenlijk oceanografie boek kan men lezen dat de productiviteit van de oceanen tezamen m.b.t. voor menselijke consumptie interessante vis iets in de orde van 100 tot 150 miljoen ton per jaar is.  Wat is thans de hoeveelheid vis die er jaarlijks uit de oceanen wordt gesleurd?  Inderdaad: Ongeveer net zoveel – dat gaat dus fout lopen.

Het voorbeeld rond Koper noemde ik al.  Maar weet u hoeveel materiaal er door menselijke activiteiten per jaar wordt verplaatst?  Voor een westerse levenstijl is dat 40 tot 80 ton per persoon per jaar! (1)   Voor de gehele wereld zal dat getal ergens in de orde van de 100 miljard ton per jaar liggen.  Dat is gemiddeld voor člke m˛ landoppervlak op Aarde ongeveer 2/3 kg per jaar.  De landbouw verplaatst (m.n. door erosie) ongeveer 20 miljard ton grond per jaar.

Een ander voorbeeld:  Voor het verbruik van elke kWh aan electriciteit wordt er minimaal ergens iets in de orde van 1 kg grond / rots verplaatst.  In Duitsland is dat zelfs bijna 5 kg.

De mensheid is tot een geologische kracht op deze planeet geworden.  Sterker: We hebben waarschijnlijk aanzienlijk meer invloed dan deze natuurlijke veranderingsprocessen.  Alleen al daardoor is het doorgaan met 'business as usual' een doodlopende weg.

En dan heb ik het nog niet gehad over het klimaatvraagstuk dat op ons af komt.  In een rapport door Sir Nicolas Stern worden potentiële gevolgen van klimaatverandering gezien als 'de meest verstrekkende marktverstoring die ooit is waargenomen'.  De eventuele impact van terroristische aanslagen is daarbij vergeleken een volstrekte bagatel.  Dat zou het economen volkje toch moeten aanspreken.

Niet alleen zal men omzichtig moeten manoeuvreren om zowel het klimaat- als het energievraagstuk op te lossen, maar ook zal het heilige geloof in 'eeuwige groei' van het economenvolkje er aan moeten geloven.  Of dat – m.n. ook politiek! – gaat lukken is zeer de vraag.  Zal men de aanzetten zoals aangegeven in het Stern rapport willen volgen, of is men daartoe niet in staat of bereid?  Wordt het dan toch een variant op de 'parabel van de gekookte kikker'?

In het Stern rapport wordt er – in potentie – gesproken over 20% terugval in het BNP.  Dat wordt dus een economische crisis vergelijkbaar met de grote depressie uit de 30-er jaren van de 20e eeuw.  Dat gaat dan ongetwijfeld 'dikke stront' geven.  De grote depressie mondde uiteindelijk uit in de 2e WO.

Waar het instorten van landen (b.v. t.g.v. grote hongersnoden) toe kan leiden kunnen we nu al in Somalië zien.  Dat wordt in geval van een 'business as usual' beleid mogelijk ook het voorland voor landen als b.v. Bangla Desh en Pakistan.  En de omringende landen zullen daar de gevolgen weer op hun beurt van merken.

Op de zeer lange termijn gerekend (na 2100, eeuwen dus) zijn we als mensheid in staat in de komende 50 jaar het klimaatsysteem op deze planeet over een drempel heen duwen waarna het afsmelten van de Groenlandse en eventueel ook de West-Antarctische IJskap een niet meer te stoppen proces is.  Met het vooruitzicht van een zeespiegelstijging van 6 tot 12 meter betekent dat dus op de zeer lange termijn het verdwijnen van de meeste belangrijke steden op Aarde.

Ik (54) maak dat zeker niet meer mee, en de generatie na mij ook niet.  Maar wat zouden de mensen in de toekomst denken als we met ons 'platte aarde economen denken' de boel in deze eeuw verknallen? (2,3)  Zouden we als toonbeelden van vooruitgang en vrijheid worden herinnerd, of zouden we worden geassocieerd met een beeld dat analogie vertoont met een serie schilderijen door Thomas Cole - 'The Course of Empire'? (4)

Mazzel & broge, Evert

____________________________________________

(1) "Sharing the Planet", Edited by Bob van der Zwaan and Arthur Petersen – Pugwash Netherlands (Eburon Academic Publishers, 2003, ISBN 90 5166 986 0)

(2) "Our Final Century" by Martin Rees (Random House Group Ltd., 2003, ISBN 0 434 008 095)

(3) "The 2030 Spike, Countdown to Global Catastrophe" by Colin Mason (Earthscan, 2003, ISBN 1-84407-018-2)

(4) Thomas Cole, 'The Course of Empire'
- The Savage State 
- Pastoral State
- Consummation of the Empire
- Destruction
- Desolation