Olie en voedsel     (8 september 2006)

Olie

Ik heb het er al vaker over gehad: Het naderen van de top in de conventionele olieproductie.  En nog steeds krijgt dit onderwerp m.i. vrij weinig publiciteit.  Financial Times besteedde er in het nummer van 4 september j.l. weer enige aandacht aan.

Samuel Bodman, de minister van energie in de VS, stelde dat in de voorzienbare (m.i. nabije ... E.W.) toekomst de vraag naar olie het aanbod zal gaan overtreffen.   Op dit moment is de vraag 84 miljoen vaten per dag, en de productie capaciteit 85 miljoen vaten per dag.  Volgens een prognose van de US Energy Information Administration stijgt die vraag naar ruim 120 miljoen vaten per dag in 2025.  Maar niemand – met enige kennis van zaken – weet hoe een dergelijke productie zal worden gehaald!  Men spreekt over "uitdagingen".  Ja, ja.  Alleen: Olie die er niet is kan je ook niet produceren.

Bovendien: De kosten om zo'n productie te bereiken worden op ruim $15 000 miljard geschat. (*) Zie naschrift!  In de komende 20 jaar zal 60% van de olieproductie uit de volgende landen komen:  Iran, Irak, Saudi Arabië, Kuweit, de Verenigde Arabische Emiraten, Rusland en Venezuela.  Kortom: We stevenen, als we niet oppassen, rechtstreeks op een "hitting The Wall" scenario af.

Generaal John Abizaid vertelde aan het huis van afgevaardigden in de VS dat het wellicht voor de VS nodig zou zijn om voor onbepaalde tijd militair in Irak aanwezig te blijven ...   In antwoord daarop zoeken China, India, Rusland en Iran onderling toenadering en hebben voor $500 miljard aan contracten met elkaar afgesloten en zijn bezig een eigen pijpleiding circuit aan te leggen.  De z.g. Shanghai Co-operatie Organisatie (SCO, thans China en Rusland) wil de hierboven genoemde landen, alsmede Pakistan, samenbrengen om aan de Amerikaanse strategie om zoveel mogelijk olie voor zichzelf te houden het hoofd te bieden.

We naderen een keerpunt in de geschiedenis: De mogelijkheid van olie schaarste zonder een vervanger in zicht.  De enige uitweg van een pad naar zelfdestructie, een wereldwijde diepgaande economische crisis en oorlogen om oliebronnen, is een nieuw internationaal "Manhattan project" op het gebied van energie in de breedste zin van het woord.  Ik zie b.v. de grote oliemaatschappijen niet in staat om een dergelijke kar alleen te trekken.  Het zal van grote internationale verbanden moeten komen.

Voedsel

Voor het eerst in lange tijd is de voedsel voorraad in de wereld aan het dalen naar een bedenkelijk nivo.  In 1999 was deze nog voldoende voor 112 dagen, maar thans is die gedaald naar 57 dagen.   De wereldvoedsel productie is vanaf 2004 vrij alarmerend gedaald van 2.68 miljard ton (2004), via 2.38 miljard ton (2005), naar 2.0 miljard ton.

Op dit moment is de vraag 58 miljoen ton hoger dan de productie.  10 jaar gelden overstrof de productie nog de vraag met 64 miljoen ton.

Wat nieuw is, is het feit dat ditmaal de oogsten in landen die normaal grote overschotten produceren – t.w. Australië en de VS – behoorlijk tegenvallen.  Dat levert weliswaar niet direct hongersnoden op, zoals dat wel in gebieden als Afrika direct bij een misoogst zou gebeuren, maar het levert wel een forse opwaardse druk op m.b.t. de voedselprijzen.  En het zijn uiteindelijk m.n. de armen, die het grootste deel van hun inkomen aan voedsel kwijt zijn – zo'n 1 miljard mensen – die hiervan het slachtoffer gaan worden.

Twee factoren maken de aankomende voedselproblemen nog nijpender.  Ten eerste is dat de verhoging van de vleesproductie.  Een kilo vlees "kost" 7 kg graan.   Meer dan een derde van de oogsten gaan nu op aan het fokken van dieren voor vlees.   Ten tweede is er het verschijnsel van de z.g. "bio-brandstof".  In de VS wordt thans, zwaar gesubsidieërd, massaal maïs gebruikt om ethanol te produceren.  Het is een politiek van de regering Bush om kritiek t.o.v. de houding ervan t.a.v. Kyoto af te houden.

Een tank vol "bio-ethanol" in een dikke SUV in de VS gebruikt evenveel maïs als een persoon nodig heeft als voedsel voor een heel jaar.  Kortom: Aangezien de VS vaak voedsel naar m.n. arme landen exporteerde is er dus sprake van concurrentie tussen SUV's en (arme) mensen.  En de SUV's winnen dat, want hun eigenaars betalen meer ...

Ook hier tekent zich een probleem af dat alleen kan worden vermeden als auto's veel zuiniger worden gemaakt, alsmede het in staat stellen van lokale boeren in arme landen om hun voedselproductie beter op orde te krijgen.  Die moet aldaar de hoogste prioriteit krijgen. 

Mazzel & broge, Evert

Bronnen: The Independent (7/9/2006) en Financial Times (4/9/2006)

Naschrift 12/11/2006:
In m'n weblog van 25/9/2006 wordt het een en ander wat nader gepreciseerd.  De hierboven genoemde ruim $15 000 miljard sloeg op het totaal van de energievoorziening en niet op de olieproductie alleen.  Het bovenstaande verhaal blijft overigens overeind staan.