Water     (19 december 2006)

Toegang tot (schoon) water is n van de items uit het "top-10 lijstje" dat ik hier ooit neerzette.  Laatst zat ik nog eens wat na te snorren over het watergebruik van de mensheid en de duurzaamheid daarvan.  Welnu: Dat is op tal van plaatsen niet best.

Eerst wat getallen:  Er valt op Aarde zo ruw weg ruim 400 000 km water per jaar omlaag (gemiddeld ~860 mm/jaar).  Daarvan valt er ruim 100 000 km op land, en op zijn beurt daarvan loopt er 30 40 000 km per jaar door rivieren terug naar zee.  Dat klinkt als tamelijk onuitputtelijk.  Toch is dat niet zo.

De mensheid gebruikt thans 4000 km per jaar.  En neemt eens in ogenschouw hoeveel water er nodig is voor tamelijk alledaagse zaken:  1 kg koffie 20 m, 1 kg vlees 15 m, 1 T-shirt 7 m, 1 kg kaas 5 m, 1 kg rijst 5 m, 1 kg suiker 3 m, 1 liter melk 2 m, 1 kg tarwe 1 m.  Velen zullen er niet of nauwelijks bij stil staan!

In 1968 schreef Paul Ehrlich het boek "The Population Bomb", waarin hij de vrees uit sprak dat we massale hongersnoden tegemoet gingen.  Dat gebeurde gelukkig niet.  Dankzij "de groene revolutie" (nieuwe mais-, rijst- en graanrassen met grotere opbrengsten) werd de voedselproductie spectaculair opgevoerd.  Alleen tegen een prijs.  De verdubbeling van de voedsel productie ging gepaard met (via grootschalige irrigatie) een verdrievoudiging van het waterverbruik.

En dr dreigt een Malthusiaans scenario zeer duchtig via de achterdeur terug te komen.  Want m.n. in wat drogere delen van de wereld is het watergebruik volstrekt niet duurzaam.  In India wordt er 250 km per jaar uit aquifers onttrokken - 100 km meer dan er t.g.v. neerslag weer in terug komt.  In tal van delen van de wereld (India, China, maar ook het midden westen van de VS) worden ondergrondse water voorraden (aquifers) in een snel tempo opgebruikt.

De gevolgen, als hier niet adequaat op wordt gereageerd, kunnen rampzalig uitpakken.  In noord China bereiken een aantal rivieren de zee niet eens meer.  In India is hier en daar de grondwater spiegel al tot 400 meter onder het maaiveld gedaald.  Het brandstof/energie verbruik van de pompen neemt dus navenant toe.  En als het water op is, ja wat dan ...

Kortom: Grote delen van de wereld stevenen onstuitbaar op een regelrechte water crisis af, die nog wel eens heel wat erger zou kunnen uitpakken dan een oliecrisis.  Is het dan allemaal "gloom en doom"?  Nee, er zijn oplossingen voor handen, en die komen soms uit een verrassende hoek.  Zo worden in Gujarat (India) 1000-den jaren oude, in onbruik geraakte, gebruiken in ere hersteld.

Daarbij wordt gebruik gemaakt van vijvers, waarin men regenwater verzamelt en bewaart.  Het klink wat voor de hand liggend, maar uitgerekend de met mechanische pompen gepaard gaande "groene revolutie" heeft dergelijke oude gebruiken doen verdwijnen.  Nu wordt dit in zo'n 20000 dorpen in India weer in ere hersteld.  Het betekent echter ook dat het waterbeheer, als men dergelijke schema's met succes wil doorvoeren, weer in handen van de dorpelingen terecht moet komen.

En als waterbedrijven dit op een niet duurzame wijze doorkruisen, dan moet daar een halt aan worden toegeroepen.  Maar ook hier zie ik een parallel met het energie vraagstuk.  Voorraden en hulpbronnen zijn niet onuitputtelijk, al loopt er een heel regiment 'platte-aarde economen' rond die dat zullen tegenspreken tegenspreken op grond van een waarlijk religieus geloof in "eeuwige groei". 

Mazzel & broge, Evert

Enkele bronnen:
"Atmosphere, Weather & Climate", R.G. Barry and R.J. Chorley, Routledge (1998)
International Water Management Institute
Watergebruik op Aarde
Een BBC stuk over dit onderwerp