Het grote en fameuze Wagner-orgel, dat tussen 1769 en 1770 door de gebroeders Wagner in opdracht van het stadsbestuur voor de kerk werd gebouwd, is tijdens de "Slag om Arnhem" in 1944 helaas geheel verloren gegaan.
Na de oorlog en tijdens de restauratie van de grotendeels verwoeste kerk is men op zoek gegaan naar een geschikt oud instrument.  In 1951 kwam het orgel van de inmiddels gesloten Hersteld Evangelisch Lutherse kerk te Amsterdam beschikbaar en werd het instrument voor de Eusebiuskerk voor fl. 33.000,- aangekocht.

Het grote orgel werd in 1795 gebouwd door Johannes Stephanus Strümphler (1736-1807) en telt 50 stemmen.
De kas is van Barthold Ziesenis, is wit en oker geschilderd en houdt stillistisch het midden tussen Lodewijk XVI en Biedermeier, het beeldsnijwerk is van zijn broer Anthony Ziesenis.
De rijk gesneden kas staat op vier zuilen van Carrarisch marmer die elk drieduizend kilo wegen.  De Corintische stijl is min of meer in navolging van het voormalige Wagner-orgel (zie foto).  Een spreuk op het schild onder het rugwerk herinnert nog aan de Amsterdamse tijd.

Het Strümphler-orgel had in die dagen grote bekendheid, omdat het vele jaren was bespeeld door de organist Jan Zwart en later door Piet van Egmond en Herman Nieland. Bijna 40 jaar lang bespeelde de beroemde organist Jan Zwart dit instrument. Op zijn verzoek werd er destijds een 'Fernwerk' aan het orgel toegevopegd dat via het tweede en het derde klavier kon worden bespeeld. Piet van Egmond liet voor de bespeling hiervan een vierde klavier aanleggen. Bij de overname is het Fernwerk niet aangekocht. De concerten van Jan Zwart op het Strümphler-orgel waren vanaf 1925 regelmatig en vanaf 1929 tot 1937 wekelijks voor de NCRV te beluisteren. Geïnspireerd door dit orgel wist Jan Zwart de belangstelling voor orgels en orgelspel in Nederland tot een grote bloei te brengen.
Meer info over Jan Zwart:  www.hgunnink.nl/janzwart.htm en www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn3/zwart

De herbouw van de kerk duurde vele jaren en zodoende kon pas in 1959 met de plaatsing van de kas worden begonnen.  De Nederlands Hervormde Gemeente betaalde destijds fl. 160.000,- voor het vervoer, de plaatsing en de restauratie van het orgel.  Het orgel werd door de firma Van Vulpen ingrijpend naar de normen van die tijd gerestaureerd.  Daarbij werd de bestaande windvoorziening verwijderd en de mechaniek vrijwel vernieuwd.
Het hogere pijpwerk werd geherintoneerd, vanaf 4 voets ligging en hoger sterker en 'frisser' gemaakt.
Na de restauratie werd het instrument in 1962 in gebruik genomen door Johan van Dommele, cantororganist van de Eusebiuskerk.

In 1973 traden ernstige constructie gebreken aan het kerkgebouw aan het licht, zelfs zodanig dat tot sluiting van de kerk moest worden overgaan.  In 1975 begon men aan de herstelwerkzaamheden en het orgel werd geheel ingekist.  Na 8 jaar, toen de werkzaamheden aan de kerk waren voltooid, werd geconstateerd dat het instrument geheel was vervuild en geoxydeerd en onspeelbaar was geworden.  De firma Van Vulpen kreeg opnieuw opdracht het instrument te herstellen, kosten rond de fl. 180.460,-.  Alle draadwerk, sleepafdichtingen, pulpeten en invoeringen werden vernieuwd en tevens werd een koppel pedaal-rugpositief toegevoegd.
Bij ingebruikneming van het orgel onstond een rel.  Met had Willem Hendrik Zwart uitgenodigd inplaats van de vaste organist Johan van Dommele.  Het "Nieuw Kamper Dagblad" van vrijdag 27 december 1985 schreef o.a.:

De heer Van Dommele kan naar hun mening als maatgevend voor de orgelcultuur in Arnhem beschouwd worden gedurende de 25 jaar, dat hij het orgel in -toen nog als zodanig functionerende- kerk bespeelde.
Hij voerde ook een energieke en met succes bekroonde strijd voor restauratie.
Weliswaar werd hij alsnog in de gelegenheid gesteld op tweede Kerstdag een concert op het gerestaureerde orgel te geven, maar daarmee achten de protesterende organisten niet aan de hem toekomende eer voldaan.

Het instrument wordt jaarlijks met regelmaat gebruikt voor concerten.
De organist Johan Luijmes is de vaste bespeler van dit fantastische instrument.

Websites Slag om Arnhem / Battle of Arnhem 1944:
English version
This website is under construction. We are currently working on the translation of some of the Dutch text.
We would like to apologize for this inconvenience.
-<Orgels overzicht / The Organ content>-

-<top>-
Copyright foto: Arnhem Organ-website © 1999-2006 Copyright foto: Arnhem Organ-website © 1999-2006 Copyright foto: Arnhem Organ-website © 1999-2006
Wagnerorgel Vooraanzicht Strümphler-orgel - Copyright foto: Arnhem Organ-website © 1999-2006 Amsterdam
Wagner orgel voor sept 1944 Het Strümphler-orgel Het orgel in Amsterdam
Krant rond 1960 Johan van Dommelen - Copyright foto: © www.arnhem-organ 1999 - 2006
Krantenknipsel 07-01-1959 Krantenknipsel rond 1960 Johan van Dommele (2001)
-<Orgels overzicht / The Organ content>-

-<top>-
De dispositie van het instrument is als volgt:

Rugwerk: (C - f''')   Hoofdwerk: (C - f''')   Bovenwerk: (C - f''')
               
Quintadeen 16'   Prestant 16'   Prestant 8'
Prestant 8'   Bourdon 16'   Roerfluit 8'
Fluit douce 8'   Prestant 8'   Quintadeen 8'
Octaaf 4'   Holpijp 8'   Viola da Gamba 8'
Gedekte fluit 4'   Octaaf 4'   Octaaf 4'
Gedekt quint 3'   Spitsfluit 4'   Open fluit 4'
Speelfluit 2'   Quint 3'   Nassard 3'
Flageolet 1'   Octaaf 2'   Octaaf 2'
Mixtuur IV-V-VI sterk   Open fluit 2'   Woudfluit 2'
Sesquialtera IV sterk   Mixtuur VI sterk   Scherp III sterk
Fagot 16'   Cornet IV sterk   Dulciaan 8'
Hobo 8'   Trompet 16'   Cornet a piston 8'
Tremulant     Trompet 8'   Vox humana 8'
            Tremulant  
               
Pedaal:      Koppelingen:      
             
Prestant 16'   Hoofdwerk - Bovenwerk      
Subbas 16'   Hoofdwerk - Rugwerk      
Roerquint 12'   Pedaal - Hoofdwerk      
Octaaf 8'   Pedaal - Rugwerk      
Bourdon 8'          
Octaaf 4'            
Nachthoorn 2'            
Mixtuur IV sterk            
Bazuin 16'            
Trompet 8'            
Trompet 4'            
Cornet 2'            
 
Nageslagen bronnen: - Eigen onderzoek, september 2000.
- Archief Orgelmuseum - Elburg, 6 januari 2001.
- Het boek "Het grote of Eusebiuskerk in Arnhem - IJkpunt van de stad" (Matrijs).
- Dr. Frits Zwart, musicoloog Voorzitter Koninklijke Nederlandse Organisten Vereniging.
- Diverse "Mens en Melody".
- Diverse nummers Mixtuur o.a. nr 54.
- city map gemeente Arnhem 1996-2001.
- Diverse kranten en tijdschriften knipsels.
 
-<Orgels overzicht / The Organ content>-

-<top>-