Onderzoek Boerenzwaluw op
broedplaatsen in 2009
(Willem en Wender Bil,
____________________________________________________________________________
Overzicht
van geringde vogels in 2009
|
Locatie |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
Totaal 2009 |
|
Volwassen |
12 |
15 |
21 |
7 |
43 |
6 |
35 |
17 |
2 |
45 |
2 |
205 |
|
Eerstejaars |
|
|
|
|
32 |
|
11 |
1 |
|
10 |
|
54 |
|
Jongen
( )* |
57 (14) |
61
(14) |
77
(18) |
37
(8) |
- |
11 (3) |
20
(4) |
47 (12) |
8 (2) |
- |
16
(4) |
334 (79) |
|
Totaal |
69 |
76 |
98 |
40 |
75 |
17 |
66 |
65 |
10 |
55 |
18 |
593 |
* tussen haakjes het
aantal nesten waaruit de jongen (pull=niet vliegvlug) afkomstig zijn.
____________________________________________________________________________
Vreemde terugmeldingen (vogels die werden
aangetroffen met ringen van elders)
|
Locatie |
Datum |
Centrale
en ringserie |
|
3 |
31 mei |
1000 Brussels België 95232-- |
|
7 |
12 juni |
INFS OZZANO (BO) |
|
5 |
17 juni |
INFS OZZANO (BO) |
|
5 |
17 juni |
1000 Brussels België 109004-- |
____________________________________________________________________________
Overzicht
per locatie
|
|
5. Hearsterwei 2A, Friesche Palen |
|
|
|
||
|
|
||
|
|
____________________________________________________________________________
Meer informatie over het project en
de gekozen onderzoekslocaties
Inleiding
Ingaande 2009 is Menork aangehaakt bij een (inter)nationaal project dat gericht is op onderzoek bij de
Boerenzwaluw. Met de boerenzwaluw gaat het de laatste jaren niet goed. Er is
een aantal oorzaken voor te bedenken die echter wetenschappelijk nuancering
behoeft. Zodoende heeft men internationaal de handen ineen geslagen d.w.z. van zuid-Afrika tot noord-Europa
vindt er goed gecoördineerd onderzoek plaats en dat alles op initiatief van een
Nederlander, te weten Bennie van den Brink oftewel Hirundo
Brink. Via zijn website
valt alles te lezen over het doel en opzet van dit grote onderzoeksproject.
Naar aanleiding van daartoe strekkend verzoek heeft Menork besloten om bij dit
project aan te haken. Overigens doet
____________________________________________________________________________
De gevangen vogels worden geringd losgelaten. Op de
ring staat een uniek nummer en de naam van het Vogeltrekstation Arnhem Holland.
Internationaal is het adres bekend van het vogeltrekstation, dat mocht er in
het buitenland een zwaluw teruggevonden worden, de gegevens op de juiste plek
belanden. De ring is echter vooral van belang om in opvolgende jaren te kunnen
vaststellen of de vogel op dezelfde locatie is teruggekeerd en dus de trek naar
tropiscih Afrika heeft overleefd.
Bij het ringen worden enkele biometrische
gegevens genoteerd, zoals de lengte van de vleugel, de lengte van de
staartpennen en het gewicht. Deze gegevens kunnen van belang zijn wanneer er
een analyse wordt gemaakt van de jaarlijkse overleving. Ook zeggen ze iets over
de conditie van de broedvogels. Sommige vogels kunnen opvallende kleedkenmerken
vertonen, bijvoorbeeld ze missen een staartpen of ze zijn bezig met de rui van
één of meer slagpennen. Ook dit soort gegevens worden geregistreerd alvorens de
vogel geringd wordt losgelaten. Het vangen gebeurt met veilige en veel
uitgeteste vangmiddelen. De acties duren, afhankelijk van het aantal vogels en
de weersomstandigheden, nooit langer dan twee uur. Bij dit type onderzoek, dat
al vele jaren wordt gedaan, is nog nooit vastgesteld dat er zwaluwen het nest
verlaten door het vangen en ringen. Uiteraard is dat ook voor Menork een
absolute randvoorwaarde en daarom wordt er ook uiterst zorgvuldig te werk
gegaan.
Nestjongen worden alleen bij het onderzoek
betrokken wanneer dat verantwoord is. Dit is het geval tussen minimaal vijf
dagen na uitkomst en maximaal circa12 dagen. In deze periode worden de
nestjongen in het nest geringd. Natuurlijk voor zover het nest vanaf de grond
goed te bereikbaar is.
________________________
Deelnemende
boerderijen
Vooropgesteld moet worden dat deelname aan het
project alleen mogelijk is wanneer een aantal zwaluwenhouders ook daadwerkelijk
bereid is om mee te doen. Toen Menork in maart 2009 via een lokaal weekblad een
daartoe strekkende oproep deed, reageerden er nadien meteen een aantal
enthousiaste hobbyboeren die allen graag ‘hun’ boerenzwaluwen willen laten
participeren. En daarmee is de feitelijke basis gelegd voor het welslagen van
het project van Menork!
Alle deelnemers zijn hobbyboeren. Eentje heeft weliswaar
alleen kippen de anderen geiten en/of paarden. De spreiding is interessant want
het gaat om een drietal geclusterde plekken ten zuiden van Gorredijk
en een drietal min of meer geclusterde plekken in Bakkeveen
en Siegerswoude. De andere twee plekken zijn Gorredijk en Friesche Palen. De
meeste plekken werden voor het eerst in maart en/of april door Menork bezocht,
net voordat de eerste zwaluwen arriveerden dan wel net bezig waren met de
nestplaatskeuze. Het gaat bij elke plek om circa een tien tot vijftien nesten,
het ene jaar wat meer het andere jaar weer wat minder. De opstallen waarin de
vogels broeden zijn echter behoorlijk verschillend. Dat varieert van een klein
houten geitenhok tot een heuse boerenschuur van
Ook is de locatie van Willem toegevoegd. Op zijn
erf zit heel symbolisch, in de carport, voor het eerst ook een boerenzwaluw te
broeden. Doel is om de nestgelegenheid de komende jaren fors te stimuleren voor
de zwaluwen. Nodig want vele zwaluwen zoeken hun heil op andere min of meer
geschikte plekken nu de moderne boerenbedrijven steeds minder toegankelijk
worden voor alles wat met natuur en vogels te maken heeft.
Begin juli is een boerderij aan het
onderzoeksproject toegevoegd. Aanleiding hiertoe is dat
In de loop van juli wordt nog een voorlopige plek
aan de lijst toegevoegd. Na een tip van Durksz
(locatie 6) bezoeken we deze plek in Haulerwijk waar
bij een woning aan de rand van het dorp, ergens midden in de weilanden, een
aantal boerenzwaluwen is gehuisvest in een aantal opstallen.
____________________________________________________________________________
Omschrijving van de locaties
|
Locatie |
Naam |
Omschrijving |
|
1. Hegedyk 8, Langezwaag |
De Vries |
Diverse opstallen. Verspreid zit hier en daar een
broedpaar in paardenstallen. Adulte vogels moeilijk
te vangen omdat er vele toegangen (kapotte ramen en deuren) zijn. Nesten
(pullen) over het algemeen goed bereikbaar. |
|
2. Lange ein
5, Langezwaag |
S. van der Wal |
Jaarlijks broeden er 10-13
paar in een geitenstal. Deze stal heeft één opening en de nesten zitten mooi
laag tegen de balken. Betrokkene telt zelf de zwaluwen en noteert elk jaar
aankomstdata. Zowel de adulte vogels als de pullen
zijn hier uitstekend te vangen. |
|
3. Lange ein
6, Langezwaag |
G.R. Fekken |
Jaarlijks broeden er 10-12
paar in een geitenstal. Deze stal heeft één opening en de nesten zitten mooi
laag tegen de balken. Zowel de adulte vogels als de
pullen zijn hier uitstekend te vangen. |
|
4. Mjumsterwei 18, Bakkeveen |
Janny
de Jong |
Ruim tien nesten in meerdere opstallen (schuur,
de garage en onder afdakjes). Meeste nesten zijn goed bereikbaar maar de adulte vogels zijn vanwege de spreiding en talrijke
openingen moeilijk vangbaar. |
|
5. Hearsterwei 2A, Friesche Palen |
J. Overwijk |
Zeker een tiental nesten in de hoog aangebouwde
schuur. De meeste nesten zijn weliswaar onbereikbaar maar de vogels gaan hier
door één toegangsdeur die s ’nachts afgesloten is en in de ochtend pas rond
een uur of 7, half 8 weer open gaat. |
|
6.
Bremerwei 22, Siegerswoude |
A. Durksz |
In
een paardenstal zaten de afgelopen jaren 10-15 nesten. De nesten zijn prima
bereikbaar en de vogels hebben in principe toegang via één deur. Wel is er
een aantal luchtgaten in de schuur waar de vogels doorheen zouden kunnen
vliegen. Deze zijn echter afsluitbaar. |
|
7.
Bremerwei 16, Siegerswoude |
A. Arendsz |
In
de schuur bij de woning zitten zeker 15 broedpaar. Omdat de schuur tevens
dient als opslag van allerlei materialen, is er een plastic hoes aangebracht
als opvang voor de vogelpoep. Ook in het kippenhok zit nog een bewoond nest. |
|
8.
Tsjoele 1, Gorredijk |
T. de
Vries |
In
een recent gebouwde paardenstal zitten 7 nesten en vliegt nog een enkel
potentieel broedpaar rond. De nesten
zijn prima bereikbaar en de vogels hebben in principe toegang via één deur. |
|
9.
De Buorren 91, Lippenhuizen |
W.Bil |
In
de carport zit een paartje te broeden. Het is voor het eerst dat hier
zwaluwen broeden. Doel is om de komende jaren de aanwezige opstallen
toegankelijk te maken en deels te voorzien van kunstnesten. |
|
10
Krûme Swynswei, Nij Beets |
Stoker |
Een
volwaardig boerenbedrijf met diverse (oudere) opstallen. In een vier meter
hoge jongveestal bedekt met asbestplaten zitten zeker 21 bewoonde nesten. Op
het erf ligt onder andere een opslag van ruige mest en is veel
kruidenbeplanting aanwezig. Daardoor een prima plek voor zwaluwen en mussen
(keurig gehuisvest in een andere stal) |
|
11
Tsjerkepaad 47, Haulerwijk
|
Veenstra |
Een
hobbyboer midden in de weilanden. Diverse geschakelde opstallen met alleen
een aparte toegang. Verder onder een grote aangebouwde veranda nog enkele
nesten. De nesten zitten verspreid in de diverse opstallen. Elk opstal heeft
aparte toegang en er is een doorvliegmogelijkheid tussen de opstallen. |
De tien
onderzoekslocaties gelegen ten zuiden (1-3,8-10) en ten oosten (4-7) van
Drachten.
____________________________________________________________________________