Forum: Dialoog tussen wetenschap en religie
(Klik hier voor toegang tot het forum)
Het woord ‘religie’ in de titel van dit forum vatten we breed op. Het gaat om alles wat religieus is, boven de mens uitstijgt. Het gaat om het numineuze: het overweldigende gevoel, dat er veel meer is dan wat het oog kan zien of het oor kan horen. Het tegenwoordig zo populaire materialisme geeft daar gebrekkige ‘verklaringen’ voor. Het gaat in dit forum dus niet over religieuze dogma’s of instituten en ook niet over meningen, voortkomend uit wetenschappelijk of religieus fundamentalisme. Het hoofdonderwerp is door Pierre Teilhard de Chardin naar voren gebracht: de evolutie van het bewustzijn. Daarbij letten we scherp op wat David Chalmers noemde: “the hard problem”. Hieronder is dat probleem weergegeven, gebruik makend van de indeling in vanbinnenuit en vanbuitenaf. Deze indeling is afkomstig van Teilhard de Chardin, die zich heeft geconcentreerd op de geestelijke ‘binnenkant’ van de materie, de evolutie en de mens.
a. Van buitenaf gezien (de gebruikelijke benaderingswijze in de Westerse wetenschap) constateren we, dat er allerlei biologische constructies werkzaam zijn, met een ongelooflijke complexiteit binnen een beperkte ruimte. Verschillende theorieën, als een geheel bekeken en samengevat, zeggen dat in microtubuli binnen in neuronen, en waarschijnlijk zelfs in alle materie in en om ons heen, de essenties, in de vorm van eonen/elektronen, hypersnel en elke picoseconde met onophoudelijke kwantumactiviteiten bezig zijn en zo de materie bezielen en samen met de neuronen het bewustzijn mogelijk maken.
b. Van binnenuit gezien (een typisch Oosterse benadering) ervaren we niets van dit alles, maar ervaren we wel ons bewustzijn en ons heldere zelfbewustzijn. We ervaren kleuren, vormen, taal, muziek, inspiratie, intuïtie, liefde en allerlei andere gevoelens. We ervaren ons lichaam van binnenuit (proprioceptie). Bovendien ervaren we de ontzagwekkende tijdruimte, die we ook in het immense heelal ervaren, waarbinnen dit alles zich afspeelt. We ervaren onze geest, die zo wijd is als het universum. We ervaren het numineuze.
Dat deze buitenkant en binnenkant alles met elkaar te maken hebben, lijkt glashelder
duidelijk, maar hoe deze twee kanten van de medaille elkaar oorzakelijk beïnvloeden,
blijft een ontzagwekkend mysterie, hoe gedetailleerd en exact de theorieën en hypothesen
ook mogen zijn. Je kunt deze twee kanten van dezelfde medaille zo dicht bij elkaar
brengen dat de medaille zelf flinterdun wordt en de onderkant zelfs het ‘negatief’
van de bovenkant lijkt te worden, maar ook dan blijven het twee kanten die gescheiden
blijven door het diepe mysterie. Daarmee is het geest/stof-
In dit forum is er dus plaats voor onderwerpen als bewustzijnsevolutie, gewaarwording,
onvergankelijkheid van de ziel, de oorsprong van het leven, bijna-