De onderwerpen:
Soortelijk gewicht, ppm, ppb
Afmetingen & zwaartekracht aarde, WGS 84
zijn naar een andere pagina verhuisd. Klik op de koppelingen hierboven.
denier gram per 9 km; gebaseerd op UK: dram per 1000 yard
tex (Tt) gram per km
dtex (decitex) gram per 10 km
dpf denier per fiber. Fijne zijde heeft een dpf van 1.0, microfiber 0.2-0.3
internationale titer (Td) = 9*tex
pli pound per inch
poumar pound per 1 000 000 yard
American run, algemeen: ounce per 100 yard
voor katoen en gesponnen zijde: pound per 840 yard (1 hand)
voor worsted (kamgaren): pound per 560 yard
voor linnen: pound per 300 yard (1 lea)
voor wol: pound per 256 yard
Er bestaan nog meer varianten, gebruikt in USA, UK, Canada en elders.
Garennummers worden doorgaans gebaseerd op het aantal strengen van 1 km (of een zeker aantal yards, zie bij American run) dat nodig is om een gewicht van 1 kg (resp. pound) te bereiken.
De metrische garennummers Nm zijn gedefinieerd als het aantal keer dat een lengte van 1000 m gaat op een kg garen.
De Engelse garennummers Ne zijn gedefinieerd als het aantal keer dat een lengte van 840 yard gaat op een pound garen. Omrekening: Ne * 1.693361817 = Nm. De factor 1.693361817 is opgebouwd als volgt: 840*(yd->m)/(pound->kg).
Een garennummer zoals 60/1 wil zeggen: dichtheid 60, enkeldraads; 60/2 is dubbeldraads, enzovoorts. De dichtheid slaat altijd op die van de enkele draad.
Omrekening naar tex:
1000/Nm = tex
1000/(1.693361817*Ne) = tex
In populaire media worden veelvuldig 'hopeloze' eenheden gebruikt. De vertellers zijn benauwd dat de lezers of kijkers zich niets kunnen voorstellen bij iets wat bijvoorbeeld 300 meter lang is. Liever spreken ze over zo veel voetbalvelden lang. Zelfs tal van chirurgen vertellen liever dat ze een tumor ter grootte van een duivenei hebben verwijderd dan iets van zoveel centimeter. Hopeloos!
We proberen van enkele van deze populaire hopeloze eenheden een zinnige vertaling te geven.
Voetbalveld
Length of a football field.
Volgens de FIFA moet de lengte van een veldvoetbalveld liggen tussen 90 en 120 meter en de breedte moet 45 tot 90 meter zijn. Volgens de KNVB moeten de volgende afmetingen worden gehanteerd: lengte 100-105 m en breedte 64-69 m. Voor internationale wedstrijden: lengte 100-110 m, breedte 64-75 m.
Bron: KNVB_veldvoetbal05_nr3.pdf (zie http://www.knvb.nl)
Een Amerikaans football veld voor High Schools, Colleges en de NFL is inclusief de End Zone 360 x 160 feet groot, dat is ca. 109.7 x 48.8 m.
Bron: http://www.sportsknowhow.com/football/field-dimensions/football-field-dimensions.html
Gemiddeld is een serieus voetbalveld dus circa 100 m lang en 65 m breed.
Eiffeltoren
Height of the Eiffel Tower.
De hoogte van de Eiffeltoren in Parijs kan worden gesteld op afgerond 300 meter. De werkelijke hoogte is variabel. In het bouwjaar 1889 was de hoogte inclusief vlag 312.27 m en in het jaar 2000 was de hoogte inclusief antenne 324.0 m. Temperatuurvariaties geven een hoogteverandering van ongeveer 18 cm.
Bron: http://www.tour-eiffel.fr/teiffel/uk/documentation/structure/page/chiffres.html
x Keer de aarde rond
x Times around the earth.
De aarde is geen zuivere bol, dus moet je erbij vertellen in welke richting de aarde wordt gerond. Rond de evenaar kan de grootste afstand worden gemeten. De WGS84 ellipsoïde heeft aan de evenaar een straal van 6378137.0 m, waarmee de theoretische omtrek op 40075016.69 m komt ofwel
ca. 40 000 kilometer.
http://www.wgs84.com/files/wgsman24.pdf
Verdieping
Height of a story of a building.
Een andere hopeloze hoogtemaat is de verdieping van een gebouw. In Nederland is de 'standaard' hoogte van een woonkamer 2.52 m aan de binnenkant. De hoogte van een verdieping van een kantoorflat is sterk wisselend. Sommige kantoren hebben een plafond op 3.5 meter boven de grond en tussen de verdiepingen zit ongeveer driekwart meter aan ruimte voor vloer, kabels en pijpen. Een fors bemeten verdieping is dus iets van 4.25 meter maar een 'veiligere' waarde voor een complete verdieping is ca. 3.5 meter.
Het Gebouw Delftse Poort (Nationale Nederlanden, Rotterdam) is 151.35 m hoog en heeft 41 verdiepingen (bron: http://www.skyscrapercity.info) zodat een verdieping gemiddeld 3.69 m hoog is. Amerikanen rekenen met 10 of 12.5 feet per verdieping, dus ca. 3.0 of 3.8 m. Wolkenkrabbers zijn wat ruimer bemeten. De Sears Tower in Chicago is 442 m (het gebouw zelf) en er zijn 110 verdiepingen, dus 4.02 m per verdieping. Het Shanghai World Finance Center (China) heeft ook 110 verdiepingen maar is 492 m hoog (4.47 m per verdieping).
Rij huizen
The length of a city block.
Wie dit als eenheid van lengte gebruikt, heeft vermoedelijk maar weinig kijk op de wereld. Zoekend naar de Engelse term zijn we serieus bedoelde verwijzingen tegengekomen van onder andere 200 voet, 325 voet, 450 voet, 500 voet, 600-900 voet en zelfs 1300 voet, dus van alles tussen afgerond 60 en 400 meter. Het Amerikaanse Federal Transit Administration (http://www.fta.dot.gov/) geeft als suggestie: 500 feet, afgerond 150 meter.
Mensenhaar
Width of a human hair.
De dikte van een mensenhaar is uiterst variabel. Mensen met stijl blond haar hebben meestal het dunste (hoofd)haar: 0.017-0.050 mm. Mensen met zwart haar hebben meestal het dikste haar: 0.055-0.180 mm.
Bron: CAQTI Cosmetics (http://www.caqti.com/doc/facts.htm, zie ook The Physics Factbook, http://hypertextbook.com/facts/)
Reken op ongeveer 0.1 mm voor de dikte van een mensenhaar.
Ongeveer 0.1 mm is ook de dikte van een vel papier (van 80 gram/m2).
Speldenkop
Size of a pin head.
Een kopspeld met een gekleurd bolletje van 3 mm is óók een speld, maar doorgaans bedoelt men een volledig metalen speld met een kopje van 1.5 mm breed en ca. 0.7 mm hoog [eigen meting]. Verwacht mag worden dat met een 'speldenkop' iets wordt bedoeld van ca. 1 mm groot.
Duivenei
Dimensions of a dove or pigeon egg.
Er bestaan hele kleine eitjes en flinke knotsen, zodat het onzinnig is te spreken over de afmetingen van een duivenei. De British Trust for Ornithology (http://www.bto.org/birdfacts) geeft van enkele duivensoorten betrouwbare afmetingen. De lengte x breedte lopen uiteen van 30 x 22 mm tot 41 x 29 mm. Andere bronnen bespreken nog kleinere en grotere eieren.
Reken voor de afmetingen van een duivenei op circa 4 x 3 cm.
Erwt
Size of a pea.
Hersenen ter grootte van een erwt? Wat voor erwt? De 'United States Standards for Grades of Canned Peas' (http://www.ams.usda.gov/standards/cnpeas.pdf) noemt een Size 1 alles wat valt door een gat van 7.1 mm, Size 3 is 8.7 mm en Size 7 blijft nog liggen op een gat van 11.1 mm. Gedroogde kleinformaat spliterwtjes zijn hooguit 5 mm breed.
Reken voor de afmetingen van een erwt op circa 2/3 cm = 6.7 mm.
Golfbal, tennisbal, voetbal
Size of a golf ball, tennis ball, soccer ball.
Een golfbal mag niet kleiner zijn dan 1.680 inch (4.27 cm) [United States Golf Association].
Een tennisbal moet tussen de 2.5 en 2.625 inch in diameter zijn (6.4-6.7 cm) [ITF].
De omtrek van een voetbal moet liggen tussen 68 en 70 cm, wat een diameter geeft van 21.6-22.3 cm [KNVB].
Olympisch zwembad
Dimensions of an olympic size swimming pool.
Een zwembad van olympische afmetingen is 50 m lang, 25 m breed en ten minste 2 m diep. Dat betekent een plas water van minimaal 2.5 miljoen liter (2500 m3).
Concentratie
Concentration: one sugar cube in a swimming pool.
Een suikerklontje op een zwembad. Een suikerklontje bevat pakweg 4 gram suiker (boek 'Ingrediënten', AH), en bestaat hoofdzakelijk uit saccharose (C12H22O11, molmassa 342.3 g). Dat komt neer op een concentratie van ongeveer 1.6 μg/l en in dit geval 4.67 nmol/l.
Waterdebiet
Amount of water flowing through the Niagara Falls.
Zo veel water als er over de Niagara waterval valt. De 'Niagara Falls' bestaan in feite uit drie watervallen: American Falls + Bridal Veil Falls en de Canadian "Horseshoe" Falls. Alles bij elkaar valt er 750 duizend US gallon per seconde over de watervallen (ca. 2840 m3/s) maar dat is afhankelijk van hoe veel de nabijgelegen energiecentrales opnemen.
http://www.niagarafallslive.com/Facts_about_Niagara_Falls.htm
Olifant
Weight of an elephant.
Een goed doorvoede Afrikaanse mannetjesolifant kan zo'n 6-7 ton wegen; een vrouwtjesolifant haalt 4-5 ton. Een volwassen Aziatische mannetjesolifant weegt 5-6.5 ton en een vrouwtjesolifant weegt 3.5-4.5 ton. In het wild zijn olifanten wat minder zwaar.
Bron: Elephant Encyclopedia (http://www.upali.ch/weight_en.html)
Als u nog zes andere bronnen raadpleegt, krijgt u zes andere sets getallen. Een 'veilig' gemiddelde voor het gewicht van een niet nader gespecificeerde olifant is wellicht 4 ton (metrisch).
Gezinsauto
Weight of an average family car.
Weegt net zo veel als een gemiddelde gezinsauto. Probleem is dat daar geen goede waarde voor bestaat. We zijn waarden tegengekomen van 1020 kg tot 1590 kg (merken noemen we niet). We zijn een verwijzing tegengekomen naar Ward's Automotive Yearbook 1999 waarin een gemiddelde 'family car' 1480 kg weegt.
Jumbo jet
The weight of a Jumbo Jet.
Onzinnige gewichtsaanduiding. Wat voor Jumbo Jet? Startgewicht of leeggewicht? Daar zit namelijk nogal wat verschil in. Het leeggewicht van de eerste Boeing 747-100 'jumbo jet' was 162.4 ton en het maximum startgewicht was 340.2 ton. Voor een modernere 'jumbo jet', de Boeing 747-400ER, geldt een leeggewicht van 180.8 ton en een startgewicht van 412.8 ton. Een moderne 'jumbo jet' weegt dus startklaar pakweg 400 ton.
http://en.wikipedia.org/wiki/Boeing_747
Schijfcapaciteit, geheugencapaciteit
Disc or memory capacity in hours video or audio.
Het is niet zo slim de capaciteit van een schijf of een geheugen uit te drukken in zo veel uur audio of video. De aldus uitgedrukte capaciteit is namelijk voor het grootste deel afhankelijk van de gewenste kwaliteit, dus de mate van compressie.
Volgens de DVD FAQ (http://www.dvddemystified.com/dvdfaq.html) beslaan ruwe videogegevens in Y'CbCr formaat, PAL video, beeldgrootte 720 x 576 pixels, 12 bits/pixel, 25 beeldjes per seconde, 15 552 000 bytes voor iedere seconde. Men zegt dat een standaard DVD van 4.7 GB (dat zijn 4 700 000 000 bytes ofwel 4.377... computer-gigabytes) 133 minuten aan video kan bevatten. Maar 4700000000/15552000 is slechts 302 seconden. Blijkbaar wordt er flink gecomprimeerd! Het is zelfs mogelijk op een 4.7 GB DVD ongeveer 9 uur aan video van VHS kwaliteit (200 beeldlijnen) op te slaan.
Reken voor kwalitatief behoorlijke mp3 audio voor mobiele toepassingen op een 'bitrate' van 160-192 kbps (kilobits per seconde) wat in de praktijk ongeveer 1.0-1.1 MB per minuut audio betekent. Een pop song is iets van 3.5 tot 4 minuten lang, dus passen er maar hooguit 58-65 goed opgenomen nummers op een geheugenkaartje van 256 MB.
Een inmiddels verouderde maatstaf voor de opslagcapaciteit van schijven is het aantal pagina's tekst. Nogal hopeloos want afhankelijk van de lettergrootte, regelafstand en kantlijnbreedte kan het aantal tekens met een factor 2 variëren. Reken gemiddeld op circa 5000 tekens of desnoods 5 KB (kilobyte) per pagina.
Bedenk dat schijffabrikanten andere mega's en giga's hanteren dan geheugenfabrikanten.
1 MB geheugencapaciteit = 1024 x 1024 = 1 048 576 bytes
1 MB schijfcapaciteit = 1 000 000 bytes
1 GB geheugencapaciteit = 1024 x 1024 x 1024 = 1 073 741 824 bytes
1 GB schijfcapaciteit = 1 000 000 000 bytes
Wel is en blijft de byte overal 8 bits.
Geweerkogel
With the speed of a rifle bullet.
Zo snel als een geweerkogel. Ja ja... Wie deze aanduiding gebruikt heeft blijkbaar niet in de gaten dat er enorme verschillen bestaan. Een realistisch bereik van snelheden van geweerkogels is 250 - 1020 m/s (800 - 3350 fps, feet per second). Een goede topwaarde voor een modern geweer van onbestemd type met 'centerfire' kogels is 3000 fps ofwel 915 m/s, ach laten we niet zuinig zijn en dat afronden tot 1000 m/s. Bedenk dat het hierbij gaat om de mondingssnelheid. Na 500 m te hebben afgelegd zal de snelheid gedaald zijn tot iets van 365 m/s.
http://www-medlib.med.utah.edu/WebPath/TUTORIAL/GUNS/GUNBLST.html
Deze tekst richt zich op de verwondingen die kogels teweeg brengen. De tekst bevat tabellen met pistool- en geweerkogels.
© Oscar van Vlijmen, mei 2000/May 2000
Datum laatste wijziging: 2006-06-17