Een nieuw vleugelmechaniek



Bij de aanvang van het nieuwe mille­nium is een nieuwe innovatie voor het vleugelme­chaniek geintroduceerd. Dit nieuwe ontwerp is de zogenaamde Magnet Balanced Action of kortweg MBA. Dit mechaniek is door Hans Velo en Evert Snel ontwikkeld. Vleugels met dit mechaniek worden nu geleverd door enkele top-pianofabrikanten. Het MBA is eveneens leverbaar als inbouw pakket in Europa en de Verenigde Staten van Amerika. Dit mecha­niek heeft naar onze mening en die van ver­schillende pianis­ten talrijke voordelen ten opzichte van de vleugelme­chanieken welke tot nu toe algemeen worden toege­past. Vrijwel alle vleugelmechanieken kunnen omgebouwd worden tot een Magnet Balanced Action.

Het conventionele vleugelmechaniek

Gedurende de ontwikkeling van de piano in de 19e en 20e eeuw is het gewicht van de hamerkoppen toegenomen, teneinde het geluids­volume van het instrument te verhogen.

Dit werd mogelijk door de invoering van het ijzeren raam, wat de toepassing mogelijk maakte van snaren met een hogere snaarspanning.

Om het speelgewicht van de toetsen gelijk te houden aan de instrumenten met lichte hamers, werd het gebruike­lijk in de toetsen loden gewichten te plaatsen.

Het gewicht wat het hamermechanisme in moderne vleugels uitoefent op de achterzijde van de toets, is dikwijls zo groot, dat zonder speciale maatregelen het speelgewicht aan de voorzijde van de toets te hoog zou zijn en ook per toets ongelijk .

De tot heden meest gebruikte methode om het speelgewicht af te regelen is het plaatsen van loden gewichten in de toets.

Deze gewichten worden geplaatst aan de voorzijde van de toets als het initiële speelgewicht te hoog is en aan de achterzijde van de toets als het initiële speelgewicht te laag is.

Aan de bas van de piano bijvoorbeeld, kan zonder het aanbrengen van lood het speelgewicht 95 gram bedragen.

Om een speelgewicht van 52 gram te verkrijgen, wat in de bas een normale waarde is, moet een aanzienlijk aantal loden gewichten in de voorzijde van de toets worden geplaatst.

 

Een voorbeeld van zo' n mechaniek is gegeven in onderstaande figuur.



De voorgaande methode heeft verschillende nadelen, zowel voor de technicus als voor de pianist.


Ten eerste:    Om de plaats en het aantal loden gewichten te bepalen is een tijdrovende bezigheid.

Ten tweede: Door het toegenomen gewicht van de toets neemt het traagheidsmoment toe, wat     nadelig is voor de speel­aard, met name voor het dynamische gedrag van de toetsen,     in het bijzonder voor de toetsen in de bas.

Ten derde:   Deze methode egaliseert alleen het statische speelgewicht van de toetsen.

T  Ten vierde:  Als het instrument een tijd in gebruik is, komen er groeven in de hamerkoppen. Het is     dan noodzakelijk om een laagje vilt van de hamerkoppen te schuren om deze groeven     te verwijderen. Hierdoor wordt natuurlijk de originele nauw­keurigheid van het uitloden     verstoord.

In                      In de huidige pianotechniek bestaat er geen simpele methode om deze verandering, of    veranderingen welke soms optreden door variatie van de relatieve vochtigheid, op    eenvoudige wijze te compenseren.

Ten vijfde: Bij deze methode is het onmogelijk om het speelgewicht snel aan te passen aan de     individuele wensen van de pianist. Dat wil zeggen, dat wanneer het instrument wordt    gebruikt in een concertzaal, moet de pianist het speelge­wicht van dat instrument    accepteren.


Zoals al eerder gezegd, is het belangrijk om te begrijpen, dat het toevoegen van gewichten in de toetsen, alleen het statische speelgewicht egaliseert, d.w.z. alleen voor langzaam bewegende of in rust zijnde toetsen.

Wanneer de piano fortissimo en/of snel bespeeld wordt, is er een grotere kracht nodig om de toets in te drukken, dan wanneer de toets langzaam wordt ingedrukt. Dit wordt veroor­zaakt door het z.g. traagheidsmoment van de toets.


In dit verband is misschien een goed voorbeeld een perfect gebalanceerde weegschaal. Als op de schalen van deze weegschaal geen gewichten zijn geplaatst, kan men gemakkelijk met de hand een der schalen zowel langzaam als snel op en neer bewegen. Plaatsen we op beide schalen gelijke gewichten, dan is de weegschaal opnieuw in balans. Opnieuw is het mogelijk om met relatief weinig krachtsinspanning een der schalen met de hand langzaam op en neer te bewegen. Maar trachten we dit snel te doen, dan voelen we een zekere weerstand en moeten we een grotere kracht uitoefenen. Dit wordt veroorzaakt door de natuurkundige wet dat een massa wil volharden in de toestand waar het zich in bevindt. D.w.z. een massa in rust wil in rust blijven en een massa in beweging wil in beweging blijven.


Terug naar het pianomechaniek.


Hoewel de statische kracht welke nodig is om de hamer in beweging te brengen ligt in de orde van 48 - 52 gram is de vereiste dynamische kracht bij luid en/of vlug spelen aanzien­lijk groter.

Bij deze toetssnelheden veroorzaakt het toevoegen van lood aan de pianotoets, dat het speelgevoel, als de piano wordt bespeeld, voor toetsen met een groot aantal loden gewichten verschilt ten opzichte van het speelgevoel van toetsen met een gering aantal of geen loden gewichten.

De grootte van de toetstraagheid welke de pianist voelt hangt ook af van de afstand van de plaats der gewichten t.o.v. het balanspunt van de toets. Het resultaat hiervan is dat het speelgevoel van het mechaniek van toets tot toets kan verschillen. Kortom een statisch uitloden van de toetsen betekent niet altijd een gelijk toetsgevoel voor de pianist.


Het nieuwe Magnetisch Gebalanceerde Mechaniek


Het nieuwe MBA mechaniek, gebruikt een stelsel van magneten om het toetsgewicht te egaliseren. In het kort: een paar elkaar aantrekkende magneten zijn werkzaam aan de voor­zijde van de toets en een paar elkaar afstotende magneten zijn werkzaam aan de achterzijde van de toets.

De toepassing van magneten is mogelijk door de beschik­baarheid van moderne magneetmaterialen. Het toegepaste mag­neetmateriaal behoud zijn magnetische eigenschappen gedurende zeer lange tijd, veel langer dan de levensduur van de piano.


Het nieuwe MBA mechaniek heeft verschillende voordelen.


Een eerste voordeel is, dat door de toepassing van magne­ten, de gewichtstoename van de toets met de daaraan verbonden nadelen, zoals eerder vermeld, wordt vermeden.

Een tweede voordeel is, dat door het ontbreken van een groot aantal loden gewichten in de toetsen en door de werking van de afstotende magneten de wrijving op het balanspunt van de toets vermindert.

Een derde voordeel is, dat het speelgewicht van de toets zeer precies en op eenvoudige wijze kan worden ingesteld, waardoor een meer uniform speelgewicht, zowel statisch als dynamisch, wordt verkregen.

Een vierde voordeel is, dat met deze methode het mogelijk is om de benodigde speelkracht afhankelijk te maken van de mate waarin de toets is ingedrukt. Dat wil zeggen dat de toets een lagere start speelkracht kan hebben dan gemiddeld en een hogere speelkracht dan gemiddeld wanneer de toets volledig is ingedrukt. Het resultaat hiervan is een betere controle bij pianissimo spel. Het heeft ook een positief effect op de snelheid waarmee de toets terugkeert naar zijn uitgangsposi­tie door het hogere stijggewicht

Een vijfde belangrijk voordeel is, dat het zeer eenvoudig is, om in korte tijd het speelgewicht aan te passen aan de individuele wens van de pianist. In feite kan dit door de pianist zelf worden gedaan door middel van een aantal knoppen aan de voorzijde van het instrument. Het speelgewicht kan traploos worden ingesteld van + 5 gram t.o.v. nominaal tot - 10 gram t.o.v. nominaal. In het laatste geval is het speelge­wicht met ongeveer 20 % gereduceerd.

Een zesde voordeel heeft te maken met het onderhoud. Als ingesleten hamerkoppen geschuurd of vervangen moeten worden, kan het speelgewicht per toets op eenvoudige wijze opnieuw worden ingesteld. Dit kan ook, als een verandering in de rela­tieve vochtigheid, speelgewichtvariaties hebben veroorzaakt.

De werking van het Magnetisch Gebalanceerde Mechaniek

Op de volgende figuur ziet U een tekening van een bas­toets van het nieuwe MBA mechaniek.


 

Aan de voorkant van de toets, op ongeveer 5 cm. van het balanspunt, is een schroef gemonteerd, met daaraan bevestigd een magneet. Tegenover deze magneet, is op een vaste rail een andere magneet gemonteerd. De polarisatie van deze magneten is zodanig, dat zij een aantrekkende kracht op elkaar uitoefenen.

De grootte van deze kracht kan worden ingesteld door het veranderen van de luchtspleet tussen beide magneten d.m.v. het verdraaien van de schroef in de toets.

Het zal duidelijk zijn dat de aantrekkingskracht tussen de magneten aan de voorzijde van de toets toeneemt als de toets wordt ingedrukt. Om dit effect te compenseren, is een tweede paar magneten aangebracht. Een magneet is aangebracht aan de achterzijde van de toets op dezelfde manier als de magneet aan de voorzijde. Tegenover deze magneet is een andere magneet aangebracht, welke bevestigd is aan een verticaal beweegbare rail. De polarisatie van deze magneten is zodanig dat zij een afstoten­de kracht op elkaar uitoefenen. De grootte van de afstotende kracht kan ook hier worden ingesteld door het veranderen van de luchtspleet tussen beide magneten d.m.v. het verdraaien van de schroef in de toets.

Als de toets in rust is, is de luchtspleet tussen de elkaar aantrekkende magneten relatief groot en tussen de elkaar afstotende magneten relatief klein. Drukt men de toets in, dan neemt de aantrekkingskracht van de magneten aan de voorzijde van de toets toe en de afstotende kracht van de magneten aan de achterzijde van de toets af. Een toename van de aantrekkende kracht wordt dus gecompenseerd door een afname van de afsto­tende kracht. Als bij half ingedrukte toets de luchtspleten zodanig zijn afgeregeld, dat zij gelijk zijn, dan is de compensatie kracht vrijwel gelijk gedurende het indruk­ken van de toets.

Maken we luchtspleten gelijk wanneer bijvoorbeeld de toets geheel is ingedrukt, dan is de compensatiekracht groter als de toets in rust is, dan wanneer de toets geheel is ingedrukt. Dit resulteert in een lager start speelgewicht dan het gemid­delde speelgewicht. In de praktijk hebben we ontdekt dat deze manier van afregelen het spelen, in het bijzonder het pianissimo spelen vergemakkelijkt.

Uit het voorgaande zal het duidelijk zijn, dat de nieuwe compensatie methode, afhankelijk van de manier van afregelen een grote mate van flexibiliteit van de speelkarakteristiek biedt.

Doordat de helft van de compensatiekracht wordt geleverd door een afstotende kracht welke de toets opheft, nl. door de elkaar afstotende magneten aan de achterzijde van de toets, wordt de wrijving op het balanspunt van de toets verminderd vergeleken met een mechaniek waar de compensatie door loden gewichten wordt geleverd.

Zoals al eerder gezegd, zijn de magneten tegenover de magneten in de achterzijde van de toets aangebracht in een verticaal beweegbare rail. Deze rail kan vanaf de voorzijde van de piano versteld worden. Dit maakt het mogelijk om het speelgewicht van een groep toetsen tegelijkertijd te verande­ren.In een halve minuut kan de pianist het speelgewicht instellen naar zijn persoonlijke voorkeur.

Een vereenvoudigde versie van de MBA is ook mogelijk als men de instelmogelijkheid aan de voorkant van het instrument weglaat. In deze versie is het ook mogelijk om het speelgewicht aan de wens van de pianist aan te passen, maar dit moet dan worden uitgevoerd door een technicus door het afregelen van de magneten in elke toets afzonderlijk.

Enige reacties van pianisten:

Martijn van den Hoek:

This action showed an ,,easy-to deal-with " quality, with the possibility of a direct adaptation within shortest possible time. When I was informed about the details and additional possibilities, that can be derived from these, i.e. the quick adjustment of the key weight and the easy maintaining of it, I truly felt that this might be a real contribution to the, more or less perfectioned piano as we know it today.

Paul Komen:

The absolute absence of inertness, especially in the bass register is quite spectacular. It gives a lightness and directness that I never encountered before in a piano action. The sensitivity of its response enables the slightest nuances to be made, thus making this action the ideal tool for approaching one's sound-ideal. In my opinion this is the greatest invention in a piano action since the double repetition action of Erard. It deserves a widespread application.

Carlos Moerdijk:

At Tuesday the 23rd of March I made together with Emmy Verhey a recording with your Fazioli

I was very surprised about the touch. When do you make every pianist happy? . I think that this invention is of equal importance as the invention of the double repetition action more than a century ago. I hope that many grands will be provided with this magnet action.

Rian de Waal:

By means of this letter I like to express my enthusiasm about the magnet action. The magnet action is a fantastic addition, because it allows the pianist literally ,,to play" with the touch weight of the keys. At days that their has to be studied for 8 hours , a as light as possible touch; at days that Brahms I or Rachmaninow III at the music reading desk is, a as heavy touch as possible in order to train the muscles. Its ideal!

Bert van den Brink:

Easy or light playing is from now on not the same as weak and unpredictable, no the keys stick to your fingers independent of the chosen touch weight.


Als U geinteresseerd bent in een demonstratie en/of meer informatie ,

neem dan kontakt met mij op.

[[BACK HOME]