Voor het goederenvervoer is Leiden - Woerden geopend op 1 december 1878. Dit vervoer bleef aanvankelijk even bescheiden als het reizigersvervoer: het eerste halfjaar ruim 41.000 ton. Witgoedfabrikant Electrolux in Alphen is nu nog de enige klant.


HOME

Leiden - Woerden

De serie 1000 was halverwege de jaren zeventig regelmatig te zien in Bodegraven met de buurtgoederentrein Alphen - Amsterdam Watergraafsmeer via Utrecht. Op 19 september 1975 was de 1004 de gelukkige.

Officiële sluitingsdata laad- en losplaatsen

Woerden per 28 mei 1972 (lossporen opgebroken: 1973).
Bodegraven per 1 juni 1970 (lossporen opgebroken: najaar 1972).
Zwammerdam per 1 juni 1970 (losspoor opgebroken: omstreeks 1972).
Alphen onbekend. Op de vroegere laad- en losplaats stond een loods met wasstraat voor de lightrailproef Gouda-Alphen (2003-2009). Inmiddels zijn alle sporen opgebroken.
Hazerswoude/Koudekerk per 26 mei 1968 (losspoor al opgebroken in april 1968).
Leiden Goederenstation per 2 juni 1984 (daarna gebruikt voor een omvangrijk vuilvervoer, lossporen inmiddels grotendeels opgebroken).

ongeluk bdg
haven apn
2400 zanussi

Goederenvervoer (1)

6400 apn

Door een verkeerde wisselstand werden in Bodgeraven deze goederenwagens in het toiletgebouwtje geduwd. Dat gebeurde op 5 januari 1897. De beveiliging werd na het ongeluk aangepast om herhaling te voorkomen. (Foto verz. C. Karssen)
In de nacht van 27 op 28 januari 1892 kwam 'een door de wind bewogen' goederenwagen bij Alphen in het water van de Gouwe terecht. De draaibrug stond namelijk 's nachts open.

In het tijdschrift Groot-Rotterdam verscheen in 1928 dit aardige beeld van de activiteiten in de spoorweghaven van Alphen. (Foto verz. Hist. Ver. Alphen)
circus ld
6400 in jungle
sloop VGL
laatste trein ld
600 met vuiltrein
1100 met vuiltrein
vuil losplaats
2200 zanussi oud
lading zanussi
Een 2200 bedient omstreeks 1972 de spooraansluiting van Zanussi, de Italiaanse witgoedfabrikant die later door het Zweedse Electrolux zou worden overgenomen. Het magazijn stond toen aan de eerste aftakking van de goederenlijn in het industriegebied Molenwetering (verz. Hist. Ver. Alphen).

De los- en laadplaatsen waren bescheiden van omvang, meestal niet meer dan een los- en laadspoor. De stopplaatsen Zoeterwoude en Waarder moesten het zonder losplaats stellen. Leiden kreeg daarentegen een apart goederenstation. Daar werd een spoorweghaven gegraven. Ook Alphen kreeg een haven, waarvan de Boskoopse boomkwekers druk gebruik maakten bij de export naar Duitsland en (veel) verder. Ook de uitvoer van Bodegraafse kaas naar de Oosterburen werd door de spoorlijn gestimuleerd. Voor dit transport werden speciale goederenwagens ingezet met planken voor de kazen. De bloeitijd voor beide vervoeren waren de jaren twintig. Daarna liep het volume terug door de opkomst van de vrachtauto en de opening van de spoorlijn Gouda - Alphen in 1934, waardoor de kwekers hun sierteeltproducten niet meer naar Alphen hoefden te varen.
Overal werden de gebruikelijke agrarische producten, stro, vee en kolen gelost of geladen. Bodegraven verzond vlees van slachterij Baas, zaden van de vroeger vermaarde firma Turkenburg en kippen in speciale pluimveewagens voor de firma Van Rijn.

Te weinig wagens? Dan maar overvragen...

Het beschikbaarstellen van de juiste goederenwagens in de gewenste aantallen lukte lang niet altijd. Dat blijkt bijvoorbeeld uit een klacht van de de Boskoopse tuinders en de Tuinbouwraad in 1919. Er waren veel te weinig wagens, te laat beschikbaar terwijl de boomkwekers juist heel veel producten hadden verkocht aan klanten in onder andere Zwitserland en de Scandinavische landen. Als voorbeeld noemde men de maand oktober 1919: 519 (gesloten) wagens werden aangevraagd, slechts 317 werden er in Alphen geplaatst. De tuinders gingen daarop meer wagens aanvragen dan ze werkelijk nodig hadden. Het tekort aan wagens had voor een deel te maken met de Eerste Wereldoorlog; de Duitse wagens die veelal gebruikt werden waren niet meer beschikbaar. Bovendien was het goederenvervoer via Duitsland beperkt.

Schadepost door vochtige loods

De zaden van Turkenburg werden in Bodegraven meestal als stukgoed aangeboden, dat in de bagagewagens van (personen)treinen werd geladen. Volgens de oud-stationschef Van Kruiningen was de houten loods voor de opslag van stukgoed bij het begin van de Tweede Wereldoorlog behoorlijk verrot. Na een flinke regenbui gebeurde het vaak dat de vloer blank kwam te staan. Daardoor werden de zaden nat en begonnen ze te ontkiemen. De onverkoopbare waar moest dan vergoed worden door de NS..

Leiden Goederenstation

Leiden heeft een druk verkeer gekend op het goederenstation dat speciaal voor de LW werd gebouwd bij de Haagweg. De HSM had bij het station Leiden haar eigen goederenstation; later kwam daar nog de losplaats bij het station Heerensingel bij met de aansluiting naar de gasfabriek. Voor het stukgoedvervoer via Van Gend en Loos (VGL) werd in 1950 een loods gebouwd aan de noordwestzijde van het goederenstation. Volgens NS'ers die vroeger op Leiden Goederenstation gewerkt hebben, werden ook na de invoering van de elektrische tractie nog stoomlocs ingezet, tot ongeveer 1956, van het depot Den Haag. Deze tenderlocomotieven bedienden 's morgens het station Heerensingel, de groenteveiling aan de Zoeterwoudscheweg, Voorschoten en 's middags Noordwijkerhout, Lisse en soms Haarlem. De groepstrein van VGL naar Utrecht werd omstreeks 1968 opgeheven, de loc hiervoor, meestal een 1100, kwam aan het begin van de avond los uit Utrecht.

De officiële laatste buurtgoederentrein van Leiden Goederenstation vertrok op1 juni 1984 om 16.22 uur naar Haarlem Goederen, getrokken door loc 2339. Eén gesloten wagen was nog niet gelost; deze is pas na vele weken opgehaald. Kort vooor de opheffing van de laad- en losplaats kende Leiden een opleving in de vorm van containervervoer.
Na de verhuizing van Van Gend en Loos naar een nieuw magazijn in Alphen, kon de loods op Leiden Goederenstation worden gesloopt. De dia is gemaakt op 20 mei 1993. Nu staan hier auto's van bezoekers van de Leidse binnenstad; zij worden van hier met pendelbusjes vervoerd.
Na de sluiting van de losplaats werd Leiden Goederenstation nog gebruikt voor vuilvervoer, dienstvervoer èn voor circus Krone. De speciale olifantenwagen was de grootste blikvanger op 8 augustus 1985.

Van links naar rechts: Even na een uur arriveert loc 1154 met de lege vuiltrein uit Wijster, Leiden Centraal, 9 april 1991. De 662 heeft een makkie aan het ritje naar Leiden Goederen: lekker de helling af, 9 april 1991
639 (met 1214) rangeert met containerwagons. De vuilcontainers worden met vrachtauto's aangevoerd, Leiden Goederen, 12 september 1990

Ongekende drukte leverde het vervoer op van het Leidse stadsvuil naar de VAM in Wijster. Het transport in ACTS-containers werd noodzakelijk door de sluiting van de vuilverbranding. De eerste trein reed op 3 september 1990 naar Wijster; in 1994 reed de laatste vuilnistrein. Een rangeerloc van de serie 600 kwam in Leiden voor de trein voor het laatste stukje van Leiden Centraal naar Leiden Goederen en voor het rangeerwerk (boven de laad- en lossporen hangt geen bovenleiding). De volle trein vertrok 's avonds met een elektrische loc vanaf Goederenstation.
losplaats apn

Spooraansluiting Electrolux (Zanussi) in Alphen

Tussen Leiden en Woerden is Alphen nu de enige plaats waar goederen nog per spoor worden aangevoerd. De firma Electrolux heeft aan de Magazijnweg een eigen spooraansluiting voor witgoed uit onder andere Zweden, Duitsland en Italië. Jarenlang werden de wagens met witgoed 's avonds van rangeerterrein Kijfhoek via Gouda naar Alphen.gebracht. Sinds juli 2015 gebeurt dit weer overdag, tot grote vreugde van fotograferende spoorfans.

Eerste dia: Zanussi was niet de enige gebruiker van het nieuwe magazijn aan de, inderdaad, Magazijnweg. Ook voor Marynen was er ruimte gereserveerd. Rechts de 2524, 25 mei 1985.
Tweede dia: in 1996 concentreerde Zanussi/Electrolux de opslag voor Nederland in Alphen. Doordat het magazijn tijdens de uitbreiding niet per spoor bereikbaar was, ontstond er een topdrukte op het enig overgebleven losspoor van station Alphen. Vrachtauto's reden heen en weer om de wasmachines en koelkasten over de laatste kilometer te vervoeren, 18 augustus 1996.
Derde dia: Het huidige magazijn gefotografeerd op 29 juli 2004. De rangeerloc is door goederenvervoerder DB Schenker bij Electrolux gestationeerd. Met de loc, bestuurd door magazijnmedewerkers die een speciale opleiding hebben gevolgd, bespaart Railion kosten doordat de volle wagons niet meer in twee delen gebracht hoeven te worden. Als de wagons gelost zijn, zet het locje ze op het middenspoor. Een 6400 plaatst de volle trein langs het losperron en loopt om via het spoor dat buiten langs het magazijn ligt. Vervolgens vertrekt de 6400 met de lege wagons naar rangeerterrein Kijfhoek bij Rotterdam.
Sinds de zomer van 2015 wordt deze werkwijze niet meer gevolgd en doet de 6400 alles zelf.
De rangeerloc was gehuurd van BEMO Rail (O&K/26632/1968/MB 7 N).
Onder het laadperron rechts bevindt zich overigens een enorm waterreservoir voor de sprinklerinstallatie.
Vierde dia: op de avond van 13 juli 2004 rangeert loc 6453 bij Electrolux.

Dia links: Een trein met lege wagens van Electrolux, getrokken door loc 6431 op 8 september 1993, in de 'jungle' bij de aftakking naar het oude magazijn van Zanussi. Het wissel is in oktober 2002 verwijderd in het kader van spoorvernieuwing. Een klein deel van het spoor, doorlopend naar de vroegere klant Biesterfeld, ligt er nog.
Dia rechts: De 6414 verlaat Alphen om kwart over elf met de lege wagons naar Gouda en Kijfhoek op 25 november 1993.

Aantallen wagens
1955
1956
1957
1958
1959*
Loslijn kolen aankomst
251
241
213
209
141 (188)
Agrarische goederen
204
155
128
128
56x (74)
Loslijn div. vertrek
74
91
45
52
27 x(36)
Rij- en voertuigen
0
3
7
3
0 xx(0)
Levende dieren
158
96
86
62
79 (105)
Totaal
687
586
479
454
303x(403)
* De cijfers over 1959 betreffen de periode januari t/m september. Tussen haakjes de geschatte aantallen voor het hele jaar, gebaseerd op de eerstgenoemde cijfers.

Goederenvervoer (2) : Kippenvervoer Bodegraven - Italië.
Goederenvervoer (3) : Plezierbootjes en station Leiden SS.
Zie ook de pagina goederenvervoer van de spoorlijn Gouda - Den Haag.
Vervolg spoorlijn Leiden - Woerden: Beveiliging

HOME

Goederenvervoer per spoor in Bodegraven

Volgens het rapport bestaat het aankomstvervoer uit kolen, kunstmest, veevoeder en bouwmaterialen. Het vertrekvervoer betreft voornamelijk kaas en kippen naar Italië.
Bodegraven is aangewezen op de veeteelt in het omringende gebied en op de zuivelindustrie. ,,Expansie in welke zin dan ook is hier niet te verwachten", schrijven de onderzoekers.

De beide loswegen, op een tekening aangeduid met 'A' en 'B', worden gedetailleerd beschreven. 'Losweg A' bevond zich aan de oostzijde van het stationsgebouw. Na de opbraak in 1972 is hier het zuidelijke trottoir van de Spoorlaan aangelegd met een groenstrook. 'Losweg B' lag aan de westzijde van het stationsgebouw, tussen het eerste perron en het plantsoen.

Losplaats te smal?

Eind 1959 kwam bij de NS de vraag op of de laad- en losplaats in Bodegraven verbreed zou moeten worden. De dienst Economische Zaken ging op onderzoek uit. Dat leverde een rapport op met veel cijfers over het vervoer in de tweede helft van de jaren vijftig. Er hoefde weinig te veranderen: de onderzoekers vonden de capaciteit van de beide loswegen voldoende. Wel zou er een lichtmast moeten komen.

Deze tabel was opgenomen bij het interne NS-onderzoek naar de eventuele verbreding van de laad- en losplaats in Bodegraven.
losplaats bdg

(Uit het rapport:)

Losweg A
Deze losweg is enkelzijdig, is ongeveer 130 meter lang en 5 meter breed. De bestrating is redelijk, er zijn twee toegangshekken resp. 4 en 5 meter breed. Verlichting en stopcontacten ontbreken. Deze ll-weg wordt voornamelijk gebruikt voor het plaatsen van 'kippen'-wagens van de fa. Van Rijn. De naast de ll-weg aangebrachte straatverlichting maakt laden en lossen bij avond mogelijk.
Er is een enkelzijdige kop- en een zijlading met een capaciteit van 2 wagens. Beiden verkeren in goede staat, hoewel de klinkerbestrating iets is verzakt.

Losweg B
Deze losweg heeft een toegang, welke ongeveer 7 meter breed is. De bestrating is redelijk goed. Daar op de losweg een loods staat van Brandstoffenhandel J. Bekker, is de nuttige capaciteit van het resterende gedeelte losspoor (sp 4) ongeveer 6 wagens.
De breedte van de ll-weg is ongeveer 12 meter. Verlichting en stopcontacten ontbreken.

Bediening

Bodegraven wordt vanaf Woerden bediend met de volgende treinen:
a) tr. 6958 aankomst 10.30 uur
b) tr. 6307 aankomst 12.55 uur
c) tr. 6959 vertrek 11.08 uur
d) tr. 6338 vertrek 16.44 uur

Voor extra afvoer van wagens kippen loopt facultatief (=naar behoefte) een locomotor welke om 18.08 vertrekt.

De opbraak van de westelijke laad- en losplaats in Bodegraven is op 24 november 1972 ver gevorderd. De kolenloods is in 1992 afgebroken. Onder anderen de volgende kolenhandelaren kregen hun voorraden hier ooit aangeleverd: Jan Bekker, Cos de Graaf, Piet Walraven, Veelenturf, Rootert en Dirk Blijleven. Tegenwoordig staan hier auto's geparkeerd.
2400 gwb
Per 1 juli 1973 werd, vooral voor Zanussi, een buurtgoederentrein van Alphen via Bodegraven en Utrecht naar Amsterdam Watergraafsmeer ingelegd. Vaak trok een elektrische loc van de serie 1000 deze trein, die 's morgens via Gouda in Alphen was aangekomen. In de zomer van 1976 werd een 2400 of 2200 de gebruikelijke trekkracht, tot de opheffing per 26 mei 1978. Al het goederenvervoer naar en van Alphen loopt sindsdien weer via Gouda. Hier afgebeeld: 2504 met een trein naar Watergraafsmeer via Bodegraven op de Alphense Gouwebrug, 14 april 1977.
Een typisch Bodegraafs exportartikel is boerenkaas. Ter herinnering aan het spoorvervoer van kaas kan bijgaande foto uit het archief van C. Karssen dienen, die waarschijnlijk is gemaakt in opdracht van Van Gend en Loos. De foto is duidelijk in scène is gezet, met links in de deuropening Teun Hensen (oprichter van transportbedrijf Transneerlandia) en onder hem Jac. Koster, directeur van de vestiging van Van Gend en Loos in Bodegraven. De foto moet ongeveer 1935 gemaakt zijn, want als revisiedatum staat 3 november 1934 op de goederenwagen.
kaas bdg
4343apn
Loc 4343, gebouwd in Engeland tijdens de Tweede Wereldoorlog, voor een goederentrein naar Utrecht op 31 juli 1947 in Alphen. Links dieseltreinstel 46 naar Leiden.
(Foto L.J.P. Albers)
losweg bdg
Omstreeks 1950 voerde de transportfirma Den Neijsel deze partij margarine aan, geproduceerd bij een vetfabriek aan de Dammekant in Zwammerdam (waar nu firma De Bruin gevestigd is). De bestemming was Duitsland. Het werk op de oostelijke los- en laadplaats in Bodegraven werd gedaan door de 'losploeg', die ook ingezet werd bij schepen aan de Rijnkade. Van links naar rechts: Gees den Neijsel, Niek van Bentum, Joop Slotboom, onbekend, Steef Blonk en Van Dokkum (douane). De foto komt uit de collectie van G.J. den Neijsel.
Munitie naar de schans
magazijn electrolux
6453 rangeert

Een beschadigde, maar fraaie foto van een lange goederentrein in de richting Utrecht die in Bodegraven kennelijk de kruising afwacht met een trein in de richting Alphen. Helaas is een van de spoormensen voor het nummer op de bufferbalk van de locomotief gaan staan, maar het is in elk geval een exemplaar uit de serie 1736-1835 van de NS (836-935 bij de Staatsspoorwegen). De namen van de poserende personen zijn (nog) niet bekend. Meer informatie over deze foto (uit de jaren 20?) is welkom!
(Foto: verzameling familie Koster)

leiden SS 1912
Op basis van een tekening uit 1912, maakte Dick van der Spek een tekening van het emplacement Leiden SS (later Goederen). Links het westelijk deel, hier het middendeel en hier het oostelijk deel.
leiden goederen uit het oosten
Een prachtig overzicht vanaf post I met de rangerende 2294 op 25 mei 1963. (Foto Roef Ankersmit)
Beelden van seinhuiswachter Piet Smit
Een seinhuiswachter die tijdens zijn dienst foto's maakte, was zeldzaam. Maar Piet Smit was er zo een. Bij zijn diensten op post I aan de oostzijde van Leiden Goederenstation legde hij in de jaren '60 het alledaagse gerangeer vast. Gelukkig zijn enkele bijzonder interessante dia's uit de nalatenschap van Piet Smit bij de Alphense spoorwegliefhebber/modelbouwer Frank Kouwen- hoven terechtgekomen. Het was de wens van de fotograaf dat zijn dia's bij een breder publiek bekend zouden worden. Hopelijk lukt dat via deze site...
1159 met stukgoedtrein naar Utrecht
Loc 1159 staat klaar met de trein met stukgoed van Van Gend en Loos. Deze reed op werkdagen in de vroege avond naar Utrecht. Bij de doorkomst in Bodegraven liet deze trein de huizen aan het spoor behoorlijk trillen...
2428 rangeert te Leiden Goederen
2478 met losweg Leiden Goederen
sik rangeert te Leiden Goederen
Het vervoer van kolen in zelflossers was in Leiden in de jaren '60 nog steeds van belang. Door de komst van het aardgas zou dat in enkele jaren tijd ingrijpend veranderen. Loc 2428 is aan het rangeren.
Loc 2478 plaatst koel- wagens (afkomstig van de veiling?) en onder andere 'bollenwagens' op de losweg van Leiden Goede- renstation. Weet iemand wat in de bollenwagens werd vervoerd?

De 'sik' was onmisbaar op een goederenstation als in Leiden. De werkkleding van de rangeerder was typisch voor deze periode.
(Alle dia's moeten rond 1967 zijn gemaakt.)

Spoorlijn Leiden - Woerden


In de Tweede Wereldoorlog kreeg Bodegraven op de losplaats te maken met heel iets anders dan kaas en kolen: munitie voor het Fort Wierickerschans. Deze werd op de loswal ter hoogte van de Nieuwstraat overgeladen in vrachtauto's voor de laatste drie kilometer naar het fort. De Zuidzijde raakte door de zware transporten ernstig beschadigd. De Duitsers moesten de weg uitgraven en met veel zand herstellen.
(Bron: W. van Rijn)

   
  Goederenvervoer per spoor in Hazerswoude
Een zeldzame foto van de laad- en losplaats aan de oostzijde van het vroegere station Hazerswoude. Met een vrachtauto van Spanbeton in Koudekerk zijn betonnen blokken van die fabriek aangevoerd. Met een handig apparaat verhuizen ze naar een rongenwagen, waarna ze worden gebruikt voor spoorvernieuwing. De blokken worden met elkaar verbonden door zigzag geplaatste stalen buizen. Dit spoor bleek toch niet zo stabiel; het is nu bijna geheel verdwenen.
Op de achtergrond de twee uitrijseinen in de richting Alphen aan den Rijn en het enkelvoudige vertakkingssein voor treinen uit de richting Alphen. Omdat het kruissingsspoor in 1968 verdwenen is, kan de foto niet na dat jaar gemaakt zijn.
(Fotograaf onbekend, collectie Wim van Dommelen)