HOME

Leiden - Woerden

DE beveiliging die de lijn in 1878 kreeg was NRS-blokstelsel, met posten (zie de tabel rechts). Tegelijk met de wijziging van de aansluiting op de lijn Utrecht-Gouda in Woerden, in 1889, werd de beveiliging gewijzigd. In 1912 werd blokstelsel B ingevoerd tussen Woerden en Bodegraven, met de Dubbele Wierickebrug als tussenpost.
In 1961 kwam er automatisch blok op Woerden- Dubbele Wierickebrug in verband met de invoering van NX-beveiliging in Woerden. In de post Dubbele Wierickebrug bleef toen een restant van blokstelsel B over (te Bodegraven vervielen de enkelspoor-vensters).

Speciale ritten

HOME

Seinen langs de Leidse Lijn

In 1914 werd op Leiden SS - Leiden HS blokstelsel A ingevoerd. Hetzelfde gebeurde in 1917 (het SS-jaarverslag noemt 1915) op Bodegraven - Zwammerdam. Tot 1983 was er op de stations tussen Bodegraven en Leiden Goederenstation blokstelsel A; de jaren van indienststelling konden niet worden achterhaald. Op 25 april 1976 werd automatisch blok ingevoerd op Leiden Goederenstation - Leiden.
De NRS-handelinrichtingen zijn omstreeks 1900 vervangen door Siemens en Halske-inrichtingen (te Hazerswoude en Zwammerdam in 1906). Blokkasten stonden in de posten bij de bruggen over de Dubbele Wiericke, de Gouwe en het Rijn-Schiekanaal.

Op 7 april 1933 kreeg Alphen een elektrische beveiliging in verband met de aanleg van de spoorlijn naar Gouda. De beveiliging in Zwammerdam verdween omstreeks 1942. De spooraansluiting aldaar werd bediend vanuit Alphen, per 26 mei 1968 uit Bodegraven. Omstreeks 1950 werden enkelvoudige vertakkingsseinen geplaatst aan de oostzijde van Bodegraven, Hazerswoude en Leiden Goederenstation. De beveiliging te Hazerswoude verviel op 26 mei 1968.

Automatisch blokstelsel met lichtseinen, bediend vanuit de NX-post in Utrecht, kwam in dienst op 22 september 1982 tussen de Dubbele Wierickebrug en Alphen en een dag eerder tussen Alphen en Leiden. Het eerstgenoemde gedeelte wordt bediend op de verkeersleidingspost in Utrecht, het andere in Den Haag. Tevens kwam op genoemde data ATB in dienst.
Woerden kreeg elektronische beveiliging - EBS, Elektronisches Betriebssystem Simis - in het weekeinde van 27 t/m 29 februari 2004. Het voormalige 'paddestoelseinhuis', met de oude relais, wordt medio 2005 afgebroken.

Snelheid
De baanvaksnelheid tussen Woerden en Leiden werd in de periode 1950 - 1987 in etappes verhoogd van 95 tot 130 en 140 km/u, met uitzondering van enkele bogen en sporen in de buurt van stations. Wegens verzakkingen door de veenachtige ondergrond is de maximumsnelheid bijna overal teruggebracht naar 120 km/u.
Bij Zoeterwoude kwam op 2 juni 1985 een tweede spoor in dienst tussen de Rijn-Schiekanaalbrug en de boog bij de Groenendijkse Molen. Aan beide zijden werden hogesnelheidswissels ingebouwd, die met 140 km/u bereden mogen worden. Dit alles maakte een kwartierdienst in de spitsuren mogelijk tussen Alphen en Leiden.

Klassieke beveiliging in beeld: Bodegraven

Van 1950 tot 1982 stond ten oosten van het station Bodegraven een enkelvoudig vertakkingssein, met een bijbehorend voorsein. De onderstaande foto's uit oktober 1978 tonen alle varianten:
'Snelheid verminderen tot lage snelheid en rekenen op stop'
'Stop'
'Snelheid verminderen tot ten hoogste 40 km'
'Snelheid van ten hoogste 40 km/u toegestaan met rekenen op stop'
'Voorbijrijden toegestaan'
'Voorbijrijden
toegestaan'

Leiden Goederenstation

Wegens het omhoogbrengen van de spoorbaan Haarlem - Den Haag in Leiden, begin jaren vijftig van de vorige eeuw, werd ook het goederenstation aan de Haagweg grondig aangepast. Voor de beveiliging met armseinen werden drie posten gebouwd: post T, I en II. Na de invoering van de beveiliging met lichtseinen in 1982 werden alle drie de posten gesloopt.
post T haagweg
post T Ld
post I
post II
uitzicht post T
seinen Ld
Van links naar rechts, boven:
Post T aan de Haagweg, met een detail van de handelinrichting en het uitzicht in oostelijke richting met treinstel 408. Bij het stootjuk van het voormalige havenspoor passeert hetzelfde treinstel, nu op weg naar Utrecht. Let op het meest linkse uitrijsein: dit staat niet rechts, maar links van het spoor. Alle dia's zijn gemaakt op 1 augustus 1978.

Van links naar rechts, onder:
Aan de Morsweg stond post II voor de bediening van de overweg. Een uitgebreidere taak was weggelegd voor het personeel in post I, van waaruit onder andere de wissels aan de oostzijde van het goederenemplacement werden bediend. Helemaal rechts een interieuropname van post T. Deze dia's zijn gemaakt op 2 en 3 augustus 1978.

Alphen aan den Rijn / zuidzijde

Van 1933 tot 1982 beschikte Alphen aan den Rijn over een elektrisch bedieningstoestel. Ook de seinen zelf werden elektrisch bediend.
seinen apn
Treinstel 433 met de inrijseinen voor treinen uit Gouda (links) en Utrecht. Helemaal rechts lag ooit het spoor naar Uithoorn. Alphen, 31 juli 1978.
lichtseinen apn
Sinds 21 september 1982 tonen lichtseinen de machinist of hij Alphen mag binnenrijden. Alphen, 6 maart 1993. Links het 'onderstation' voor de voeding van de bovenleiding.
post T Ld
post I Ld

'Einde aan al het voorbijrijden...'

Slopers onttakelen op 22 september 1982, even na negen uur 's morgens, het enkelvoudige vertakkingssein ter hoogte van de Prinsenstraat in Bodegraven. Even later zouden de lichtseinen, bediend in Utrecht, de veiligheidsfunctie overnemen.

Proef met mechanische ATB

Tussen Leiden en Woerden begon in 1910 een proef met een mechanische versie van de huidige Automatische Treinbeïnvloeding (ATB). Ook toen werd een systeem toegepast dat ingrijpt als de machinist een sein negeert. Dit kon onder andere leiden tot activering van het remsysteem. Aan de locomotieven van het depot Leiden SS die meededen aan het experiment, de 303, 311, 314 (bekend van het ongeluk op de Wierickebrug in 1902) en 394, waren draaibare stiften bevestigd. Deze konden contact maken met een 'aanslagpunt' aan een spoorstaaf die gekoppeld was met de trekdraden van de seinen. Op het moment dat een onveilig sein werd gepasseerd raakte de stift het aanslagpunt, in andere gevallen niet. Dit systeem was ontworpen door de in Parijs woonachtige Nederlandse uitvinder Van Braam. Elf seinen langs de hele lijn Leiden - Woerden werden voor de proef aangepast. Volgens een verslag van de Raad van de Toezicht op de Spoorwegdiensten van juli 1911 werkte het systeem niet goed. Er traden steeds meer storingen op. Een van de oorzaken was de grote slijtage van de onderdelen, vooral de draaistiftinrichting. Ook de bediening van de seinen werd bemoeilijkt. Na een jaar werd de proef beëindigd.

(Een gedetailleerde beschrijving van de mechanische ATB door R.T. Jongerius is te vinden in het tijdschrijft Op de Rails, mei 1979, pagina 141 t/m 147.)

Spoorlijn Leiden - Woerden