Duitsland 1Oude Bomen vanuit Zutphen bekeken

Old trees in the Netherlands and Europe


Nieuwste versie van deze website:
Newest version of this website at:  
http://82.94.219.20/~jpa/duitsland-1.htm


Bomen in Duitsland - 1 - Mecklenburg-Vorpommeren 1

Nederland mag dan veel mooie bomen op haar grondgebied huisvesten, verschillende omringende landen overtreffen ons op dat gebied nog ruimschoots. In Duitsland zijn talloze oude bomen te vinden, vooral oeroude linden en eiken zijn er in veel grotere aantallen dan bij ons. Een uitblinkend gebied ligt in het noorden van de voormalige DDR, Mecklenburg-Vorpommeren. In het fraaie, golvende landschap met zijn vele meren zijn vooral zeer veel eeuwenoude eiken te vinden, maar ook oude dorpslindes en zware beuken zijn er nog volop.

De eiken van Ivenack - Die Ivenacker Eichen

Ivenack is een klein dorp in Mecklenburg-Vorpommern , vlak bij de stadjes Stavenhagen en Neubrandenburg. Het ligt in een lieflijk golvend landschap aan een vogelrijk meer waar de zeearend broedt en heeft een fraai renaissance-slot. De reden dat hier busladingen vol toeristen komen is echter gelegen in haar uitzonderlijke groep oude eiken. In het aangrenzend bosgebied is hier een restant te vinden van een landschapsvorm die in de middeleeuwen veel voorkwam in Europa, een beweid bos , hier 'Hudewald' genoemd. Door de begrazing met vee was dit een parkachtig landschap met verspreid staande bomen. Dit waren vooral eiken, die o.a. vanwege hun eikelproduktie een belangrijke voedselbron voor de varkens vormden. In Duitsland zijn nog enkele restanten van dit landschap te vinden; door het stoppen van de begrazing zijn ze vanaf de 19e eeuw veelal dichtgegroeid met meer schaduwverdragende bomen als beuk en haagbeuk. In Ivenack is dit proces afgeremd doordat hier vanaf de 17e eeuw een hertenpark was aangelegd.
De Ivenacker eiken waren al in de 19e eeuw vermaard . Rond 1900 stonden er nog 11 echt oude exemplaren; daarvan zijn er nu nog 6 over, die tot de oudste van Duitsland behoren. Tot voor kort nam men aan dat deze eiken in leeftijd varieerden van 600 tot 1200 jaar. Onderzoek door dendrologen in 1996, waarbij met behulp van een aanwas-boor jaarringen zijn gemeten en geteld wijst in de richting van iets lagere leeftijden : tussen de 550 en 830 jaar ( zie literatuur 1). Indrukwekkend genoeg: de leeftijd van bomen wordt vaker overschat en 1000-jarige loofbomen zullen in Europa heel zeldzaam zijn.

De eerste twee eiken nabij de ingang van het hertenpark. Ze zijn door de tijd aardig gehavend, hebben een deel van hun kroon verloren en worden door paddestoelen belaagd. Hun stamomvang is 760 en 680 cm en hun leeftijd wordt geschat op 550 -580 jaar.

Op deze foto ziet u de grootste en oudste Ivenacker eik: deze gigant is niet alleen de dikste eik* van Duitsland maar wellicht ook de indrukwekkendste nog levende eik van Europa. Enkele cijfers: hoogte 35,5 meter, kroonbreedte 29 meter, stamomvang (op 1.30 m hoogte) 11,25 meter, totaal houtvolume 180 m3 ! De leeftijd werd lange tijd geschat op 1000 tot 1200 jaar, maar het recente onderzoek door dendrologe mevr. Ratburg Blank leidt tot een waarschijnlijke leeftijd van 830 jaar. De onzekere factor is de groeisnelheid in de jeugdfase: alleen de buitenste 200 jaarringen konden met de aanwasboor worden bereikt. Vergelijking met de groei van jongere eiken uit het gebied maakt ook een leeftijd van 600 tot 700 jaar mogelijk. De eik maakt een opmerkelijk gezonde indruk: hij heeft nog een volle kroon, is zeer hoog en heeft een volledig gesloten, gezonde stam: niets wijst er op dat hij hol is. Wat betreft totaal houtvolume heeft deze eik in Europa weinig concurrenten, wellicht zijn er alleen enkele platanen of tamme kastanjes die hem evenaren.

De grootste Ivenacker eik van nabij. Een andere foto van de stam van deze eik is te zien op de pagina over de levensduur van bomen.

De zogenaamde 'Pferdekopf Eiche' ziet men zijn ouderdom goed aan. Deze krasse knar van 8,9 meter omvang wordt op bijna 700 jaar geschat ! De paardekop is op oude foto's te zien maar mij grijnzen hier veeleer beren en trollen toe !

De Ivenacker eiken worden door verschillende Sagen en legenden omringd. Vroeger stond hier een CistersiŽnser Nonnenklooster. Er wordt verteld dat zeven nonnen hun geloofseed braken en voor straf in eiken veranderd werden. Na 1000 jaar wordt de eerste van de zeven verlost en de eik sterft. Honderd jaar later wordt de tweede non verlost en zo gebeurt het elke eeuw, tot ŗlle nonnen verlost zijn.....

Tot slot een jonge (pas 200 jarige) eik en een schitterende bruine beuk in het Ivenacker hertenpark die na de Middeleeuwse Reuzen de bezoeker weer hoop op de toekomst kunnen bieden.

* Bij het plaatsje Erle, niet ver van de Nederlandse grens, staat de Feme-Eiche, die op 1000 Š 1500 jaar geschat wordt. Het is slechts een levende ruÔne, van de stam zijn slechts brokken over, maar zijn kroon wordt nog jaarlijks groen. Aan het begin van de 20e eeuw was de stam nog redelijk intakt en had een omtrek van 12 m; de omtrek is nu op 13 Š 14 m te reconstrueren maar er is geen sprake meer van een gesloten stam.

De Feme-Eiche (klikken voor grote foto's)

Andere foto's van de Feme-Eiche rond 1900 en recent zijn te zien op de oude bomen-site van Jeroen Pater: http://www.oldtrees.myweb.nl/


Home Nederlandse Versie------------------------------------------Home old English Version

Nieuwste versie van deze website:
Newest version of this website at: http://82.94.219.20/~jpa/duitsland-1.htm


Deze website is gemaakt door Jeroen Philippona, met dank aan Jeroen Pater.

U kunt mij e-mailen op jphilippona@hetnet.nl