Oude Bomen vanuit Zutphen bekeken

Old trees in the Netherlands and Europe


Nieuwste versie van deze website:
Newest version of this website at:  
http://82.94.219.20/~jpa/frankrijk.htm


Enkele oude eiken en eikenbossen in België en Frankrijk


Frankrijk is rijk aan bomen en bossen. Logisch, het is het grootste land van West-Europa, is gezegend met een gunstig klimaat en heeft vele landschapstypen. Ook is het relatief dun bevolkt. Er is inderdaad nog ruimte voor uitgestrekte bossen en, in dorpen en steden, voor parken, plantsoenen en brede lanen. Oude en monumentale bomen zijn er dan ook zeker te vinden. Toch is hun aantal in vergelijking met het veel bos-armere Groot-Brittannië niet zo groot. De Fransen hebben de natuur altijd intensief geëxploiteerd en minder bomen oud laten worden. Ook komen de voor het Engelse landschap kenmerkende vrijstaande bomen in Frankrijk veel minder voor. De verering van Eiken en Linden zoals deze in Duitsland tot uiting komt door talrijke oude exemplaren met een naam lijkt in Frankrijk een minder grote rol te hebben gespeeld. Op deze pagina stel ik u voornamelijk eiken voor. Er zijn in Frankrijk ook prachtige tamme kastanjes, platanen, taxussen en beuken te zien, maar daarvan ontbreekt het mij helaas nog aan foto's.

De dikke eik van Liernu in België

Helaas heb ik ook nauwelijks foto's van bomen in België. Eén Belgische boom mag echter niet ontbreken: de eik van Liernu, vermoedelijk de oudste maar zeker de dikste boom van ons zuiderbuurland èn van de Benelux !

Le Gros-Chêne de Liernu

In Liernu, een klein dorpje in Wallonië ten noorden van Namen, staat zomaar aan de straat achter de kerk, een geweldig dikke Zomereik. Het is de beroemdste boom van België, geheten "Le Gros-Chêne de Liernu". De eik heeft een stam van indrukwekkende afmetingen: op 1,3 m hoogte is de omtrek 10 m, op 1 m hoogte 10,82 m en bij de bodem 14,24 m. De kroon is nog zeer gezond en vol van blad: de boom is 19 m hoog en de kroon 20 m breed. De eik is dusdanig vitaal dat hij nog jaarlijks eikels produceert.
De eik stamt volgens locale overlevering uit de donkere Middeleeuwen, uit de periode tussen Karel de Grote en de tiende eeuw en zou dus meer dan duizend jaar oud zijn. Erg waarschijnlijk lijkt me dit niet, ik vermoed dat 600 à 800 jaar dichter bij de waarheid komt, maar oud is de boom zeker !
Aan het eind van de Middeleeuwen hebben de locale heren volgens populair geloof in de schaduw van deze eik recht gesproken.
De stam is al eeuwenlang hol: in 1838 heeft de pastoor er een beeld van de heilige Antonius in laten plaatsen, dat in 1970 is gestolen. Ter bescherming tegen vandalisme heeft men in 1898 een lelijk ijzeren hek om de boom gezet, dat nog altijd dienst doet. In 1999 is het zelfs geheel gerestaureerd : men wist blijkbaar geen mooiere oplossing te bedenken.
In 1978 is een Broederschap van de Dikke-Eik van Liernu opgericht ter bescherming van de eik. Men is bovendien een verbond aangegaan met de hieronder staande Kapel-eik van Allouville-Bellefosse èn met de Chêne-des-Bosses uit Châtillon in de Zwitserse Jura, de oudste eik van Zwitserland.

De Kapel-eik van Allouville-Bellefosse, Normandië

Le Chêne-Chapelle d'Allouville

De eik van Allouville-Bellefosse, een dorpje ten Noord-westen van Rouen in Normandië, is de beroemdste boom van Frankrijk. Het gaat hier dan ook om méér dan een boom: het is een religieus monument en een bedevaarts-object. In één van de oudste en dikste bomen van Frankrijk zijn twee kapelletjes gebouwd, die tesamen met de aangebrachte toegangstrap deze boom tot één van de meest curieuze Katholieke Heiligdommen van Europa maken. Over de geschiedenis is het nodige bekend: in 1669 heeft een zekere Pater Du Cerceau samen met abt Du Détroit, pastoor van Allouville, een kapel laten bouwen in de holle eik, met een klein altaar met een Maria-beeld. De kapel werd gewijd aan "Onze Lieve Vrouwe van de Vrede". Later is een tweede kapel ingericht boven de eerste en de toegangstrap aangelegd.

Jaarlijks wordt de kapelboom door ongeveer 60.000 mensen bezocht. De eik is op zichzelf één van de oudere exemplaren van Europa, hij heeft een stamomtrek van ongeveer 10 meter en zijn leeftijd wordt geschat op 800 jaar. Hogere schattingen worden frequent genoemd maar zijn minder waarschijnlijk. Delen van de boom zijn afgestorven, de kroon is de afgelopen eeuw steeds kleiner geworden en dode stamgedeelten worden ter bescherming met houten leien afgedekt. De eik wordt met behulp van palen en kabels ondersteund. Vanaf 1854 wordt twee keer per jaar de mis gelezen: op 2 juli bij het patroonsfeest van de kapel en op de dag na de Eerste Communie.

De eik van Tronjoli in Bulat Pestivien

Chêne de Tronjoli

In het dun bevolkte heuvellandschap van westelijk Bretagne, nabij het oude dorpje Bulat-Pestivien, staat de vermoedelijk dikste eik van Frankrijk, de Chêne de Tronjoli. Hij staat zomaar in de tuin van een boerderij; om hem te zien moet je het erf over en de boer om toestemming vragen om de eik te bezoeken. Het is een merkwaardige boom: de stam is gespleten en bestaat uit twee losgeraakte delen, die gezamenlijk een omtrek van 12,6 meter hebben. Het gaat wellicht om een vroeger geknotte eik, de stam houdt op 2,5 meter hoogte abrupt op en splitst zich in lange takken, die voornamelijk in de breedte reiken: de boom is slechts zo'n 14 meter hoog maar heeft een vitale kroon van wel 32 meter diameter. Hoe oud hij zal zijn is niet bekend, al wordt uiteraard beweerd dat het 1000 jaar is.

Eiken in het Forêt de Fontainebleau

Één van de mooiste bossen in Frankrijk is het Forêt de Fontainebleau, ongeveer 50 km ten zuidoosten van Parijs. Voor grote delen bestaat het uit oud loofbos, vooral eiken en beuken. Vanaf de 16e eeuw worden hier eiken aangeplant. Beroemd zijn de eikenbossen die onder Lodewijk XIV in opdracht van diens minister Colbert zo rond 1680 zijn aangeplant. Hiervan zijn in Fontanebleau nog delen aanwezig, net als in enkele andere Franse eikenbossen, waaronder het Forêt de Bellême en vooral het Forêt de Tronçais. Het bos van Fontainebleau was in de 19e eeuw al vermaard vanwege zijn prachtige rotslandschappen en de schitterende oude bossen. Vooral veel schilders kwamen hier inspiratie opdoen. Zij wisten ook te bereiken dat al in 1853 enkele delen tot "reservat artistique" werden verklaard en daarmee gevrijwaard voor de bijl. In sommige daarvan is sedertdien een strikt nietsdoen-beheer toegepast, waardoor er een zeer natuurlijk en afwisselend bostype heeft kunnen ontwikkelen, met zeer oude, deels aftakelende bomen, veel omgewaaide bomen en veel verjonging op de zo ontstane open plekken. Hier ziet u een oude eik in één van de reservaten, Le Gros Fouteau.

Le Chêne Jupiter (foto Arjan Lindenbergh)

Op deze foto uit 1975 ziet u de tot voor kort beroemdste eik van Fontainebleau , de Chêne Jupiter, nog in volle glorie. Het was, zoals veel eiken in dit vermaarde bos, een Wintereik, en wat voor één: hij stamde nog van ruim van ruim vóór de periode van Lodewijk de Veertiende en zijn Minister Colbert. Zijn leeftijd werd geschat op 450 jaar en hij paarde een hoogte van 35 meter aan een stamomvang van 6,80 meter. Daarbij had hij een machtig lange stam die doorliep tot zo'n 25 meter hoogte, terwijl de eerste tak op ongeveer 17 meter hoogte verscheen. De ideale boom voor de bosbouwer die het om het hout te doen is, maar deze Jupiter bleef voor de bijl gespaard. In 1993 heb ik hem voor het laatst bezocht en stond hij er slecht bij. Hij is dat jaar gestorven. De dode stam heeft men als eerbetoon laten staan en is nog steeds te bezichtigen.
Hieronder nog enkele doorklikfoto's van de Jupiter.


Jupiter
Stam van nabij

Jupiter
Schors

Forêt de Bellême - Chêne de l'ecole

Een wat kleiner bos is het tussen Alençon en Chartres gelegen Forêt de Bellême. Het heeft eveneens prachtige oude eiken-opstanden. Hier ziet u een schitterende Wintereik, de Chêne de l'ecole, die 325 jaar oud is en uit de Colbert-aanplanten stamt. Deze eik is wel de tegenpool van bovenstaande Chêne de Tronjoli: hij is 40 meter hoog en zijn stam van 435 cm omtrek is 25 meter lang en bijna takvrij ! In verschillende bossen in een wijde boog rond Parijs zijn Wintereiken van dit type en deze leeftijd te vinden. Zeer hoge, oude exemplaren zijn aan te treffen in het Forêt de Reno-Valdieu, iets noordoostelijk van Bellême, het Forêt de Bercé ten ZO van Le Mans en het Forêt de Tronçais, in het hartje van Frankrijk ten NW van Moulins.

Vrijheidsplataan van Bayeux

In het centrum van Bayeux, vlak naast de Kathedraal, staat een glorieuze Plataan. Hij is ter ere van de Vrijheid kort na de Franse Revolutie geplant in maart 1797. Het is zeker niet één van de oudste en dikste platanen van Frankrijk, maar met zijn schitterende kroon en machtige stam maakt hij grote indruk. Voor de liefhebbers de afmetingen: hoogte: 33 m, kroonbreedte 40 m, stamomvang ± 575 cm.


Nieuwste versie van deze website:
Newest version of this website at:  
http://82.94.219.20/~jpa/frankrijk.htm


Deze website is gemaakt door Jeroen Philippona, met dank aan Jeroen Pater.

U kunt mij e-mailen op jphilippona@hetnet.nl