Vorden

Oude Bomen vanuit Zutphen bekeken

Old trees in the Netherlands and Europe


Nieuwste versie van deze website:
Newest version of this website at: 
http://82.94.219.20/~jpa/vorden.htm


#Den Bramel

#Kasteel Vorden                                                                  

#Links                                                                                

Bomen in de omgeving van Vorden

Vanuit de met 140 jaar oude zomereiken beplante oprijlaan van Kasteel Den Bramel, vlak ten noorden van Vorden, kijken we uit op de bosrand met twee schitterende bruine beuken. Zij stammen waarschijnlijk uit de late 18e eeuw. We zullen ze nader inspecteren.

Deze machtige Bruine beuk ( Fagus sylvatica 'purpurea' ) is een favoriet van vele wandelaars. Met een stamomtrek van 738 cm (onder de knobbels) behoort zij tot de dikste beuken van Nederland. Opvallend zijn de vele knobbels, knoesten en gaten:bruine beuken zijn meestal gent op een onderstam van een groene beuk, hetgeen de vreemde vergroeiingen verklaart. De kroon is majestueus, 35 meter breed en vol kronkelend uitwaaierende takken: onweerstaanbaar voor gevorderde boomklimmers.

Met Gerdien aan haar zijde wordt de enorme omvang van de Bramelse beuk nog duidelijker. Volgens de lijst van de Bomenstichting is zij rond 1820-30 geplant. Bruine beuken, ook wel bloedbeuken genaamd, zijn ontstaan als een natuurlijke mutatie van de groene beuk. Ze zijn al sinds de middeleeuwen bekend , sinds 1680 in verschillende varianten in cultuur gekomen en zeer veel aangeplant in parken en landgoederen. Uit informatie over groeisnelheid en ouderdom van bomen van de Engelse dendroloog John White (publicatie van de Britse Forestry Commission, literatuur 17) valt af te leiden dat deze beuk waarschijnlijk al tussen 1750 en 1780 is geplant. Meer afbeeldingen van de Beuk van Den Bramel.

De tweede beuk, die op het overzichtsplaatje nog fier staat te pronken, laat zien dat bomen en zeker beuken niet het eeuwige leven hebben. Deze beuk toont hier de voor veel beuken zo kenmerkend wijd over de oppervlakte uitreikende wortels. Heel stevig lijkt ze in de bodem verankerd , maar de gespleten stam wordt aangevreten door forse zwammen, hier Dikrandtonderzwammen ( Ganoderma australe ): dit zijn zwakteparasieten die al verzwakte bomen aanvallen en verder aantasten: ze veroorzaken ernstige houtrot, die weliswaar langzaam voortschrijdt maar uiteindelijk de boom doodt; zie foto hieronder. Met name de leeftijd van beuken wordt beperkt door de kwetsbaarheid voor paddestoelen. Beuken halen zelden een leeftijd van meer dan 250 jaar, terwijl eiken, linden en tamme kastanjes in Nederland 4 5 eeuwen halen en in ons omringende landen pronken met individuen van zeker 600 - 800 en wellicht 1000 jaar !

De beuk is deze zomer tijdens een niet eens zo zware storm omgewaaid en inmiddels opgeruimd. Hoe lang zal haar dikkere en ogenschijnlijk gezondere zuster het nog volhouden ? In elk geval wordt ook zij al door flinke paddestoelen aangetast .

Op Den Bramel staan nog meerdere andere interessante bomen. Helaas zijn enkele van hen recent omgewaaid dan wel omgehakt omdat ze door aftakeling een gevaar vormden voor wandelaars. Deze Oosterse plataan (Platanus orientalis) staat gelukkig nog overeind. Deze soort is inheems in Griekenland, Turkije en het Midden-Oosten. Bij ons vindt hij het wat koud, groeit daardoor niet zo snel en vormt daarbij vaak een knoestige stam vol groteske gezichten: voor Tolkien- en Bommelliefhebbers. Voor info over de verschillende soort platanen, zie Plane trees.


We verlaten Den Bramel en begeven ons naar Kasteel Vorden, tegenwoordig het Gemeentehuis van Vorden. In het aangrenzende bos staat de Lodewijkslinde, zo genoemd omdat Lodewijk XIV in 1672 in zijn schaduw zou hebben gerust tijdens een veldtocht in de Nederlanden.

Of deze legende nu op waarheid berust of niet, de Lodewijkslinde zal zeker meer dan drie eeuwen tellen ! Boomchirurgen voeren regelmatig controles uit aan deze bijzondere boom. Het is een Grootbladige Linde (Tilia platyphyllos), met een stamomvang van 545 cm.

Bovenstaande foto is gemaakt in 2001. Helaas zijn op 19 juli 2002 ' s middags de hoofdstam en twee grote takken (rechts op de foto) onverwacht volledig afgebroken en neergestort. De heer Ben Hijink kwam er die middag om 16 uur langs en hoorde van een in het nabije kantoor werkende gemeenteambtenaar dat dit ongeveer een uur eerder was gebeurd, blijkbaar spontaan en zonder zware storm of blikseminslag. De stam en de takken bleken behoorlijk rot en verzwakt te zijn en hebben het wellicht door het eigen gewicht van de (natte?) bladerkroon begeven. De zwaar gehavende boom mag blijven staan van de eigenaar, het Geldersch Landschap. Wel zal de overgebleven tak links mogelijk worden ingekort om het risico van afscheuren te verkleinen.

Het wat zielig ogende restant van de Lodewijkslinde, 5 augustus 2002. Stam en takken waren ingerot en hol. Aan vele Duitse Lindes is te zien dat Lindes een dergelijke beschadiging vaak te boven komen en een compleet nieuwe kroon vormen. Meerdere van dergelijke Lindes zijn decennia tot zelfs eeuwen later nog steeds in leven. De Lodewijkslinde heeft in elk geval al een aantal jonge takken, die de boom nieuwe levenskracht kunnen geven. De aanhechting van het dunne takje rechts aan de afgebroken stam lijkt echter te zwak om te kunnen uitgroeien tot een nieuwe zware tak.

In de weide ten oosten van het kasteel, nabij de Baakse Beek staat nog een 'Grand Seigneur'.

Het is de bekende Reuzeneik van Vorden, n van mijn lievelingsbomen, die ik op mijn fietstochten vaak even begroet. Zijn koninklijke kroon rijkt tot 23 meter hoogte en omspant een breedte van liefst 39 meter, waarschijnlijk meer dan enig andere eik in Nederland.

De Reuzeneik staat op een stukje speciaal ter zijner ere in 1975 aangekochte grond van het 'Gelders Landschap' in een verder intensief beheerd weiland. Deze Zomereik ( Quercus robur) heeft een stamomvang van 685 cm en is daarmee nummer vier van de Nederlandse eiken. Zijn leeftijd wordt uiteenlopend geschat van 250 tot 400 jaar, maar gezien zijn omvangtoename van ruim 2 cm per jaar sinds 1934, toen hij 545 cm haalde, lijkt me 300 tot 325 jaar een redelijke benadering.
Na de storm op 27 oktober 2002 staat de Reuzeneik nog fier overeind, er is nauwelijks een takje gescheurd, opmerkelijk voor zo'n enorme in het open veld staande boom die bovendien nog vol blad zat. Wat deze herfst wel opvalt is dat de eik totaal geen vrucht draagt, waar hij de afgelopen jaren steeds vol eikels zat. Mogelijk heeft de boom deze energie kostende produktie dit jaar moeten opgeven en treed hij nu de fase van de ouderdom binnen.

Een boom als deze is het meest indrukwekkend als je de stam benadert onder de geweldige kroon. Helaas mag dat bij deze eik niet, gezien een bordje voor de weide, daarom dit plaatje. De laatste jaren maakt de reuzeneik het niet zo goed: hij heeft veel last van vraat door Eikenbladrollers, Wintervlinders en andere insecten en is begin juni soms haast weer zo kaal als in de winter. Gelukkig maakt hij vervolgens zoals dit een eik betaamt een nieuwe bladertooi, het zgn. Sint-Janslot. Dit kost echter wel veel energie; bovendien valt op dat het blad van deze eik er nooit meer erg florissant uitziet. De boom heeft het beslist zwaar, er zijn al verscheidene takken afgestorven.  Naar mijn idee doet de zware bemesting in de regio met de hoge ammoniakconcentraties deze en andere eiken geen goed. Het schijnt dat de zogenaamde Mycorriza-schimmels, die in de bodem een belangrijk samenwerkingsverband hebben met de boomwortels, hierdoor sterk zijn achteruit gegaan. Daarnaast heeft men in Duitsland wortelsterfte door aantasting door wortelparasitaire schimmels ( o.a. Phytophtora ) aangetoond.  De eikensterfte in de bossen rond Vorden is opvallend. Hierbij zouden ook de in de 60-er jaren (te) sterk doorgevoerde ontwatering en sindsdien sterker dan vroeger fluctuerende grondwaterstanden een rol kunnen spelen. Meer foto's van de Reuzeneik.

Er zijn nog vele andere interessante bomen in de omgeving van Vorden, bijvoorbeeld de Kroezeboom van Ruurlo.


Home oude Nederlandse Versie------------------------------------------Home old English Version

Nieuwste versie van deze website:
Newest version of this website at: http://82.94.219.20/~jpa/vorden.htm


Deze website is gemaakt door Jeroen Philippona, met dank aan Jeroen Pater.

U kunt mij e-mailen op jphilippona@hetnet.nl