Dominicanen  Home  Overzicht

 
Catherina van Siena - Andrea Vanni, fresco, 15e eeuw; Siena, San Domenico, Cappella delle Volte

Catharina van Siena 1347-1380



Hagiografie   Bibliografie   Edities   Vertalingen   Studies   Mystiek   Links

Catherina van Siena heeft als mystica sterk tot de verbeelding gesproken. Het is in hedendaagse ogen allereerst opvallend dat zij als leek is heiligverklaard. Catherina kwam ter wereld op 25 maart 1347 als het drieëntwintigste kind van de welvarende wolverver Jacopo Benincasa en Lapa Piagenti. Ze was zes jaar toen ze haar eerste visioen kreeg. Al in haar jeugd koos zij ervoor een diep religieus leven te leiden. In plaats van te trouwen of non te worden bleef zij in haar ouderlijk huis wonen, in een cel. Rond 1365 wordt zij niet zonder aanvankelijke weerstand opgenomen bij de dominicaanse tertiarissen, die in Siena vanwege hun zwarte mantel "Mantellate" heetten. Catharina begint aan een leven van contemplatie en concrete zorg voor de naaste. In het Ospedale della Scala en het melaatsenhuis San Lazzaro verzorgt zij zieken. Om haar heen verzamelt ze een groep getrouwe volgelingen, haar "bella compagnia".

Vanwege haar visioenen was zij inmiddels wijd en zijd bekend. In 1374 werd Raimundus van Capua (circa 1330-1399) haar biechtvader, die in 1380 magister-generaal van de Dominicanen werd. Door hem aangemoedigd begon zij zich te mengen in de kerkelijke en stedelijke politiek. In 1376 kwam ze in contact met paus Gregorius XI. Catharina riep hem op om terug te keren uit Avignon, een kruistocht te beginnen en de Kerk te hervormen. De paus keerde in 1377 terug naar Rome. Ook Catharina ging op uitnodiging van Urbanus VI in Rome wonen. Hij liet haar zelfs het consistorie, de verzamelde kardinalen, toespreken. Op 29 april 1380 stierf zij verzwakt en verlamd in haar huisje aan de Via del Papa. Zij werd begraven in de Santa Maria sopra Minerva te Rome.

Catharina dicteerde haar geschriften aan secretarissen, zelf leerde ze pas laat schrijven. Haar hoofdwerk is de Dialoog van de goddelijke voorzienigheid, ook wel "Boek van de goddelijke leer" geheten, dat haar in 1378 in een visioen werd ingegeven. Daarnaast zijn er 381 brieven bekend. Zij correspondeerde met vele adressanten in en buiten Italië, met burgers en geestelijken, van priesters en nonnen tot aan kardinalen en pausen toe. Daarnaast zijn er 26 gebeden overgeleverd. Haar oeuvre is tevens een mijlpaal in de Italiaanse letterkunde. De Dialogo is in 1492 voor het eerst gedrukt. Er bestaat ook een middelengelse versie, The Orcherd of Syon.
Hoe eigenzinnig Catharina ook was, het heeft haar aan kerkelijke goedkeuring niet ontbroken. In 1461 verklaarde paus Pius II haar heilig. In 1866 werd zij tot co-patrones van Rome uitgeroepen. Sinds 1939 is zij met Franciscus van Assisi schutspatroon van Italië. Een verdere eretitel verkreeg zij van Paulus VI in 1970 met de benoeming tot kerklerares. In 1999 verhief Johannes Paulus II haar tot patrones van Europa, overigens samen met Birgitta van Zweden en Theresia-Benedicta van het Kruis (Edith Stein).

Er zijn op internet een aantal levensbeschrijvingen van Catherina van Siëna. Allereerst worden hier de hagiografische bronnen genoemd, de heiligenlevens over haar, en documenten voor haar heiligverklaring. Verder gaat het vooral om haar werken, met een overzicht van edities, vertalingen en studies, met name ook over haar iconografie. Er bestaat ook een tijdschrift speciaal over deze heilige, Studi Cateriniani.

Hagiografie   Bibliografie   Edities   Vertalingen   Studies   Mystiek   Links

Hagiografie - bronnen en bronnenkritiek Inleiding   Bibliografie   Edities   Vertalingen   Studies   Mystiek   Links

Bibliografie

Inleiding   Hagiografie   Edities   Vertalingen   Studies   Mystiek   Links

Edities

De editie door Gerolamo Gigli, Le opere della serafica santa Caterina da Siena (Siena-Lucca 1707-1754) is verouderd. Zie onder Hagiografie voor de edities van hagiografische bronnen.

Dialogo

Brieven Overige werken Inleiding   Hagiografie   Bibliografie   Vertalingen   Studies   Mystiek   Links

Vertalingen

Dialogo

Brieven

Er is een Italiaanse online-vertaling van de Toscaanse tekst van de Lettere in PDF-formaat [2,8 MB] met 381 brieven. Er is recent enige jaren gewerkt aan een Nederlandse vertaling, maar dit project is gestopt.
  • De heilige Catharina van Siëna : leven en brieven, vert. Sofie Erens-Bouvy (Roermond 1909) - selectie uit de brieven.
  • Briefe, Thomas M. Kaeppeli (vert.), (Vechta 1931).
  • Catherina von Siena Briefe, vert. Louise Gnädinger (Olten-Freiburg i.Br. 1980).
  • Caterina da Siena, Lettere, vert. U. Meattini (4e dr., Milaan 1987).
  • Catherine de Sienne, Lettres, vert. E. Cartier (1855; herdr. Parijs 1976) - ook online, brieven 1-165 en 166-373.
  • Saint Catherine of Siena as seen in her letters, Vida Duddon Scudder (Londen-New York 1905) - een selectie, ook online.
  • Santa Catalina da Siena, Enseñanza de vida espiritual : seleccíon de cartas, vert. José Salvador y Conde (Caleruega 1983).
  • The letters of Saint Catherine of Siena, vert. Suzanne Noffke (2 dln., Binghamton, N.Y., 1988; herdr. 2 dln., Tempe, Ariz., 2000-2001).
  • Saint Catherine of Siena : passion for truth, compassion for humanity - selected spiritual writings, vert. Mary O'Driscoll (1e dr. New Rochelle, N.Y., 1993; herdr. 1999).
  • Le lettere di Santa Caterina da Siena, vert. Giuseppe Di Ciaccia (2 dln., Bologna 1996-1999).
  • Sämtliche Briefe, Werner Schmid (vert.) 9Kleinhain 2005).
  • Lettres aux papes Grégoire XI et Urbain VI, aux cardinaux et aux évêques, Marilène Railoa (vert.) (Parijs 2008).
Overige werken
  • Van der Plancke, Chantal, Vijftien dagen bidden met Catharina van Siena (Bonheiden 1998) - selectie uit haar gebeden en passages uit de Dialoog en haar brieven.
  • Katharina von Siena, Meditative Gebete, vert. Hilarius Barth (Einsiedeln 1980).
  • Catherine de Sienne, Les oraisons, vert. Lucienne Portier (Parijs 1992) - een oudere Franse vertaling van de gebeden is online.
  • Sainte Catherine de Sienne, Jésus Christ notre Résurrection. Oraisons et élévations, vert. Augustin Bernard (Parijs 1980).
  • The prayers of Saint Catherine of Siena, vert. Suzanne Noffke (New York 1983; 2e dr., New York 2001).
Inleiding   Hagiografie   Bibliografie   Edities   Studies   Mystiek   Links

Studies (chronologisch) - een selectie

Iconografie
  • Kaftal, George, Saint Catherine in Tuscan painting (Oxford 1949).
  • catalogus tentoonstelling Catherina van Siëna 1347-1380, levensschets; Catharina in de kunst, cataloog, inventaris, L.J. van Nueten en R. van Wassenhove (ed.) (Leuven 1980).
  • Bianchi, Lidia, en Diega Giunta, Iconografia di Santa Caterina da Siena (Rome 1988).
  • catalogus tentoonstelling Catherine de Sienne, André Vauchez en Jean Chiffoleau (ed.) (Avignon: Petit Palais, 1992).
  • catalogus tentoonstelling Catharina : testi ed immagini di S. Catarina di Siena nelle raccolte casanatensi, Giuliana Cavallini en Angela Adriana Cavarra (ed.) (Milaan 1998) - Rome, Biblioteca Casanatense.
Inleiding   Hagiografie   Bibliografie   Edities   Vertalingen   Studies   Mystiek   Links

Mystiek - een selectie

Inleiding   Hagiografie   Bibliografie   Edities   Vertalingen   Studies   Links

Links

Inleiding   Hagiografie   Bibliografie   Edities   Vertalingen   Studies   Mystiek
Boven  Home  Overzicht  ov - 3 november 2014