Home  Overzicht

 
Ordo Praedicatorum Geschiedenis van de Dominicanen Meer over Dominicaanse geschiedenis

Bibliografieën   Edities   Middeleeuwse geschiedenis   Dominicus   Spiritualiteit   Dominicanen en Nederland   Links

De geschiedenis van de dominicanen vormt een rijk onderwerp. Het ontstaan in het begin van de dertiende eeuw, de snelle groei, de intellectuele activiteit en invloed in vele landen hebben geínspireerd tot vele studies. Hier vindt u een selectie van onderwerpen, vooral voor de middeleeuwse periode. Er bestaan een aantal tijdschriften over Dominicaanse geschiedenis:

De vroege Dominicaanse geschiedenis in een notedop: Domingo de Guzman (rond 1170-1221), een Spaanse priester, ontmoette onderweg in Zuid-Frankrijk met Diego van Osma, zijn bisschop, cisterciënzer monniken die de katharen probeerden terug te brengen tot het ware geloof. Dominicus zag de minpunten van hun werkwijze. Hij besloot het beter aan te pakken : door te voet te gaan, zich arm te kleden, te luisteren naar en te praten met de mensen, op de hoogte te zijn van nieuwe ontwikkelingen en allereerst het Evangelie te verkondigen. Hij verzamelde een groepje priesters om zich heen. Na het Vierde Lateraans Concilie van 1215, waarop prediking en zielzorg als belangrijke elementen van het priesterschap waren genoemd, verkreeg Dominicus in 1216 de goedkeuring van paus Honorius III om voor deze doelen een nieuwe orde te stichten, de "Ordo Praedicatorum", onder de Regel van Augustinus. Dominicus stichtte in 1207 al een vrouwenklooster te Prouille. Hij zond de leden van zijn kleine groep uit naar alle universiteiten om theologie te studeren. Dominicus liet geen eigen geschriften na, maar hij legde de grondslagen voor een succesvolle bedelorde, met als kenmerken intellectuele inspanningen, actieve interesse in de stedelijke samenleving, grondige studie, prediking en missionaire activiteiten. Het feest van St. Dominicus wordt gevierd op 8 augustus. Zijn graf is in de San Domenico te Bologna. Beroemde middeleeuwse Dominicanen zijn Albert de Grote, Thomas van Aquino, Catharina van Siena, Jacobus de Voragine, paus Innocentius V, Heinrich Suso, Meister Eckhart en Fra Angelico.
Uit latere eeuwen vallen er eveneens dominicaanse namen te noemen: Bartolomeo de Las Casas en
Francisco de Vitoria, Rosa van Lima, de eerste Zuidamerikaanse heilige, en Martinus van Porres; de herstichters van de orde in de negentiende eeuw, Victor Jandel en Henri-Dominique Lacordaire. Tot de bekendste theologen behoren Yves-Marie Congar, Marie-Dominique Chenu en Edward Schillebeeckx. Velen laten zich inspireren door de sprankelende toespraken en artikelen van Timothy Radcliffe.

Bibliografieën

Inleiding   Bibliografieën   Edities   Middeleeuwse geschiedenis   Dominicus   Spiritualiteit   Dominicanen en Nederland   Links  

Bronnenuitgaven - zie onder voor Dominicus

De grote reeks Dominicaanse bronnenuitgaven heet Monumenta ordinis fratrum praedicatorum historica (MOFPH).

Inleiding   Bibliografieën   Edities   Middeleeuwse geschiedenis   Dominicus   Spiritualiteit   Dominicanen en Nederland   Links 

Middeleeuwse geschiedenis

Het Lexikon des Mittelalters, dl. 3 (München-Zürich 1985) bevat nuttige artikelen over de dominicanen, hun geschiedenis in het algemeen, de snelle verbreiding in Europa, en over de stichter Dominicus. Hier eerst enige algemene geschiedenissen van de Orde:

Voorlopig zijn er vier geledingen: a) Dominicaans bestuur, b) prediking, c) lekenbroederschappen en d) andere onderwerpen. Zie voor Dominicanen en de inquisitie de pagina over middeleeuws procesrecht. Zie voor Thomas Aquino (rond 1224-1274) het Thomasinstituut te Utrecht. Voor verdere literatuur over de bedelorden in de middeleeuwen is veel te vinden in de bijdrage van Elisabeth Lopez aan de bundel L'histoire des moines, chanoines et religieux au moyen âge, André Vauchez en Cécile Caby (ed.) (Turnhout 2003) 133-146.

Dominicaans bestuur

Een nuttig overzicht -in Italiaans- geeft Raymond Creytens, ‘Costituzioni domenicane’, Dizionario degli istituti di perfezione 3 (Rome 1976) 183-198; op Internet geeft Emilio Panella in het Italiaans een chronologisch overzicht van de middeleeuwse constituties.

Prediking - zie voor preken vooral ook de Franciscaanse website van Bart Roest

Lekenbroederschappen

Nuttige inleidingen hierover op Internet zijn het artikel in de Catholic Encyclopedia (1913) en het essay van Richard Weber

Over bij kloosters ingetreden leken ("conversi", "donati") die als lekenbroeders leefden, informeert de volgende studie: Charles de Miramon, Les "donnés" au Moyen Age. Une forme de vie religieuse laïque, v. 1180 - v. 1500 (Parijs 1999). Andere onderwerpen

Inleiding   Bibliografieën   Edities   Middeleeuwse geschiedenis   Dominicus   Spiritualiteit   Dominicanen en Nederland   Links 

St. Dominicus (rond 1170-1221)

Bronnen

Literatuur
Iconografie - zie voor afbeeldingen van Dominicus de website van de dominicanen in Colombia

Inleiding   Bibliografieën   Edities   Middeleeuwse geschiedenis   Dominicus   Spiritualiteit   Dominicanen en Nederland   Links 

Spiritualiteit

Hier komen vooral moderne visies op Dominicaanse spiritualiteit ter sprake. Dominicus en de middeleeuwse geschiedenis van de Orde spelen daarbij een grote rol. Prediking, studie en zielzorg vormen het hart van deze spiritualiteit. Enige dominicaanse motto's en deviezen zijn veelzeggend: "Veritas", "Laudare-benedicere-praedicare", "Euntes evangelizate mundum" en "contemplari et contemplata aliis tradere" (Thomas van Aquino). De spiritualiteit blijkt vooral ook in de werken van dominicaanse auteurs.

Inleiding   Bibliografieën   Edities   Middeleeuwse geschiedenis   Dominicus   Spiritualiteit   Dominicanen en Nederland   Links 

Dominicanen en Nederland

De inleiding van S.G. Axters over de vroege Nederlandse dominicanen en hun spirituele geschriften is in het Engels vertaald uit de Dictionnaire de Spiritualité.

  • Bouwstoffen voor de geschiedenis van de Dominicanen in Nederland, A.M.  Bogaerts (ed.) (18 dln., Brussel-Leuven 1965-1979).
  • Wolfs, S.P., Middeleeuwse dominicanenkloosters in Nederland. Bijdrage tot een monasticon (Assen 1984).
  • Wolfs, S.P., Middeleeuwse dominicanessenkloosters in Nederland (Assen 1988).
  • Axters, S.G., Bibliotheca Dominicana Neerlandica 1224-1500 (Leuven 1970; Bibliothèque de la Revue d’Histoire Ecclésiastique, 49) – supplement: ‘Bibliotheca dominicana neerlandica manuscripta II’, Ons geestelijk erf 50 (1976) 309-336.
  • Wolfs, S.P. (ed.), Litteræ de beneficiis O.P. (1243-1524) (Groningen 1963; Fontes minores medii aevi, 14) - over dominicanen en hun gebedsbroederschappen in de Nederlanden.
  • Wolfs, S.P., Studies over noordnederlandse Dominicanen in de Middeleeuwen (Assen 1973).
  • Brakkee, Kees, Ino Biezeno e.a. (ed.), Dominicanen in Nederland : zoeken naar echtheid (Amstelveen 1986; Religieuze gemeenschappen in Nederland, 10).
  • Struyker Boudier, C.E.M., Wijsgerig leven in Nederland, België en Luxemburg 1880-1980, II : De Dominicanen (Nijmegen-Baarn 1986).
  • Monteiro, Marit, Gods Predikers. Dominicanen in Nederland (1795-2000) (Hilversum 2008) - een monumentale studie
  • Ven, Colet van der, En God viel uit de hemel. Levensverhalen van een generatie (ex)dominicanen (Nijmegen 2008) - vijftien boeiende interviews
Zie Dominicaans Perspectief (sinds 1994), zie voor tijdschriften en recente publicaties de site van de Nederlandse dominicanen.

Inleiding   Bibliografieën   Edities   Middeleeuwse geschiedenis   Dominicus   Spiritualiteit   Dominicanen en Nederland   Links

Links

Inleiding   Bibliografieën   Edities   Middeleeuwse geschiedenis   Dominicus   Spiritualiteit   Dominicanen en Nederland   Links


Boven  Home  Overzicht  ov - 2009 / 2014