Home  Overzicht  Utrecht

Rechtshistorische interesses

Naast de algemene rechtshistorische informatie is het misschien interessant om op deze website iets van mijn (rechts-)historische belangstelling te zien. Mijn onderzoek en activiteiten betreffen afwisselend de volgende onderwerpen:

Tot slot enige van mijn publicaties. Mijn verdere historische interesses zijn bijvoorbeeld de stad en het sticht Utrecht, en de Dominicanen.

Nicolaas Everaerts

Nicolaas Everaerts (1462/1463-1532), een jurist uit Grijpskerke bij Middelburg, was president van het Hof van Holland (1510-1528) en president van de Grote Raad van Mechelen (1528-1532). Eerder was hij kerkelijk rechter (officiaal) voor de bisschop van Kamerijk en professor aan de Universiteit van Leuven. In 1516 publiceerde hij een handboek over juridische argumentatie, de Topicorum sive de locis legalibus liber (Leuven: Dirk Martens). Dit boek beleefde vele drukken tot ver in de 17e eeuw. In 1554 verscheen er postuum een uitgave van 247 juridische adviezen, onder de titel Responsa sive consilia Domini Nicolai Everardi de Middelburgo (...) (Leuven: Sassen en Birckmann). Er zijn van hem ook onuitgegeven consilia. Everaerts, gelatiniseerd Everardi, presenteerde min of meer systematisch de middeleeuwse juridische argumentatieleer, toegesneden op de behoeften van studenten en juristen in de praktijk.

Literatuur over Everaerts

Everaerts   Consilia   Decretalen   Juristen   Publicaties

Middeleeuwse juridische adviezen


Middeleeuwse juridische adviezen, meestal consilia genoemd, hebben mijn grote belangstelling. Voor mij als historicus zijn ze aantrekkelijk: de middeleeuwse rechtsleer wordt erin benut voor de oplossing van praktische juridische vragen, vragen die voortkomen uit de middeleeuwse samenleving. Zij bieden daarop een vaak boeiend en soms zelfs het enige venster. Ook voor de Nederlanden zijn er zulke consilia overgeleverd. Op de pagina over middeleeuws recht iets meer over consilia.

Literatuur over consilia (selectie)

Everaerts   Consilia   Decretalen   Juristen   Publicaties

Decretalenverzamelingen uit de twaalfde eeuw


In het middeleeuwse canonieke recht interesseren mij onder andere de decretalenverzamelingen uit de twaalfde eeuw. Decretalen, pauselijke oordelen in briefvorm over kerkelijke rechtszaken, kennen een ingewikkelde overlevering eer zij officieel gebundeld werden in grote verzamelingen als de Decretales Gregorii IX oftewel de Liber Extra van 1234 en het Liber Sextus van paus Bonifatius VIII in 1298. De vroege particuliere collecties met dergelijke decretalen vormen een moeilijk maar boeiend onderzoeksterrein, waarvoor het Institute of Medieval Canon Law van Stephan Kuttner een zeer belangrijk onderzoeksinstituut is. Elders op mijn website is er een voorbeeld van een decretaal uit zo'n vroege collectie.

Literatuur over twaalfde-eeuwse decretalenverzamelingen

Everaerts   Consilia   Decretalen   Juristen   Publicaties

Laat-middeleeuwse juristen


Bij de laat-middeleeuwse juristen gaat mijn belangstelling vooral naar Ludovicus Pontanus de Roma (1409-1439) en Nicolaus de Tudeschis (1386-1445). Pontanus had een zeer gevarieerde loopbaan in zijn korte leven, waarin hij vele werken schreef, onder andere honderden consilia, waarvan hier een voorbeeld. De Tudeschis is eenveel beroemdere tijdgenoot: hoogleraar in Siena, abt van een klooster en uiteindelijk aartsbisschop van Palermo. Ik heb ook gepubliceerd over Giacomo Alvarotti en Baldus de Ubaldis.

Literatuur over Nicolaus de Tudeschis

Over Ludovicus Pontanus is er inmiddels de massieve studie van Thomas Woelki, Lodovico Pontano (ca. 1409–1439). Eine Juristenkarriere an Universität, Fürstenhof, Kurie und Konzil (Leiden, etc., 2011).

Everaerts   Consilia   Decretalen   Juristen   Publicaties

Enige eigen publicaties

Op mijn rechtshistorische blog vindt u meer korte artikelen die sinds december 2009 online zijn verschenen.

Everaerts   Consilia   Decretalen   Juristen   Publicaties


Boven  Home  Overzicht  ov - mei 2020