Dominicanen  Home  Overzicht

Standbeeld van Francisco de Vitoria, Salamanca - foto André Lascaris, 2004

Francisco de Vitoria (circa 1485-1546)


Bibliografie   Edities   Vertalingen   Studies   Links

Net als Bartoloméo de las Casas is Francisco de Vitoria onverbrekelijk verbonden met de geschiedenis van Latijns-Amerika. Het is niet precies duidelijk wanneer Francisco geboren is, en ook niet waar precies in Spanje, in of nabij Álava in Asturië (Noord-Spanje). Sommigen situeren zijn geboorte tussen 1480 en 1492, anderen tussen 1483 en 1493. Francisco's ouders, Pedro de Vitoria en Catalina de Compludo, hadden nog twee andere zonen. Francisco trad toe tot de orde van de dominicanen en woonde enige tijd in het San Pabloklooster te Burgos. In de jaren 1506-1512 studeerde hij in Parijs filosofie en theologie. In 1509 werd hij tot priester gewijd. Van 1512 tot 1523 gaf hij college in Parijs. Samen met zijn Vlaamse medebroeder Petrus Crockaert behoorde hij tot de eersten die college gaven over de Summa Theologiae van Thomas van Aquino. In de jaren 1520-1521 geeft hij de preken uit van de dominicaan Pedro de Covarruvias en de Summa Aurea van St. Antonius van Florence. In 1522 of 1523 verkreeg hij te Parijs de titel van doctor in de theologie. Hij onderwees tussen 1523 en 1526 theologie aan het Colegio de San Gregorio te Valladolid. Vanaf 1526 tot aan zijn dood doceerde hij in Salamanca op de cátedra de prima, de belangrijkste theologische leerstoel aldaar. In 1527 bestudeerde hij als lid van een onderzoekscommissie de werken van Erasmus op hun rechtzinnigheid; eerder had Vitoria brieven geschreven aan Erasmus. In 1545 wilde Karel V hem afvaardigen naar het concilie van Trente, maar vanwege zijn slechte gezondheid kon hij daaraan niet deelnemen. Op 12 augustus 1546 overleed hij te Salamanca.

Hoewel Francisco de Vitoria theoloog was, bespreekt hij in zijn werken ook juridische kwesties. In zijn relectiones is dit duidelijk het geval. Dit werk verscheen postuum voor het eerst in druk in 1557. Naar gelang men ze indeelt, is er sprake van elf, twaalf of dertien relectiones. De relectio De potestate civili bevat min of meer een theorie van de staatsmacht. In zijn relectiones De Indis (circa 1532 geschreven) en De jure belli gaat hij in op de verovering en kolonisering van Amerika door Spanje. Vooral Spaanse dominicanen, franciscanen en jezuïeten gingen in de zestiende eeuw het debat hierover aan. Als auteurs van deze "Spaanse scholastiek" vallen naast Las Casas te noemen Melchior Cano, Domingo de Soto, Fernando Vázquez, Diego Covarruvias, Juan del Castillo Sotomayor, Juan Ginés de Sepúlveda, Luis de Molina en Francisco Suárez. In zijn commentaar op Thomas van Aquino bespreekt Francisco met name diens opvattingen over gerechtigheid, eigendom en economie. Francisco de Vitoria wordt wel de vader van het volkenrecht genoemd. Ook al poneerde hij geen strikt juridische doctrine over deze materie, toch mag men hem met recht op dit terrein zien als een pionier. Op het gebied van de politieke theorie behoort hij tot de klassieke auteurs. Mede door zijn toedoen werd de universiteit van Salamanca tot het centrum van het Spaanse juridische denken.

Deze pagina bevat verschillende zaken. Na enige bibliografische informatie komen de uitgaven en vertalingen van zijn werken aan de orde. Er volgt een ruime selectie van studies over Vitoria en de geschiedenis van het volkenrecht. Tot slot zijn er enkele links aangegeven naar andere websites.

Edities   Vertalingen   Studies   Links

Bibliografie

  • Beltrán de Heredia, Vicente, ‘Cronologia de las lecturas y de las relecciones del maestro Vitoria’, Ciencia Tomista 36 (1927) 329-373.
  • González, Ruben C., Francesco de Vitoria. Estudio bibliográfico (Buenos Aires 1946) – zie ook Ciencia Tomista 72 (1947) 192-198.
  • Ramón Hernández, 'Francisco de Vitoria', in: Robles, Laureano (ed.), Filosofia iberoamericana en la época de Encuentro (Madrid 1992; Enciclopedia iberoamericana de filosofia, I) 223-241.
  • Jean-Paul Coujou en Idoya Zorroza, Bibliografía vitoriana (Pamplona 2014) - online, Universidad de Navarra (PDF).

Van belang is verder het tijdschrift Anuario de la Asociación Francisco de Vitoria dat sinds 1928 verschijnt.

Inleiding   Edities   Vertalingen   Studies   Links

Edities

  • Comentarios a la Secunda Secundae de Santo Tomás, Vicente Beltrán de Heredia (ed.) (6 dln., Madrid 1932-1952).
  • Friedrich Stegmüller, Francisco de Vitoria y la doctrina de la gracia en la Escuela salmantina (Barcelona 1934) - met editie van onuitgegeven teksten
  • Relecciones teológicas del maestro fray Francisco de Vitoria, Luis G. Alonso Getino (ed.) (3 dln., Madrid 1933-1935).
  • Obras de Francisco Vitoria. Relecciones teologicas, Teofilo Urdánoz (ed. en vert.) (Madrid 1960) - Latijn en Spaans.
  • Doctrina sobre los Indios : edición facsimilar, Ramon Hernández Martín (transcriptie en vertaling) (2e dr., Salamanca 1992).
  • Francisco de Vitoria, Relecciones juridicas y teológicas, Antonio Osuna Fernández-Largo (ed.) (2 dln., Salamanca 1994) - Latijn en Spaans
  • Francisco de Vitoria, De iure belli, ed. en vert. Carlo Galli (Rome 2005).
  • Francisco de Vitoria, De iustitia. Über die Gerechtigkeit, Joachim Stüben (ed.) (2 dln., Stuttgart-Bad Cannstatt 2013-2018) - met gebruik van handschriften; Latijn en Duits.
  • Francisco de Vitoria, Comentarios a la "Prima Secundae" de la "Summa Theologiae" de Santo Tomás, Augusto Sarmiento en Idoya Zorroza (eds.) (4 dln., Pamplona 2018-2019) - Latijn en Spaans
Inleiding   Bibliografie   Vertalingen   Studies   Links

Vertalingen

  • De Indis et iure belli relectiones being part of Relectiones XII, Ernest Nys (ed.) en John P. Bate (vert.) (Washington 1917; herdruk New York-Londen 1964; Buffalo, N.Y., 1995).
  • Koloniale problemen: Relectio de Indis van Francisco de Vitoria (Utrecht 1932).
  • Is annexatie door Nederland van aangrenzend Duitsch gebied zedelijk verantwoord? Gevolgd door Over het recht van den oorlog, door Francisco de Vitoria (Rotterdam 1945) - een uitgave van het "Nederlandsch Comité voor Gebiedsuitbreiding".
  • De indis recenter inventis et de iure belli Hispanorum in barbaros, Walter Schätzel (ed. en vert.) (Tübingen 1952).
  • Relectio de Indis, Luciana Pereña en José Manuel Pérez Prendes (ed.) (Madrid 1967) (Corpus Hispanorum de Pace, 5).
  • Leçons sur les Indiens et sur le droit de guerre, Maurice Barbier (vert.) (Genève 1966).
  • Escritos políticos : selección, Luciano Pereña (ed.) (Buenos Aires 1967).
  • Las relecciones del estado de los indios y del derecho de la guerra, Teofilo Urdánoz (vert.) (1974).
  • Leçon sur le pouvoir politique, Maurice Barbier (vert.) (Parijs 1980).
  • Relectio de iure belli o paz dinámica, Luciano Pereña, José Manuel Pérez Prendes e.a. (vert.) (Madrid 1981) (Corpus Hispanorum de Pace, 6).
  • Political Writings, Anthony Pagden en Jeremy Lawrance (vert.) (Cambridge, etc., 1991; herdruk 1995, 2001, 2003, 2007).
  • Über die staatliche Gewalt. De potestate civili, Robert Schnepf (vert.) (Berlijn 1992) - Latijn en Duits.
  • Delgado, Luis Frayle, La ley. Francisco de Vitoria. Estudio preliminar y traduccion (Madrid 1995).
  • Relectio de Indis. La questione degli Indios, A. Lamacchia (vert.) (Bari 1996).
  • Vorlesungen I (Relectiones) : Völkerrecht-Politik-Kirche, lateinisch-deutsch, Ulrich Horst e.a. (ed.) (2 dln., Stuttgart 1995-1997).
  • Relectio on homicide and commentary on Summa Theologica IIa IIae Q. 64 (Thomas Aquinas), John P. Doyle (vert.) (Milwaukee, Wisc., 1997).
  • Hernández Martín, Ramon, Francisco de Vitoria et la "Leçon sur les Indiens", Jacques Mignon (vert.) (Parijs 1997).
  • Francisco de Vitoria, Sobre el poder civil, Luis Frayle Delgado (vert.) (Madrid 1998, 2007) - De potestate civili, De indis.
  • Francisco de Vitoria, La justicia, Luis Frayle Delgado (vert.) (Madrid 2001) - De justitia.
  • Francisco de Vitoria, Sobre el matrimonio, Luis Frayle Delgado (vert.) (Salamanca 2005).
  • Kann Krieg erlaubt sein? Eine Quellensammlung zur politischen Ethik der Spanischen Spätscholastik, Heinz-Gerhard Justenhoven en Joachim Stüben (ed.) (Stuttgart 2006).
  • La justice suivi de Vitoria le fondement éthique de la justice, Jean-Paul Coujou (Parijs 2015) - een vertaling van vier quaestiones in het commentaar op de IIa-IIae, gevold door een studie.

Inleiding   Bibliografie   Edities   Vertalingen   Studies   Links

Studies (chronologisch) - een selectie

  • Beltrán de Heredia, Vicente, Los manuscritos de Fray Francisco de Vitoria, O.P. : estudio critico de introducción a sus lecturas y relecciones (Madrid 1928).
  • Baumel, Jean, Le droit public international, la découverte de l'Amérique et les théories de Francisco de Vitoria. Étude de De indis noviter inventis (Montpellier 1931).
  • Scott, James Brown, The Spanish origin of international law  I, Francisco de Vitoria and his law of nations (Oxford-Londen 1934; herdruk Union, New Jersey, 2000) - bevat als bijlagen verschillende teksten van Vitoria.
  • Böhm, Antonius Hendricus, Het recht van kolonisatie : Francisco de Vitoria's lessen over het recht tot koloniseeren in verband met de Spaansche kolonisatie, het optreden der pausen en het internationale recht (diss. Utrecht; Utrecht 1936).
  • Villoslada, Ricardo G.,  La Universidad de Paris durante los estudios de Francisco de Vitoria O.P.  (Rome 1938).
  • Beltrán de Heredia, Vicente, Francisco de Vitoria (Barcelona 1939).
  • Hanke, Lewis, The Spanish struggle for justice in the conquest of America (Philadelphia, Penn., 1949).
  • Pereña Vicente, Luciano, La Universidad de Salamanca, forja de pensamiento político español en el siglo XVI (Salamanca 1954).
  • Soder, Josef, Die Idee der Völkergemeinschaft. Francisco de Vitoria und die philosophischen Grundlagen des Völkerrechts (Frankfurt am Main 1955).
  • Hamilton, Bernice, Political thought in sixteenth-century Spain. A study of the political ideas of Vitoria, De Soto, Suárez and Molina (Oxford 1963).
  • Otte, Gerhard, Das Privatrecht bei Francisco de Vitoria (diss. Münster 1962, Keulen 1964).
  • Daniel, William, The Purely Penal Law Theory in the Spanish Theologians from Vitoria to Suárez (Rome 1968)
  • Fernández-Santamaria, J.A., The state, war and peace: Spanish political thought in the Renaissance, 1516-1559 (Cambridge, etc., 1977).
  • Hernández, Carlos Lopez, Ley, evangelio y derecho canonico en Francisco de Vitoria (Salamanca 1981).
  • Pagden, Anthony, The fall of natural man : the American Indian and the origins of comparative ethnology (Cambridge, etc., 1982).
  • Hernández Martín, Ramon, Derechos humanos en Francisco de Vitoria : antologia (Salamanca 1984).
  • Ramos, Demetrio, e.a. (ed.), La ética en la conquista de América. Francisco de Vitoria y la escuela de Salamanca (Madrid 1984) (Corpus Hispanorum de Pace, 25).
  • Truyol y Serra, António, e.a., Actualité de la pensée juridique de Francisco de Vitoria (Brussel 1988).
  • I diritti dell'uomo e la pace nel pensiero di Francisco de Vitoria e Bartolomé de las Casas : congresso internazionale tenuto alla Pontificia Università S.Tommaso (Angelicum), Roma 4-6 Marzo 1985 (Milaan 1988).
  • Pereña, Luciano, en C. Baciero (ed.), Relectio de Indis: Carta Magna de los Indios. 450 aniversario 1539-1989 (Madrid 1989).
  • Deckers, Daniel, Gerechtigkeit und Recht. Eine historisch-kritische Untersuchung der Gerechtigkeitslehre des Francisco de Vitoria, (1483-1546) (Freiburg i.Br. 1991).
  • Urbano Castilla, Francisco, El pensamiento de Francisco de Vitoria : filosofía política e indio americano (Barcelona 1992).
  • Justenhoven, Heinz-Gerhard, Francisco de Vitoria zu Krieg und Frieden (Keulen 1991) – met veel bibliografische gegevens.
  • Mangas Martín, Araceli (ed.), La escuela de Salamanca y el derecho internacional en América. Del pasado al futuro (Salamanca 1993).
  • Rodriguez Molinero, Marcelino, La doctrina colonial de Francisco de Vitoria o del derecho de la paz y de la guerra (Salamanca 1993).
  • Brett, Stephen F., Slavery and the catholic tradition : rights in the balance (New York 1994).
  • Ziegler, Karl-Heinz, Völkerrechtsgeschichte. Ein Studienbuch (München 1994).
  • Pagden, Anthony, Lords of all the world. Ideologies of empire in Spain, Britain and France c. 1500-1800 (New Haven, Conn.-Londen 1995).
  • Scott Davies, G., ‘Conscience and conquest: Francisco de Vitoria and justice in the New World’, Modern Theology 13 (1997) 475-500.
  • Tierney, Brian, The idea of natural rights : studies on natural rights, natural law and church law, 1150-1625 (Atlanta, Ga., 1997).
  • Brett, Annabel, Liberty, right and nature : individual rights in later scholastic thought (Cambridge, etc., 1997).
  • Hernández Martín, Ramon, Francisco de Vitoria et le "Leçon sur les Indes", Jacques Mignon (vert.) (Parijs 1997).
  • Seelmann, Kurt, Theologie und Jurisprudenz an der Schwelle zur Moderne. Die Geburt des neuzeitlichen Naturrechts in der iberischen Spätscholastik (Baden-Baden 1997).
  • Nifterik, G.P. van, Vorst tussen volk en wet. Over volkssoevereiniteit en rechtsstatelijkheid in het werk van Fernándo Vázquez de Menchaca (1512-1569) (diss. Rotterdam; Arnhem 1999).
  • Ceuppens, Walter, Frans de Vitoria. Argumenten voor een humane omgang met vreemde volken (Heeswijk-Dinther 1999).
  • Goti Ordeñana, Juan, Del tratado de Tordesillas a la doctrina de los derechos fundamentales en Francisco de Vitoria (Valladolid 1999).
  • Grunert, Frank, en Kurt Seelmann (ed.), Die Ordnung der Praxis. Neue Studien zur Spanischen Spätscholastik (Tübingen 2001).
  • Horst, Ulrich, Die Lehrautorität des Papstes und die Dominikanertheologen der Schule von Salamanca (Berlijn 2003) - vertaling: The Dominicans and the pope. Papal teaching authority in the medieval and early  modern Thomist tradition (Notre Dame, IN, 2006).
  • Orrego Sanchez, Santiago, La actualidad del ser en la 'primera escuela' de Salamanca, con lecciones inéditas de Vitoria, Soto y Cano (Pamplona 2004) - met edities van niet eerder gepubliceerde teksten.
  • Frayle Delgado, Pensamiento humanistica de Francisco de Vitoria (Salamanca 2004).
  • Maihold, Harold, Strafe für fremde Schuld? Die Systematisierung des Strafbegriffs in der Spanischen Spätscholastik und Naturrechtslehre (Keulen 2005)
  • Diaz, Bárbara, El internacionalismo de Vitoria en la era de la globalización (Pamplona 2005).
  • Borobio, Dionisio, El sacramento de la penitencia en la Escuela de Salamanca: Francisco de Vitoria, Melchor Cano y Domingo Soto (Salamanca 2006).
  • Juan Cruz Cruz (ed.), Ley y dominio en Francisco de Vitoria (Pamplona 2008).
  • Bunge, Kirstin, Anselm Spindler en Andreas Wagner (eds.), Die Normativität des Rechts bei Francisco de Vitoria / The Normativity of Law According to Francisco de Vitoria (Stuttgart-Bad Cannstatt 2011).
  • Decock, Wim, Theologians and contract law: The moral transformation of the ius commune (ca. 1500-1650) (Leiden-Boston 2013).
  • Cuéllar Real, Ricardo José, Francisco de Vitoria y las cuestiones de Indias (Sevilla 2015).
Inleiding   Bibliografie   Edities   Vertalingen   Studies   Links

Links

Inleiding   Bibliografie   Edities   Vertalingen   Studies  
Boven  Home  Overzicht  ov -24 juli 2019