Trouw, 11-3-'66




Tiental arrestaties, paar gewonden

Provo-rellen: rake klappen langs huwelijks-route

Geen organisatie onder de oproerkraaiers



Amsterdam - Donderdagmiddag 13.35 uur: een van de dramatische hoogtepunten in de 'rel' rondom het huwelijk. Het studentenechtpaar Jaap en Lia Zander heeft een in een oude tas gecamoufleerde eigenhandig gemaakte rookbom ontstoken. Als de gouden koets tot op twee meter is genaderd belandt die op de weg. De koets wordt geheel aan het gezicht onttrokken door een zwaar rookgordijn. Vrouwen gillen, mensen roepen: "Oppakken moeten ze dat rapalje". Even later werpen acht politiemensen zich op het provocerende echtpaar, dat zich zonder tegenstribbelen laat meevoeren.

Enkele duizenden jongemensen, onder wie enkele provo's, hebben gisteren tot in de nacht de Amsterdamse binnenstad onrustig gemaakt. Tienduizend agenten stonden tegenover hen. Er zijn rake klappen gevallen. Enkele demonstranten werden gewond, een tiental anderen werd opgepakt. Vooral op de Raadhuisstraat-hoek Keizersgracht zijn er spannende momenten geweest. Hier had de politie versterking van enkele tientallen rechercheurs in burger en mensen van de BVD. Onopvallend liepen zij aanvankelijk door de joelende menigte. Maar spoedig wist iedereen dat een grijze, weinig in het oog vallende 'dichte knoop' hun onderling herkenningsteken was.

De gummistok

Onder de winkelgalerij in de Raadhuisstraat speelden zich rondom de middaguren vaak wilde taferelen af, waarbij de politie voortdurend de gummistok moest hanteren. Enkele malen voerden politiemannen te paard charges uit op het nauwe trottoir onder de winkelgallerij. Toen de gouden koets passeerde werd "republiek" roepende jeugdigde demonstranten ruw het zwijgen opgelegd. Politiemensen en rechercheurs stelden zich achter verdachte figuren op en zodra iemand begon te roepen werd hij hardhandig in de schouders gepakt. Eenmaal verloor een rechercheur in burger zijn zelfbeheersing en vuurde een schot in de lucht af. Hij werd door zijn eigen collega's gemaand zijn revolver weg te doen, terwijl agenten in uniform hem toemompelden: "Dat moet je niet doen."

Geen organisatie

Er was geen sprake van enige organisatie bij de oproerkraaiers. Aanvankelijk trok men massaal -1500 a 200 man- naar de route, doch hier werden de demonstranten uiteen geslagen. Er ontstonden toen 'individuele' relletjes, waarbij opgeschoten durals veelal schoolkinderen in hun kielzog kregen. Men riep "Dood aan het fascisme" en "Leve de republiek". Kereltjes van twaalf riepen het na o fschoon ze nauwelijks wisten wat die woorden betekenden. Enkele 'kopstukken' uit de provo-beweging werden door de politie nauwlettend in de gaten gehouden. Toen de gouden koets naderde werden er twee door de politie te paard verdreven. In het heetst van een dergelijke schermutseling verloren agenten gummistokken en petten die tot vermaak van de kijkers langs de route door de 'bedreigde' jongelui met een hoofs gebaar werden teruggegeven. Nadat het vorstelijk paar na afloop van de plechtigheden een rondrit maakte, verplaatste het rumoer zich naar de Dam en het Rokin. Ook hier weer hetzelfde beeld: provocerende jongelui, woorden krijsend die politiemannen niet aanstonden, er om zich heen slaande agenten. Meer succes hadden de ordebewakers, toen zij via een radiomicrofoon 'de burgers' opriepen om koffie te gaan drinken en zich te verspreiden.

Tekst bij de foto: Een wolk van rook stijgt op nadat een projectiel vlak achter de gouden koets geworpen is tijdens de rijtoer van de kerk naar het paleis op de Dam

Wat er gebeurde

In chronologische volgorde nu wat er gisteren gebeurde:

-10.00: Een groep van naar schatting 1500 jonge en oudere mensen geeft gehoor aan de oproep van het zogenaamde oranje-comité 'De Parel van de Jordaan' en legt bloemen aan de voet van het monument de Dokwerker op het Jonas Daniel Meijerplein.(noot van deze sitebouwer: Bea trouwde met een Duitser, hetgeen slecht viel bij een zeer groot gedeelte van de bevolking. Zeker toendertijd. De Dokwerker is een monument ter nagedachtenis aan de stakers in de oorlog. Deze stakers deden dit als verzet tegen de deportaties e.d.)
-10.05: Een brigadier van politie van het bureau Johan Daniel Meijerplein mengt zich onder de demonstranten om pamfletten te verwijderen. Er onstaat een twistgesprek. De menigte joelt en schreeuwt. Buitenlandse journalisten en fotograven zeggen: Nu gaat het gebeuren. -10.15: aangemoedigd door enkele opgewonden jongelieden zet plotseling de stoet zich in beweging. Zes politiemannen te paard kunnen de groep in de Regulierbreestraat niet tegenhouden.
-10.30: Luidkeels "Republiek" roepend en zingend "We shall overcome" komt de groep, aangegroeid tot 2000 man, via het Rembrandtsplein, de Munt in de Kalverstraat aan, waar vier marechaussees met rookbommen 'onschadelijk' worden gemaakt.
-10.40: Op de Niewezijds Voorburgwal krijgt de oprukkende groep meer tegenstand. Via de Spuistraat 'vloeden' de provo's, de tieners, de schoolkinderen en een enkele 'twen' af langs de route. Onrustgevoelens blijven domineren. De politie heeft handenvol werk. Een Turkse journalist zegt: "Ik heb meer het idee bij een revolutie tegenwoordig te zijn dan bij een huwelijk".
-11.00 - 13.00: Een bebaarde jongeling met een kip onder de arm wordt door vier agenten vastgepakt. Onder uitroepen van "Dit is provocatie" en "Ik ben oranjegezind" wordt hij weer met rust gelaten. Als even later de koets voorbij komt, laat hij de kip -beschilderd met een hakenkruis- op de wg vlak voor de poten van de paarden los. De paarden schrikken. Een woedende oranjeklant windt zich op en werpt de man (nu zonder kip) in het water. De Rijkspolitie te water vist hem op. Op de Varkenssluis staat een jongen met een davidsster op zijn das met daaronder 'zes miljoen doden'. De politie laat hem met rust. In de Raadhuisstraat worden vier rookbommen geworpen. Een wordt er door politiemensen teruggegooid in het publiek. Een ander wordt uitgetrapt. Als de koets met koningin Juliane en Prins Bernhard nadert roepen enkele tientallen demonstranten: "Republiek, republiek!". Prins Bernhard ziet vanuit zijn koets luid lachend toe. Ter hoogte van de Westerbrug sneuvelen enkele vlaggenmasten. Als de koets met het bruidspaar passeert verzucht een 20-jarig meisje: "Ik vind het toch zo zielig voor Beatrix dat ze nu die rookbommen ziet."

Terug naar de Provo krantenindex


Hieronder nog twee foto's van 'de feestelijkheden' die verderop in diezelfde Trouw stonden. Het kan zijn dat je computer de foto's vreemd neerzet, dat komt dan door de instelling. Bij mij worden ze oke (naast elkaar) weergegeven.

De tekst bij de linkerfoto luidde: 'Bij de relletjes moest gisteren in Amsterdam de bereden politie te pas komen.' Bij de rechterfoto stond: 'De hekken werden hier en daar langs de route omver geworpen.'