Stoomtramweg-Maatschappij "Oostelijk Groningen" (OG), 1912 - 1949

Gewijzigd: h:07-02-2020

Inhoud:

Links:

Stations: Exploitanten:

Gegevens

Oprichting: 14 juni 1912 te Winschoten
Opheffing: 1949
Neemt over:
  • Syndicaat tot Reorganisatie der Eerste Groninger Tram (SREGT), 1 september 1914
  • Tramweg-Maatschappij Winschoten - Bellingerwolde (WB), 4 september 1914
Overgenomen door:
  • Veendam - Nieuwe Pekela door VP, 1 oktober 1920
  • Stadskanaal - Ter Apel door GOSTA, 1 oktober 1920
Spoorwijdte: 1067 en 1435 mm
Lengte lijnennet:
  • Smalspoor 83,2 km
  • Normaalspoor 43,2 km
Top

Algemeen

Op 14 juni 1912 wordt te Winschoten de Stoomtramweg-Maatschappij "Oostelijk Groningen" (OG) opgericht. Doel van de maatschappij is de bouw en exploitatie van een tramlijn Delfzijl – Winschoten – Ter Apel en de overname van de paardentramlijn Winschoten – Bellingwolde. De totale kosten worden in 1912 geraamd op NLG 2.556.131,00 inclusief NLG 166.840,00 voor de havenwerken bij station Winschoten en NLG. 37.693,00 voor buitengewone werken in de gemeente Midwolda. De nieuwe tramlijnen worden aangelegd met een spoorwijdte van 1067 mm.

Daarnaast probeert de OG ook de tramlijn Veendam - Pekela en de paardentramlijn Stadskanaal - Ter Apel te integreren in haar netwerk. Deze beide tramlijnen hebben een spoorwijdte van 1435 mm of te wel het zogenaamde normaalspoor.

Op 1 april 1933 verandert de naam in Naamlooze Vennootschap Stoomtramweg-Maatschappij "Oostelijk Groningen".

[Net-OG_001]
Overzicht van het stoomtramnetwerk van de OG.
Top

Stoomtramlijn Delfzijl - Winschoten - Ter Apel

Na oprichting van de maatschappij in 1912 wordt begonnen met het ontwerp van een tramlijn van Winschoten naar Ter Apel. Vanwege het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog loopt de bouw vertraging op. Tussen Winschoten en Blijham vindt integratie plaats met de paardentramlijn Winschoten – Bellingwolde die vanaf 26 oktober 1900 rijdt. Daartoe wordt op 5 september 1914 de Tramweg-Maatschappij Winschoten - Bellingerwolde (WB) overgenomen.

De eerste goederentram rijdt op zaterdag 18 september 1915 van Winschoten naar Ter Apel. De start van de personendienst wacht nog op het beschikbaar komen van materiaal vanwege de schaarste door de Eerste Wereldoorlog. De stoomtramlijn Winschoten – Ter Apel wordt op 30 oktober 1915 feestelijk geopend. Vanaf 31 oktober 1915 wordt de tramlijn ook voor personenvervoer in exploitatie genomen. In Ter Apel is aansluiting op de tramlijnen van de EDS en DSM. De reizigers naar Bellingwolde rijden tot aan Blijham met de stoomtram en stappen aldaar over op de paardendam om het laatste stuk af te leggen. In 1917 wordt de paardentramlijn Blijham – Bellingwolde geschikt gemaakt voor stoomtrams en komt de paardentram op donderdag 25 oktober 1917 te vervallen. De stoomtramlijn wordt op die dag zonder enig feestelijk vertoon in gebruik genomen.

In 1921 komt in er Ter Apel een koppeling met het netwerk van de EDS, zodat doorgaande trams naar de Dierentuin in Emmen mogelijk zijn.

Op 5 juli 1919 volgt de feestelijke opening van de stoomtramlijn Windschoten – Delfzijl. De exploitatie van de stoomtramlijn start op 9 juli 1919. De plaats Weiwerd waar ook de NOLS een station heeft, wordt aangedaan door de OG. Bij café Brouwer kan men in- en uitstappen. De tram rijdt van Delfzijl via Farmsum, Weiwerd naar Heveskes en verder naar Winschoten. Al deze tramlijnen zijn uitgevoerd met een spoorwijdte van 1067 mm.

De OG staakt het personenvervoer op 1 juni 1948 en het algehele vervoer enkele dagen later op 12 juni 1948. Tot 1949 vindt er nog zandvervoer plaats. Na het beëindigen van de dienst worden 4 rijtuigen verkocht aan de Centovalli-lijn Locarno – Domodossola in Italie. Daar doen de rijtuigen na een grondige verbouwing dienst tot 1977 en 1984. In 1986 komt rijtuig 73 dat oorspronkelijk de BC25 van de OG is geweest terug in Nederland. Het rijtuig is eigendom van de Museumstoomtram Hoorn – Medeblik en wacht al jaren op een restauratie.

Geen foto beschikbaar
Top

Normaalspoornet

Op 1 september 1914 neemt de OG de tramlijnen Veendam - Pekela en Veendam - Ter Apel over van het Syndicaat tot Reorganisatie der Eerste Groninger Tram (SREGT). De beide tramlijnen worden met paardentrams geexploiteerd. Rond 1918 bouwt de OG een tweede overlaadspoor op het stationsplein van NOLS-station Stadskanaal. De OG stopt met de exploitatie op 1 oktober 1920. De tramlijn Veendam - Nieuwe Pekela wordt daarna geëxploiteerd door de Tramweg-Maatschappij Veendam - Pekela (VP) en de tramlijn Stadskanaal - Ter Apel door de Gemeenschappelijke Onderneming Stadskanaal - Ter Apel (GOSTA). Het gedeelte Veendam - Stadskanaal komt niet meer in dienst. Hier zijn de treinen van de NOLS de concurrentie de baas.

Geen foto beschikbaar
Top