Dossiers

Crohn

De ziekte van Crohn is een darmziekte. Bij deze ziekte ontstaan ontstekingen met zweren in het laatste deel van de dunne darm en/of de dikke darm. De ziekte is chronisch, dat wil zeggen dat de ontstekingen regelmatig terugkomen. Heel soms raken meer delen van het spijsverteringskanaal ontstoken, bijvoorbeeld de mondholte, slokdarm, maag en/of twaalfvingerige darm.

De ene patiënt heeft veel meer last van de ziekte dan de andere patiënt. Het ligt eraan hoeveel zweren er in de darm zijn. Hoe meer zweren, hoe meer klachten.

De ziekte van Crohn lijkt erg op een andere ziekte waarbij de darmen ontstoken zijn: colitis ulcerosa. Een belangrijk verschil is dat de zweren bij Crohn meestal veel dieper in de darmwand zitten. Ook de plaats van de ontstekingen verschilt. Bij Crohn kunnen de zweren van de mond tot de anus voorkomen, bij colitis ulcerosa alleen in de dikke darm.

Beide ziekten vallen onder de verzamelnaam IBD, een afkorting van het Engelse inflammatory bowel disease. Dit betekent: ontstekingsziekte van de darmen. Niet te verwarren met IBS, een Engelse naam voor een prikkelbare darm.

Soms gaat de ziekte van Crohn samen met andere aandoeningen, zoals gezwollen gewrichten, een huidziekte zoals aften of een chronische oogontsteking (uveïtis).

Verschijnselen

De ziekte van Crohn uit zich bij iedereen weer anders. De ernst van de ziekte hangt af van het aantal ontstekingen dat iemand heeft. De ene patiënt heeft veel en vervelende klachten, de andere heeft eigenlijk nauwelijks last van de ziekte.

De meest voorkomende verschijnselen bij de ziekte van Crohn zijn:

  • buikpijn, krampaanvallen en lichte misselijkheid (vooral na het eten);
  • koorts;
  • een opgezwollen buik;
  • dunne ontlasting of diarree;
  • vermagering;
  • bloedarmoede;
  • groeiachterstand bij kinderen;
  • darmperforatie (een gat in de darmwand);
  • abcessen (ingekapselde zweren).

Door de ziekte ontstaan diepe en spleetvormige zweren in het slijmvlies van de darm. Soms genezen deze zweren vanzelf, maar er blijft altijd littekenweefsel achter dat de darm nauwer maakt en soms zelfs helemaal afsluit. Als de zweren niet vanzelf genezen groeien ze soms dwars door de darmwand heen. Aan de buitenkant van de darm ontstaat dan ontstekingsvocht dat verklevingen kan veroorzaken met andere delen van de darm, de blaas, de huid of de vaginawand. De verklevingen verbinden de zieke darm met andere organen. Deze onnatuurlijke verbindingen worden fistels genoemd.

Sommige patiënten met de ziekte van Crohn krijgen ook nog elders in het lichaam ontstekingen, bijvoorbeeld in de gewrichten of in de ogen (uveïtis). Ook huidafwijkingen komen voor zoals blauwrode bultjes op de onderbenen en aften.

Oorzaken

Er is nog maar weinig bekend over het ontstaan van de ziekte van Crohn. Het lijkt erop dat erfelijkheid een rol speelt want de ziekte komt in sommige families vaker voor dan in andere. Maar hoe het precies zit met die erfelijkheid is onbekend. Waarschijnlijk heeft stress ook iets met het ontstaan van de ziekte te maken, al is het niet dé oorzaak. Wel is zeker dat mensen met weinig stress meestal minder klachten hebben en dat de ziekte bij deze mensen milder verloopt.

Diagnose

Mensen met de ziekte van Crohn lopen vaak een tijd lang rond met klachten. Omdat de eerste klachten vrij vaag zijn (bijvoorbeeld alleen buikpijn) duurt het meestal een tijdje voordat ze naar de huisarts gaan.

De huisarts bespreekt welke klachten u hebt en doet een lichamelijk onderzoek. Vervolgens wordt het bloed onderzocht op ontstekingsverschijnselen.

Als de arts een afwijking vindt in de darmen of in het bloed, neemt een specialist het onderzoek over. Deze stelt vast of het gaat om de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa of een andere ziekte. Mogelijke onderzoeken zijn een coloscopie, een röntgenonderzoek en een MRI-scan.

Behandeling

De ziekte van Crohn wordt behandeld met ontstekingsremmende medicijnen. De medicijnen zijn bedoeld om bestaande ontstekingen te genezen of om nieuwe ontstekingen te voorkomen. Welke medicijnen u krijgt voorgeschreven is afhankelijk van de ernst van uw klachten.

Soms is een operatie nodig, bijvoorbeeld als de dunne darm afgesloten is door littekenweefsel of als de medicijnen niet aanslaan. Ook bij abcessen en vernauwingen is soms een operatie nodig.
Fistels worden bij de ziekte van Crohn meestal niet geopereerd. Om de genezing van fistels te bevorderen wordt soms tijdelijk een stoma aangelegd. De ontlasting komt dan via een slangetje door de buikhuid naar buiten. Hiermee probeert men te voorkomen dat de fistel steeds opnieuw geïnfecteerd raakt.

Soms hebben Crohnpatiënten een blijvend stoma nodig om de ontlasting af te voeren.

Voeding

Met de ziekte van Crohn hoeft u geen speciaal dieet te volgen. Het is wel belangrijk dat u gezond eet om in conditie te blijven. Vooral vezelproducten zijn daarbij belangrijk: volkorenbrood, veel groente en fruit, havermout of haverzemelen. Het is gezond om veel water te drinken en te variëren in de voeding.

Als de ontstekingen erg actief zijn is het beter om periodiek niet te veel vezels te eten. Licht verteerbaar voedsel is dan beter.
Als u weinig eet of als u vaak moe bent, dan kunnen extra vitaminen helpen. Zorg wel dat u niet meer vitaminen neemt dan de dagelijks aanbevolen hoeveelheid. Of overleg daarover met uw arts of met een diëtiste.

Verder hebben verschillende voedingsmiddelen bij iedereen weer een ander effect. Zo werken melkproducten bij de ene persoon goed, bij de andere persoon geeft melk juist meer klachten. Bij een diëtist kunt u uitzoeken welke producten op u een gunstig effect hebben.

Zwangerschap

Vrouwen met de ziekte van Crohn kunnen meestal gewoon zwanger worden. Het wordt wel aangeraden om te wachten met een zwangerschap tot de ontsteking rustig is. Dan is er minder kans op verergering van de klachten.
Als u zwanger wilt worden of zwanger bent, moet u met uw arts overleggen welke medicijnen u kunt gebruiken.

Vrouwen met de ziekte van Crohn kunnen meestal op een natuurlijke manier bevallen. Alleen bij fistels en kloofjes rond de anus zal de arts sneller voor een keizersnede kiezen.

Vruchtbaarheid

Als de ontsteking erg actief is, is de vruchtbaarheid van de vrouw minder. Ook vrouwen die zware ontstekingsremmende medicijnen slikken zijn minder vruchtbaar. Mannen met de ziekte van Crohn kunnen door het slikken van het medicijn salfasalazine (Salazopyrine) verminderd vruchtbaar of onvruchtbaar worden. Zodra de man echter stopt met de medicijnen is hij binnen twee maanden weer even vruchtbaar als voor het slikken van de medicijnen.

Lees ook:
Links: