Dossiers

Urine incontinentie

Urine-incontinentie komt veel meer voor dan u misschien denkt. Zes procent van alle Nederlanders heeft er last van. Toch schamen mensen met urine-incontinentie zich soms zo erg dat ze sociale contacten vermijden.
Een groot deel van de mensen met deze aandoening is al wat ouder. Driekwart van de mensen die last hebben van urine-incontinentie is vrouw. Maar ook jonge mensen en mannen kunnen moeite hebben hun plas op te houden. Urine-incontinentie ontstaat ook vaak tijdens de zwangerschap of bij de bevalling.

Hoeveel urine men ongewild verliest verschilt per persoon. Sommige mensen verliezen een paar druppeltjes bij het niezen, anderen hebben helemaal geen controle over hun blaas.

Urine-incontinentie is meestal goed te behandelen. En voor de mensen die ook na specialistische hulp niet van het probleem afkomen, zijn er goede hulpmiddelen om minder last te hebben van het urineverlies.

Verschijnselen

Urine-incontinentie komt voor in verschillende vormen. De meest voorkomende is stressincontinentie. Dat is urineverlies in druppels of scheutjes bij een kleine inspanning zoals niezen, hoesten, lachen en ook bij sporten. Verder zijn er nog:

  • Aandrangincontinentie: mensen met aandrangincontinentie krijgen uit het niets aandrang om te plassen. Dat gevoel kunnen ze niet meer onderdrukken, de hele blaas moet in één keer leeg - vaak al voordat ze op de wc zijn. Aandrangincontinentie ontstaat door lichamelijke of psychische oorzaken. Dat laatste is het geval bij mensen die gefixeerd zijn geraakt op plassen en bang zijn dat ze het niet kunnen ophouden.
  • Overloopincontinentie: de blaas van mensen met overloopincontinentie is ongevoelig en sluit niet goed af. De blaas raakt dan overvol. Mensen met deze vorm verliezen druppels of scheutjes urine. Ze voelen meestal wel aandrang. Overloopincontinentie ontstaat vaak door een verstopte plasbuis of een probleem van het zenuwstelsel.
  • Incontinentie door neurologische stoornissen: mensen met neurologische urine-incontinentie voelen geen aandrang en hebben geen controle over de blaas. Bij een weinig actieve blaas ontstaat dan een druppelige overloopincontinentie, bij een hyperactieve blaas loopt de blaas spontaan leeg.
  • Volledige incontinentie: de urine druppelt dag en nacht naar buiten, zonder ophouden. De oorzaak kan zitten in een beschadigde of afwezige sluitspier van de blaas of in een aangeboren afwijking aan de plasbuis of urineleiders.
  • Functionele incontinentie: bij functionele incontinentie is er niets mis met de blaas of urinewegen. Functionele incontinentie komt vaak voor bij mensen die slecht ter been zijn en de wc niet op tijd halen.
  • Psychogene incontinentie: incontinentie kan ook veroorzaakt worden door emotionele of psychologische problemen, bijvoorbeeld conflicten, verdriet of een depressie.
Oorzaken

Ongewild urineverlies kan vele oorzaken hebben. Hieronder staan enkele voorbeelden:

  • blaasontsteking. Een blaasontsteking veroorzaakt soms tijdelijke incontinentie. Na behandeling van de ontsteking gaat de incontinentie ook over;
  • psychische of emotionele problemen;
  • een beschadiging van de zenuwen die de sluitspier van de blaas aansturen;
  • een beschadiging van de zenuwen die u het gevoel geven dat u moet plassen;
  • verslapping van de bekkenbodemspieren door zwangerschap, bevalling of overgewicht;
  • een verzakking van de blaasuitgang;
  • vernauwing van de plasbuis;
  • een verandering in het slijmvlies na de overgang;
  • aangeboren afwijkingen;
  • hersenbloeding of een herseninfarct (CVA);
  • plastabletten, medicijnen die aandranggevoel onderdrukken, te veel cola of koffie.
Diagnose

Als u incontinent bent, is het belangrijk om het probleem met uw huisarts te bespreken. Die zal onderzoek doen om te kijken of de incontinentie te verhelpen is, bijvoorbeeld met medicijnen of bekkenbodemspieroefeningen.

Als de situatie niet verbetert met de tips van de arts of als de oorzaak onduidelijk is, dan krijgt u een verwijzing naar een uroloog, een gynaecoloog of een neuroloog. Er zijn speciale tests waarmee de werking van uw blaas gemeten wordt.

Behandeling

Meestal is urine-incontinentie goed te genezen of in ieder geval behoorlijk te verbeteren. Welke behandeling u krijgt, hangt af van de vorm van het urineverlies en de ernst ervan.
Enkele leefregels zijn bij vormen van lichte urine-incontinentie vaak al genoeg om de klachten te verhelpen.

  • Ga regelmatig naar het toilet, ook als u geen aandrang voelt. Daarmee krijgt u de controle over de blaas terug.
  • Train de spieren in uw bekkenbodem. Hoe? Dat leert u bij bekkenfysiotherapie.
  • Drink geen koffie of cola. Die cafeïnehoudende dranken irriteren de blaas.
  • Drink veel. Vocht verdunt de urine en verdunde urine prikkelt de blaas minder dan sterk geconcentreerde urine. Of uw urine geconcentreerd is ziet u bij het plassen. Als uw urine donkergeel is, moet u meer drinken.

Verder helpen medicijnen bij een paar vormen van incontinentie.

Als het urineverlies wordt veroorzaakt door een aandoening van het zenuwstelsel, wordt de blaas leeggehouden door zelf-katheterisatie of een urinestoma. De urine loopt dan via een buisje naar een opvangzakje.
Bij sommige mensen met urineverlies moet de blaas of de zenuw die de blaas aanstuurt (elektrisch) geprikkeld worden om de reflex om te plassen weer op te wekken.
Een operatie helpt bij incontinentie die veroorzaakt wordt door een aangeboren afwijking aan de plasbuis, baarmoeder- en blaasverzakkingen, een te kleine blaas of een blaas met een stugge blaaswand, en een vergrote prostaat die de plasbuis dichtdrukt.

Dagelijks leven

Het duurt vaak even voordat iemand met urine-incontinentie naar de huisarts gaat. Tot die tijd gebruiken de meeste mensen incontinentiemateriaal. Incontinentiemateriaal is er in verschillende vormen en maten, van slips tot verband en zowel voor vrouwen als voor mannen.

's Nachts kunt u uw matras beschermen met steeklakens en onderleggers, verkrijgbaar bij de apotheek of thuiszorgwinkel.

Voor incontinente mannen zijn er uitwendige hulpmiddelen om controle te krijgen over het plassen: de condoomkatheter (waarbij de urine via een condoom naar een opvangzakje op het been druppelt) en - minder vaak voorgeschreven - de penisklem die de penis afklemt zodat er geen urine meer uitdruppelt. Deze klem is wel pijnlijk.

Vrouwen krijgen inwendige hulpmiddelen om de last van de incontinentie tijdelijk te verminderen. Als de incontinentie is ontstaan door verzakkingen zijn er hulpmiddelen voor in de vagina, die de verzakking tijdelijk tegengaan. Gaat het om inspanningsincontinentie, dan zijn er verschillende soorten stopjes voor in de plasbuis, die de urine tegenhouden.

Er bestaan ook inwendige katheters (voor vrouwen en mannen). Een voorbeeld van een inwendige katheter is de suprapubische katheter.

Lees ook:
Links: